Sayfa rehberi
Bu sayfada yerleşmelerin sahip olduğu beşerî fonksiyonlar (ulaşım, turizm, eğitim ve kültürel, askerî) ile bu fonksiyonların zaman içindeki değişimi ve yerleşmelerin gelişimindeki rolleri açıklanmaktadır.
1. Ulaşım Fonksiyonu
İnsanların ve malların kara, hava, deniz, demir ve boru hatları aracılığıyla yer değiştirmesine dayalı faaliyetlerdir. Ulaşım ağlarının kavşak noktalarında bulunan yerleşmeler hızla büyür ve mekânsal etki alanını genişletir.
- Hava yolu: Atlanta (ABD), Frankfurt (Almanya), İstanbul.
- Deniz yolu: Rotterdam (Hollanda), Marsilya (Fransa), İzmir, Mersin.
- Demir yolu: Londra (İngiltere), Paris (Fransa), Madrid (İspanya), Eskişehir.
- Kara yolu: Berlin (Almanya), Brüksel (Belçika), Ankara, Konya.
2. Turizm Fonksiyonu
Dinlenme, eğlenme, yeni yerler görme ve tanıma amacıyla yapılan faaliyetlerdir. Turizm potansiyeli yüksek şehirlerde konaklama, hizmet ve ticaret sektörleri gelişir.
- Dünyadan örnekler: Paris (Fransa), New York (ABD), Roma (İtalya), Seul (Güney Kore), Dubai (Birleşik Arap Emirlikleri), Lizbon (Portekiz), Madrid (İspanya).
- Türkiye’den örnekler: Çeşme (İzmir), Bodrum (Muğla), Kuşadası (Aydın), Kemer (Antalya).
3. Eğitim ve Kültürel Fonksiyon
Uluslararası düzeyde tanınan üniversiteler, tarihî miras veya müze gibi kültür kurumlarının öne çıktığı yerleşmelerdir.
- Eğitim merkezleri: Oxford (İngiltere), Harvard (ABD), Boğaziçi Üniversitesi (İstanbul).
- Tarihî ve kültürel merkezler: Semerkand ve Buhara (Özbekistan), Louvre Müzesi / Paris (Fransa), Konya, İstanbul.
4. Askerî Fonksiyon
Askerî tesisler, üsler ve stratejik yönetim merkezlerinin bulunduğu yerleşmelerdir.
- Örnekler: Brüksel (Belçika), Gölcük (Kocaeli), Foça (İzmir), Polatlı (Ankara).
5. Yerleşmelerde Fonksiyonel Değişim ve Çeşitlilik
- Fonksiyonel Değişim: Yerleşmelerin kuruluşundaki hâkim fonksiyon zamanla değişebilir veya yeni fonksiyonlar eklenebilir. Örneğin tarım odaklı bir yerleşmede maden işletmesi açılması veya turizm tesislerinin kurulması fonksiyon değişimine yol açar.
- Fonksiyonel Çeşitlilik: Şehir yerleşmelerinde fonksiyonel çeşitlilik kır yerleşmelerine kıyasla daha fazladır.
- Adana Örneği: Başlangıçta tarımsal faaliyetlerin ön planda olduğu Adana, zamanla sanayi tesislerinin, üniversitelerin, sağlık ve ulaşım imkânlarının gelişmesiyle çok fonksiyonlu bölgesel bir merkez hâline gelmiştir.
- Eskişehir Örneği: Üniversitelerin kurulması ve turizm-rekreasyon alanlarının gelişmesiyle şehirde eğitim ve kültür fonksiyonu diğer fonksiyonlara göre hâkim konuma geçmiştir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 131 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 133 →