Soru 22
Bitkiler dış kaynaklara ihtiyaç duymadan kapalı teraryumlarda varlığını nasıl sürdürebilir?
Örnek cevap / çözüm yolu
Kapalı teraryum sisteminde dışarıdan madde girişi olmasa da sistem dışarıdan güneş ışığı alır. Bitkiler bu ışığı kullanarak fotosentez yapar, organik besin ve oksijen üretir. Gece ve gündüz gerçekleşen hücresel solunum sürecinde ise bu besinler ve oksijen kullanılarak karbondioksit ve su açığa çıkarılır. Ortamdaki su terleme ve buharlaşma ile havaya karışır, cam yüzeyinde yoğuşarak tekrar toprağa döner. Böylece kapalı ekosistem kendi içinde homeostazi (kararlı iç denge) sağlayarak canlılık faaliyetlerini sürdürür.
Çözüm kontrolü
Fotosentez-solunum dengesi ve suyun sistem içi devirdaimi esas alınarak açıklama yapılmıştır.
Soru 23
Dışarıdan su ve madde ilavesi yapılmayan teraryumlarda bitkilerin uzun süre varlığını sürdürmesi; fotosentez yapması ve bu bitkilerde su, karbon, azot döngüsü gibi doğal madde döngüleri nasıl gerçekleşir?
Örnek cevap / çözüm yolu
Kapalı ekosistemde madde döngüleri kesintisiz bir kapalı döngü halinde gerçekleşir:
- Su Döngüsü: Topraktan çekilen su bitkinin terlemesiyle ve topraktan buharlaşarak gaz fazına geçer. Cam yüzeyine çarparak yoğuşur ve damlalar halinde tekrar toprağa süzülerek kökler tarafından alınır.
- Karbon Döngüsü: Fotosentez sırasında atmosferdeki karbondioksit tutularak organik besine dönüştürülür. Solunum sırasında ise besinler parçalanarak karbondioksit tekrar ortama salınır.
- Azot ve Mineral Döngüsü: Bitkiden dökülen yaşlı veya ölü doku parçaları, toprakta bulunan ayrıştırıcı mikroorganizmalar tarafından parçalanır. Azot ve inorganik mineraller toprağa geri kazandırılır ve bitki kökleriyle yeniden emilir.
Çözüm kontrolü
Su, karbon ve azot döngülerinin kapalı sistemdeki mekanizmaları ayrı ayrı açıklanmıştır.
Soru 24
Buharlaşma, yoğuşma gibi doğal döngüleri de düşünerek öğrencilerin yaptıkları teraryumda neler gözlemleyebileceklerine dair tahminlerinizi kısaca yazınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Öğrencilerin bilimsel süreç takibi doğrultusunda teraryumda gözlemleyebilecekleri olaylar şunlardır:
- Sıcaklık değişimlerine bağlı olarak camın iç yüzeyinde buğulanma ve su damlacıklarının oluşması (buharlaşma ve yoğuşma).
- Camda biriken su damlalarının yer çekimiyle süzülerek toprağa dökülmesi ve toprağın sürekli nemli kalması.
- Bitki dokularında zamanla yeni yaprakların gelişmesi ve büyüme gözlenmesi.
- Sararan veya dökülen yaprakların zamanla toprakta ayrışarak kaybolması.
Çözüm kontrolü
Buharlaşma-yoğuşma fiziki gözlemleri ile bitki gelişim gözlemleri 10. sınıf ekoloji düzeyine uygun şekilde sıralanmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 181 · 
Biyoloji Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 183 →