Sayfa rehberi
Bu sayfada, dış etkenlerden biri olan rüzgârların yer şekillerini oluşturma ve aşındırma süreçleri ile kurak ve yarı kurak bölgelerdeki mekânsal etkileri açıklanmaktadır.
Temel Konu Özeti ve Mekânsal Dağılış
- Rüzgârların Etki Alanı: Bitki örtüsünün yok veya zayıf olduğu kurak çöl bölgeleri, yarı kurak step alanları ve kıyı bölgelerinde rüzgârlar birincil dış etkendir. Bu iklim bölgeleri dünya kara alanlarının yaklaşık %30’unu kaplar.
- Doğal Ortam İlişkisi: Kurak ve yarı kurak alanlarda geçici akarsular ve sel suları da şekillendirici olsa da doğal ortamın kurak yapısı rüzgâr aşındırmasını öne çıkarır.
Rüzgâr Aşındırma Biçimleri ve Yer Şekilleri
-
Süpürme (Deflasyon):
- Rüzgârın gücüyle zemindeki ince malzemeleri söküp süpürmesidir.
- Süpürme sonucunda ince taneler taşınır; geride kaba ve iri taneli malzemelerden oluşan çöl kaldırımı kalır (Görsel 3.29).
- Eğimin az olduğu alanlarda süpürme etkisiyle yüzlerce metre genişlikte tava adı verilen aşınım çukurları oluşur.
-
Yüzey Aşındırması (Abrazyon):
- Rüzgârın taşıdığı ince taneli malzemelerin kayalara ve yüzeylere bir zımpara gibi çarpmasıyla gerçekleşir.
- Yardang (Görsel 3.30 - Çin): Rüzgârın esiş yönüne paralel uzanan oluklar ve aralarındaki sırtlardır.
- Mantar Kaya (Görsel 3.31 - Ürdün): Rüzgârın zemine yakın kısımlarda taşıdığı malzemelerin kayanın alt bölümünü daha çok oymasıyla oluşan mantar görünümlü kayalardır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 90 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 92 →