Sayfa rehberi
Bu sayfada ekosistemdeki madde döngülerine (su, karbon ve azot döngüleri) ait özet bilgiler bir kavram şeması şeklinde sunulmaktadır. Sayfada çözülmesi gereken müstakil bir soru veya soru tarzı etkinlik bulunmamaktadır.
Madde Döngüsü Genel Tanımı
Canlıların ihtiyaç duyduğu maddelerin canlı ve cansız çevre (ekosistem) arasındaki kesintisiz dolanımına madde döngüsü denir.
1. Su Döngüsü
Suyun yeryüzü ile atmosfer arasındaki dolanımıdır.
- Su doğada katı, sıvı ve gaz hâllerinde bulunabilir.
- Canlılar terleme ve solunum yoluyla vücutlarındaki suyun bir kısmını su buharı olarak atmosfere verir.
- Yeryüzündeki açık su kaynaklarından gerçekleşen buharlaşma suyun havaya karışmasını sağlar.
- Atmosferde yoğuşan su buharı, yağış (yağmur, kar vb.) olarak yeryüzüne tekrar döner.
2. Karbon Döngüsü
Karbon elementinin canlı ve cansız bileşenler arasındaki çevrimidir.
- Atmosferdeki karbondioksit (CO_2), üretici canlılar tarafından fotosentez veya kemosentez yoluyla organik bileşiklerin yapısına katılır.
- Organik bileşiklerin yapısına katılan karbon, besin zinciri aracılığıyla diğer canlılara geçer.
- Canlıların gerçekleştirdiği solunum ve organik maddelerin yanması sonucu karbon yeniden atmosfere ulaşır.
- Toprak altında uzun süre kalan bitkisel ve hayvansal atıklar fosil yakıtları oluşturur; bu yakıtların yanmasıyla CO_2 atmosfere geri döner.
3. Azot Döngüsü
Atmosferdeki azotun canlılar tarafından kullanımı ve tekrar atmosfere dönmesi sürecidir.
- Canlılar atmosferde bulunan serbest azot gazını doğrudan kullanamaz.
- Azot; canlılar için hayati önem taşıyan amino asit, nükleik asit, hormon ve vitamin gibi moleküllerin yapısına katılır.
- Havadaki serbest azot; yıldırım, şimşek gibi atmosferik olaylarla ve azot bağlayıcı bakteriler vasıtasıyla toprağa bağlanır.
- Canlıların ve atıklarının yapısındaki azotlu bileşikler, azot ayrıştırıcı bakteriler (denitrifikasyon) tarafından azot gazına dönüştürülerek havaya verilir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 137 · 
Biyoloji Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 139 →