SORU:
Fidanların dikildikten bir ay sonra aynı oranda uzadıkları verilmiş. 1. fidanın boyu 150 cm olduğuna göre 2. fidanın boyu kaç santimetredir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Orantı kurma (Orantı problemi)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Başlangıç uzunluklarını yaz
- fidanın başlangıç uzunluğu = 60 cm
- fidanın başlangıç uzunluğu = 80 cm
Adım 2 — Uzama oranını bul
Bir ay sonra 1. fidanın boyu 150 cm olmuş.
Uzama oranı = Yeni uzunluk / Başlangıç uzunluğu
Oran = 150 cm / 60 cm = 2.5
Adım 3 — 2. fidanın yeni boyunu bul
Aynı oranda uzadıkları için 2. fidanın boyu:
Yeni boy = Başlangıç uzunluğu × Oran
Yeni boy = 80 cm × 2.5 = 200 cm
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) 200
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Orantı
- Tanım: İki büyüklüğün birbirine oranı ve bu oranın korunmasıdır.
- Bu problemde: Fidanların büyüme oranları eşit olduğu için başlangıç uzunlukları ile yeni uzunluklar arasında oran kurulmuştur.
- Oran
- Tanım: Bir büyüklüğün başka bir büyüklüğe bölümü.
- Bu problemde: 1. fidanın yeni uzunluğu ile başlangıç uzunluğu arasındaki oran uzama oranını verir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Yanlış oran kullanımı
- Yanlış: 2. fidanın yeni boyunu direkt toplam uzunluk olarak almak.
- Doğru: Orantıyı kullanarak başlangıç uzunluğu ile orantı çarpılmalı.
- Neden yanlış: Uzama miktarı orantılıdır, toplam uzunluk değil.
- Düzeltme: Oran hesaplandıktan sonra başlangıç uzunluğu ile çarpılmalı.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
SORU: Başlangıçta 1. fidan 60 cm, 2. fidan 80 cm. Bir ay sonra 1. fidan 150 cm olmuş. 2. fidanın boyu kaç cm olur? (A)170 (B)180 (C)190 (D)200
KULLANILAN KURAL / FORMÜL: Orantı — Aynı oranda (aynı ölçekle) büyüyen uzunluklar için
\displaystyle \text{ölçek} = \frac{\text{birinci fidanın yeni boyu}}{\text{birinci fidanın ilk boyu}}
ve
\displaystyle \text{ikinci fidanın yeni boyu}=\text{ikinci fidanın ilk boyu}\times\text{ölçek}.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Ölçeği hesapla
\displaystyle \text{ölçek}= \frac{150}{60} = \frac{15}{6} = \frac{5}{2} = 2{,}5
Adım 2 — İkinci fidanın yeni boyunu ifade et
\displaystyle \text{yeni}_2 = 80 \times \frac{5}{2}
Adım 3 — Çarpma işlemini yap
\displaystyle 80 \times \frac{5}{2} = \frac{80 \times 5}{2} = \frac{400}{2} = 200
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Orantı
- Tanım: İki veya daha fazla büyüklüğün birbirine olan sabit oranı.
- Bu problemde: Fidanların boyları aynı oranda (aynı ölçekle) artmıştır; bu yüzden başlangıçtaki oran korunur.
2. Ölçek (büyüme faktörü)
- Tanım: Bir büyüklüğün yeni değini bulmak için kullanılan çarpan.
- Bu problemde: Ölçek \frac{150}{60} = 2{,}5 olarak bulunmuştur.
SIK YAPILAN HATALAR:
İlk ve ikinci fidana ait uzunlukları karıştırmak
- Yanlış: 1. fidana 80, 2. fidana 60 demek.
- Doğru: Soru görüntüsünde 1. fidan 60 cm, 2. fidan 80 cm.
- Neden yanlış: Etiketlerin karıştırılması sonucu oran yanlış hesaplanır.
- Düzeltme: Sorudaki etiketleri dikkatle okuyun.
Ölçeği yanlış sadeleştirmek
- Yanlış: \frac{150}{60}=3 demek.
- Doğru: \frac{150}{60}=2{,}5.
- Neden yanlış: Basit bölme hatası.
- Düzeltme: Kesirleri sadeleştirirken dikkatli hesap yapın.
CEVAP: 200 cm
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 