Soru 24
Örnek cevap / çözüm yolu
Van Helmont, fidanın ağırlık artışını yalnızca eklediği suya bağlamıştır. Ancak günümüz biyoloji bilgileri doğrultusunda söğüt fidanının kütle artışı, havadan aldığı karbondioksit (CO_2) ve topraktan aldığı su (H_2O) ile fotosentez yaparak organik madde (glikoz) üretmesi ve bunu dokularında depolamasıyla açıklanır.
Çözüm kontrolü
Metinde Helmont’un deneyinde kütle artışını su ile ilişkilendirdiği belirtilmektedir. Günümüzdeki bilimsel süreç ve fotosentez mekanizması açısından kütle artışının temel nedeni, fotosentez tepkimelerinde bağlanan karbondioksit ve sudan sentezlenen organik maddelerdir.
Soru 25
Örnek cevap / çözüm yolu
Bilim tarihinde fotosentez mekanizmasının aydınlatılmasına katkı sağlayan başlıca çalışmalar şunlardır:
- Joseph Priestley: Bitkilerin oksijen üreterek kirli havayı temizlediğini keşfetmiştir.
- Jan Ingenhousz: Bitkilerin havayı temizleyebilmesi için ışığın gerekli olduğunu ve bu gaz kabarcıklarının yeşil kısımlardan salındığını göstermiştir.
- Jean Senebier: Fotosentez sürecinde karbondioksit gazının tüketildiğini ortaya koymuştur.
- Theodor Wilhelm Engelmann: Işığın farklı dalga boylarının (özellikle mor, mavi ve kırmızı) fotosentez hızına etkisini deneysel olarak kanıtlamıştır.
- Melvin Calvin: Fotosentezin ışıktan bağımsız tepkimelerini (Calvin döngüsü) ayrıntılı olarak açıklamıştır.
Çözüm kontrolü
Helmont dışındaki tarihsel fotosentez çalışmaları; gaz alışverişi (Priestley), ışık gereksinimi (Ingenhousz), karbondioksit kullanımı (Senebier) ve ışık spektrumu etkilerini (Engelmann) kapsar.
Soru 26
Örnek cevap / çözüm yolu
- Aydınlık ortamdaki bitki: Işık alabildiği için fotosentez yapmaya devam eder. Yaprakları yeşil ve sağlıklı kalır, kütlesi artar ve büyümesini sürdürür.
- Karanlık ortamdaki bitki: Işık alamadığı için fotosentez yapamaz ve besin üretemez. Yalnızca hücresel solunum yaparak mevcut besin depolarını tüketir; zamanla yaprakları sararır, pörsür ve gelişimi durur.
Çözüm kontrolü
Metindeki deneyde bağımsız değişken ışık varlığıdır. Işık fotosentez için gerekli olduğundan, aydınlıktaki bitki besin üretebilirken karanlıktaki bitki fotosentez yapamayarak kütle kaybı ve gelişim duraksaması yaşar.
Soru 27
Örnek cevap / çözüm yolu
Sıcaklığın fotosenteze etkisini gözlemlemek için bağımsız değişken sıcaklık olmalıdır. Bu doğrultuda şu değişiklikler yapılır:
- Işık koşulu sabitlenir: Her iki saksı bitkisi de eşit süreyle aynı aydınlık ortama konulur (karanlık ortam uygulaması kaldırılır).
- Farklı sıcaklıklar uygulanır: Bitkilerden biri uygun oda sıcaklığında (20-25\ ^\circ\text{C}), diğeri ise farklı bir sıcaklıkta (örneğin 5\ ^\circ\text{C} veya 40\ ^\circ\text{C}) tutulur.
- Su miktarı, bitki türü ve toprak özellikleri gibi diğer değişkenler eşit tutulmaya devam edilir.
Çözüm kontrolü
Bir bilimsel deneyde incelenen faktör (sıcaklık) farklı tutulurken, ışık ve su gibi diğer tüm etkenler kontrol değişkeni olarak sabitlenmelidir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 83 · 
Biyoloji Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 85 →