10. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 109 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Dersnotu · Ağustos 6, 2026, 8:00öö

Soru 4

1 Numaralı Alan (Okyanus Ortası Sırtları): Atlas Okyanusu ortasında levhaların birbirinden uzaklaşması (ayrılma) sonucu magma yüzeye çıkarak okyanus ortası sırtlarını oluşturur.
2 Numaralı Alan (Rift Vadisi): Doğu Afrika’da karasal levhanın ayrılması (uzaklaşması) sonucu çöküntü alanları ve rift vadileri meydana gelir.
3 Numaralı Alan (Orojenik Kıvrım Dağları): Avrasya ve Hint levhalarının birbirine yaklaşması (çarpışması) sonucu tortullar sıkışarak Himalayalar gibi kıvrım dağlarını oluşturur.
4 Numaralı Alan (Volkanik Ada Yayı): Okyanusal levhaların birbirine yaklaşması ve dalma-batma süreci sonucunda volkanik faaliyetlerle ada yayları oluşur.
5 Numaralı Alan (Derin Deniz Çukuru / Hendek): Okyanusal levhanın diğer bir levhanın altına dalması (yaklaşma) nedeniyle deniz tabanında derin okyanus hendekleri oluşur.

Kara Üzeri: Orojenik Kıvrım Dağları, Rift Vadisi, Volkan Konileri.
Okyanus Tabanı: Okyanus Ortası Sırtları, Volkanik Ada Yayı, Derin Deniz Çukuru (Hendek).

Levha tektoniği hareketlerine bağlı olarak karalarda ve okyanus tabanlarında oluşan temel yer şekilleri:

Kara Üzeri:
- Orojenik Kıvrım Dağları: Karasal levhaların yaklaşması ve çarpışmasıyla oluşan dağ sıralarıdır.
- Rift Vadisi: Karasal levhaların ayrılma hatlarında oluşan çöküntü oluklarıdır.
- Karasal Volkanlar: Magmanın karasal kabuk üzerindeki zayıf noktalardan yüzeye çıkmasıyla oluşan şekillerdir.
Okyanus Tabanı:
- Okyanus Ortası Sırtları: Okyanusal kabuktaki ayrılma sınırlarında magmanın soğuyp katılaşmasıyla oluşan su altı dağ dizileridir.
- Volkanik Ada Yayı: Okyanusal levha yaklaşmasında magmanın deniz seviyesi üzerine çıkmasıyla oluşan adalar zinciridir.
- Derin Deniz Çukuru (Hendek): Levhaların yaklaşma ve dalma-batma alanlarında oluşan çok derin okyanus tabanı çukurluklarıdır.