Soru 21
Kısa cevap
Görseldeki numaralar ile yer şekillerinin eşleştirmesi:
- Sirk: 9
- Kanyon Vadi: 2
- Plato: 1
- Kumsal: 4
- Ada: 3
- Lagün: 5
- Tombolo: 6
- Kıyı Oku: 7
- Şelale: 10
- Menderes: 13
- Delta: 12
- Falez: 11
- Geniş Tabanlı Vadi: 14
- Kumul: 15
- Çentik Vadi: 8
Çözüm kontrolü
- 1 (Plato): Çevresine göre yüksekte kalan, akarsularla yarılmış geniş düzlüktür.
- 2 (Kanyon Vadi): Karstik veya dirençli tabakalarda derine aşındırmayla oluşan basamaklı vadidir.
- 3 (Ada): Dört tarafı sularla çevrili kara parçasıdır.
- 4 (Kumsal): Kıyıda dalga biriktirmesiyle oluşan kumluk alandır.
- 5 (Lagün): Kıyı okunun koy önünü kapatmasıyla oluşan deniz kulağı gölüdür.
- 6 (Tombolo): Kıyı kordonunun bir adayı karaya bağlamasıyla oluşan saplı adadır.
- 7 (Kıyı Oku): Dalga ve akıntıların taşıdığı malzemeyi denize doğru biriktirmesiyle oluşan karaya bağlı dildir.
- 8 (Çentik Vadi): Akarsuyun yukarı çığırında derine aşındırmayla oluşturduğu “V” profilli vadidir.
- 9 (Sirk): Dağların yüksek kesimlerinde buzul aşındırmasıyla oluşan çanaktır.
- 10 (Şelale): Eğim kırıklığının olduğu yerde akarsuyun döküldüğü çağlayandır.
- 11 (Falez): Dalga aşındırmasıyla oluşan dik kıyı uçurumudur.
- 12 (Delta): Akarsuyun taşıdığı alüvyonları denize döküldüğü ağız kısmında biriktirmesiyle oluşan ovadır.
- 13 (Menderes): Eğiminin azaldığı tabanlı alanlarda akarsuyun oluşturduğu salınımlar/kıvrımlardır.
- 14 (Geniş Tabanlı Vadi): Yanala aşındırmanın artmasıyla tabanı genişleyen akarsu vadisidir.
- 15 (Kumul): Rüzgârın biriktirme yapmasıyla oluşan kum tepeleridir.
Soru 22
Örnek cevap / çözüm yolu
Eşleştirilen yer şekillerinin oluşumunda etkili olan dış kuvvetler kavram şemasına şu şekilde yerleştirilir:
- Su → Akarsu: Çentik Vadi, Kanyon Vadi, Şelale, Menderes, Geniş Tabanlı Vadi, Delta, Plato
- Su → Dalga, Akıntı, Gelgit: Falez, Kumsal, Kıyı Oku, Lagün, Tombolo, Ada
- Su → Çözünebilen Kayaç: Kanyon Vadi (Karstik arazi yapısı ve çözünme etkisi)
- Buzul: Sirk
- Rüzgâr: Kumul
Çözüm kontrolü
Yer şekilleri oluşum süreçlerine yön veren temel dış kuvvetlere göre gruplandırılmıştır. Akarsular vadiler, şelale, menderes ve delta gibi aşınım ve birikim şekillerini oluştururken; dalga ve akıntılar kıyı çizgisindeki falez, kumsal, tombolo ve lagün oluşumlarında etkilidir. Yüksek dağlık alanlarda buzul aşındırması (sirk), kurak topografyada ise rüzgâr biriktirmesi (kumul) belirleyici unsurdur.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 115 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 117 →