Soru 17
Kısa cevap
Verilen alanlarda arazinin şekillenmesinde etkili olan başlıca dış etken eşleştirmeleri şu şekildedir:
- Amazon Havzası: Su, Canlı
- Grönland Adası: Buzul
- Sahra Çölü: Rüzgâr
- İskandinav Yarımadası: Buzul
- Uzak Doğu Asya: Su
- Batı Avrupa: Su
- Sibirya Bölgesi: Buzul
- Güneydoğu Asya: Su
Çözüm kontrolü
Bölgelerin iklim özellikleri ve enlem konumları dikkate alınarak mekânsal dağılış ilkelerine göre eşleştirme yapılmıştır. Yağışın ve akarsu ağının fazla olduğu alanlarda su; kalıcı kar ve buz örtülerinin yaygın olduğu soğuk alanlarda buzul; kurak ve bitki örtüsünden yoksun alanlarda rüzgâr ana dış etkendir.
Soru 18
Örnek cevap / çözüm yolu
İşaretlenen dış etkenlerin ilgili alanlarda başlıca şekillendirici olmasının gerekçeleri:
- Amazon Havzası: Yıl boyunca süren bol yağışlar ve yüksek debili akarsular (su) ile gür tropikal yağmur ormanları ve zengin canlı yaşamı (canlılar) mekanik ve kimyasal süreçleri yönlendirir.
- Grönland Adası: Kutup iklimi şartları nedeniyle yüzeyin büyük bölümü kalın örtü buzullarıyla kaplıdır; bu nedenle buzul aşındırması ve biriktirmesi hâkimdir.
- Sahra Çölü: Dönence çölü iklimi nedeniyle yağış yok denecek kadar azdır. Bitki örtüsünün bulunmaması rüzgârın aşındırma (mantar kaya, tafloni) ve biriktirme (kumul, barkan) faaliyetlerini ön plana çıkarır.
- İskandinav Yarımadası: Yüksek enlemde yer alması sebebiyle geçmişten günümüze buzul süreçlerinin etkisinde kalmış, fiyort ve sirk gibi buzul şekilleri arazi yapısını belirlemiştir.
- Uzak Doğu Asya: Muson ikliminin getirdiği yaz yağışları güçlü akarsu ağını oluşturmuş ve akarsu aşınım-birikim şekillerini egemen kılmıştır.
- Batı Avrupa: Ilıman okyanusal iklim etkisiyle her mevsim düzenli yağış düşer. Akarsular, kıyılarda gelgit ve dalga faaliyetleri (su) mekânsal şekillenmede birincil role sahiptir.
- Sibirya Bölgesi: Sert karasal ve tundra iklimi nedeniyle donma-çözülme (kriyojenik) ve buzul süreçleri arazi yüzeyinde etkilidir.
- Güneydoğu Asya: Şiddetli muson yağışları ve yüksek debili akarsu sistemleri ile kıyı dinamikleri (su) aşınım ve birikimde temel etkendir.
Çözüm kontrolü
Her bölgenin iklim koşulları, bitki örtüsü durumu ve sıcaklık-yağış rejimleri dış etkenlerin baskın olma nedenleriyle doğrudan eşleştirilmiştir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 113 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 115 →