Sayfa rehberi
Bu sayfa, 10. sınıf coğrafya müfredatında yer alan Türkiye’deki ilk yerleşmeler konusunu, doğal çevre faktörleri ve mekânsal dağılış açısından ele alan bilgi içeriğidir. Ders kitabının 127. sayfasında yanıtlanması istenen herhangi bir etkinlik, çalışma veya soru bulunmamaktadır.
Sayfa İçeriği ve Temel Kavramlar Özeti
1. Yerleşmeyi Etkileyen Faktörler ve İlk Yerleşmeler
Anadolu coğrafyası, ılıman iklim koşulları, zengin su kaynakları ve verimli tarım toprakları sayesinde insanlık tarihinin ilk dönemlerinden itibaren yoğun şekilde yerleşime sahne olmuştur. İnsanlar ilk olarak mağara ve kaya altı sığınaklarında yaşamış, ardından iklimin iyileşmesi ve tarımın başlamasıyla ilk köy yerleşmelerini kurmuşlardır.
2. Mağara Yerleşmeleri
İnsanların toplayıcılık ve avcılık yaptığı dönemde barındığı doğal ortamlardır.
- Örnekler: Beldibi (Antalya), Yarımburgaz (İstanbul), Çarkını (Antalya), Üçağızlı (Hatay).
3. Höyük Yerleşmeleri ve Oluşumu
Tarih boyunca aynı konumda yıkılan yerleşmelerin, kerpiç ve taş gibi yapı malzemelerinin ve kültürel atıkların üst üste birikmesiyle oluşan yayvan tepelere höyük denir.
- Sayfada öne çıkan höyükler: Çatalhöyük (Konya), Alacahöyük (Çorum), Yassıhöyük (Ankara), Aşıklıhöyük (Aksaray), Arslantepe (Malatya), Kültepe (Kayseri).
4. Görselde Detaylandırılan Önemli Merkezler
- Çatalhöyük (Konya): Çumra ilçesindedir. Yaklaşık 9.400 yıllık geçmişe sahiptir. Kerpiçten yapılan bitişik nizam ve sokaksız, damdan girişli ev yapısıyla dikkat çeker. 2012 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dâhil edilmiştir.
- Alacahöyük (Çorum): Alaca ilçesindedir. Hititlerin önemli bir siyasi ve dinî merkezidir. Mabet-saray kompleksi, anıtsal sfenksli kapılar ve kral mezarları barındırır. Kalkolitik Çağ’dan itibaren sürekli iskân görmüştür.
- Göbeklitepe (Şanlıurfa): Şanlıurfa merkeze 18 km mesafededir. Avcı-toplayıcı insan toplulukları tarafından, henüz yerleşik şehir hayatına geçilmeden inşa edilen dünyanın bilinen en eski tapınak kompleksidir.
5. Mekânsal Dağılış
Sayfadaki haritada görüldüğü üzere ilk yerleşmeler Anadolu’nun iç kesimlerinde (Konya Ovası, Kapadokya çevresi), Güney Anadolu’da ve Marmara/Ege kıyı kuşaklarında su kaynaklarına yakın alanlarda kümelenmiştir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 126 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 128 →