Sayfa rehberi
Bu sayfada buzullaşma alanlarındaki aşınım ve birikim süreçleri ile bu süreçler sonucu oluşan yer şekilleri incelenmektedir.
Temel Kavramlar ve Konu Özeti
1. Buzulların Oluşumu ve Dağılışı
- Buzul: Kalıcı kar sınırının üstünde kalan karların sıkışıp sertleşmesi ve basınç etkisiyle katı bir kütle hâline gelmesiyle oluşur. Günümüzde karaların yaklaşık %10’unu kaplar.
- Kalıcı Kar Sınırı: Enlem ve sıcaklık ilişkisine bağlı olarak değişiklik gösterir. Sıcak kuşakta ortalama 5.600 m, ılıman kuşakta 3.000 m, soğuk kuşakta ise deniz seviyesine (0 m) yakındır.
- Buzul Türleri: Antarktika ve Grönland’daki geniş alanları kaplayan buzullara örtü buzulu, yüksek dağ zirvelerini kaplayanlara takke buzulu, vadi içlerinde ilerleyenlere ise vadi buzulu denir.
2. Buzul Aşındırma Şekilleri
Buzul hareketi sırasında meydana gelen sürtünme ve küreme (abrazyon) etkisiyle buzul topografyası oluşur.
- Buzul Çizikleri: Buzulun altındaki kaya kırıntılarının ana kaya yüzeyinde oluşturduğu paralel çiziklerdir.
- Hörgüç Kaya: Buzulun dirençli kayaları aşındırması ve cilalaması sonucu oluşan, akış yönündeki yamacı daha dik olan deve hörgücüne benzer şekillerdir.
- Sirk: Buzul vadilerinin en üst kısmındaki kâse veya çanak şeklindeki buzul çukurlarıdır.
- Buzul Vadisi: Buzulların “V” profilli akarsu vadilerini genişletip derinleştirmesiyle oluşan “U” profilli teknelerdir.
- Fiyort: Yüksek enlemlerde buzul vadilerinin deniz suları tarafından işgal edilmesiyle oluşan girintili çıkıntılı kıyı tipidir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 87 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 89 →