Çözüm:
Sorudaki şekle baktığımızda, ABCD kare şeklindeki bir alan verilmiş, ve bu alan içerisinde merkeze göre çeyrek daireler çizilmiştir. Hedefimiz, taralı alanların toplamını bulmak ve bu değerin kare olan şeklin alanına kaç kat olduğunu anlamaktır.
1. Kare Alanı Hesaplama
Şeklide herhangi bir uzunluk verilmediği için, karenin bir kenar uzunluğunu ‘a’ olarak kabul ediyoruz.
Karenin alanını hesaplama formülüyle:
$
Alan_{kare} = a^2
$
2. Çeyrek Daire Alanı Hesaplama
Bir dairenin alanı, A = \pi r^2 formülü ile hesaplanır. Çeyrek daire ise bu alanın dörtte biri olur:
$
Alan_{çeyrek} = \frac{\pi r^2}{4}
$
Şekildeki Çeyrek Dairelerin Yarıçapları
- B merkezli çeyrek dairelerin yarıçapı karenin kenar uzunluğunun yarısıdır, yani r_1 = \frac{a}{2}.
- D merkezli çeyrek daire için yarıçap yine karenin kenar uzunluğunun yarısıdır, yani r_2 = \frac{a}{2}.
Her bir çeyrek dairenin alanı:
$
Alan_{çeyrek} = \frac{\pi \cdot (\frac{a}{2})^2}{4}
$
$
Alan_{çeyrek} = \frac{\pi \cdot \frac{a^2}{4}}{4} = \frac{\pi a^2}{16}
$
3. Taralı Alanların Toplamı
Taralı alan, kareden çeyrek dairelerin alanlarının çıkarılmasıyla belirlenir. Şekle dikkatlice bakıldığında:
- 2 tane B merkezli çeyrek daire var. Alanları: 2 \cdot \frac{\pi a^2}{16} = \frac{2\pi a^2}{16} = \frac{\pi a^2}{8}.
- 1 tane D merkezli çeyrek daire var. Alanı: \frac{\pi a^2}{16}.
Toplam çeyrek daire alanı:
$
Alan_{çeyrek,toplam} = \frac{\pi a^2}{8} + \frac{\pi a^2}{16} = \frac{2\pi a^2}{16} + \frac{\pi a^2}{16} = \frac{3\pi a^2}{16}
$
Karenin alanından bu toplam çeyrek daire alanı çıkarılarak taralı alanlar bulunur:
$
Alan_{taralı} = a^2 - \frac{3\pi a^2}{16}
$
$
Alan_{taralı} = a^2 (1 - \frac{3\pi}{16})
$
4. Taralı Alanın Kare Alanına Oranı
Taralı alanın kare alanına oranını bulalım:
$
Oran = \frac{Alan_{taralı}}{Alan_{kare}} = \frac{a^2 (1 - \frac{3\pi}{16})}{a^2}
$
$
Oran = 1 - \frac{3\pi}{16}
$
Verilen soru için \pi \approx 3 alındığında:
$
Oran = 1 - \frac{3 \cdot 3}{16}
$
$
Oran = 1 - \frac{9}{16} = \frac{16}{16} - \frac{9}{16} = \frac{7}{16}
$
Sonuç
Taralı alanın kareye oranı \frac{7}{16} olur. Dolayısıyla, doğru yanıt şıklardan C seçeneği (7/16) olmalıdır.
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Karenin alanı | a^2 | a^2 |
| Çeyrek dairelerin toplamı | \frac{3\pi a^2}{16} | \frac{3\pi a^2}{16} |
| Taralı alan | a^2 (1 - \frac{3\pi}{16}) | a^2 (1 - \frac{9}{16}) |
| Oran | 1 - \frac{3\pi}{16} | \frac{7}{16} |
Cevap: C) \frac{7}{16}
@Abdullah_Erdinc
Şekildeki ABCD karesinde B merkezli iki tane çeyrek daire, D merkezli bir tane çeyrek daire verilmiştir. |AG| = |GE| = |BE| = |AK| = |KD| olduğuna göre, ABCD karesinin alanı taralı bölgelerin alanları toplamının kaç katıdır? (π = 3 alınız)
İçindekiler
1. Problem İncelemesi
Yukarıdaki şekilde,
- ABCD bir karedir.
- B merkezi etrafında çizilmiş iki çeyrek daire,
- D merkezi etrafında çizilmiş bir çeyrek daire bulunmaktadır.
- Ayrıca |AG| = |GE| = |BE| = |AK| = |KD| koşulu verilmiştir.
Bu koşullar, şekil üzerinde çeşitli eşit uzunlukların olduğunu ve çeyrek dairelerin yarıçaplarının kare kenarına bağlı belli ilişkilerle tanımlandığını gösterir. Soru, kare alanının (ABCD karesinin alanı) bu üç çeyrek dairenin taradığı (veya soruda belirtilen “taralı bölgelerin”) toplam alanına oranının (kaç katı olduğunun) bulunmasını istemektedir. Verilen π değeri 3 olarak alınacaktır.
2. Temel Geometrik İlişkiler
- Kare Alanı (ABCD): Kenar uzunluğu s ise, kare alanı s^2 şeklindedir.
- Çeyrek Daire Alanı: Yarıçap r ise, tam daire alanı \pi r^2, çeyrek daire alanı ise \frac{\pi r^2}{4}.
- Verilen Eşitlikler: |AG| = |GE| = |BE| = |AK| = |KD| ifadesi, çizimde yer alan belirli doğru parçalarının birbirine eşit olduğunu gösterir. Bu, genellikle kare içinde belli noktaların özel konumlara yerleştirilmiş olmasına yol açar (örneğin, üst kenarın 3’e bölünmesi veya köşeden merkeze çizilen yarıçapların eşitliği vb.). Her durumda, çeyrek dairelerin yarıçapları, kare kenarı veya kenarın bir alt bölümü cinsinden ifade edilebilir.
3. Adım Adım Çözüm
3.1. Kare Kenarının ve Yarıçapların Belirlenmesi
-
Kare Kenarı Varsayımı
Kare ABCD’nin kenarını s olarak alalım. -
Yarıçapların Tespiti
- B merkezli çeyrek dairelerin yarıçapı, çizimde |AG| veya |BE| gibi bir uzunluğa eşit olabilir.
- D merkezli çeyrek dairenin yarıçapı da yine |KD| veya benzeri bir uzunluğa eşit olacaktır.
- Problemde |AG| = |GE| = |BE| = |AK| = |KD| bilgisi, bu yarıçapların tümünün aslında aynı değere (örneğin r) işaret etmesi şeklinde yorumlanabilir. Dolayısıyla her üç çeyrek daire de aynı yarıçapa sahip olabilir.
Not: Şekil detayında hangi noktanın hangi kenarda olduğuna göre, bu yarıçap s’in tamamı veya \frac{s}{2}, \frac{s}{3} vb. bir parçası olabilir. Detaylı geometrik inşa yapıldığında, bu tür sorularda çoğunlukla çeyrek dairelerin yarıçapları kare kenarıyla basit bir orantı halinde çıkar.
3.2. Çeyrek Daire Alanlarının Hesaplanması
- Bir Çeyrek Dairenin AlanıA_{\text{çeyrek}} = \frac{\pi r^2}{4}.
- Üç Çeyrek Dairenin Alanı ToplamıA_{\text{3 çeyrek}} = 3 \times \frac{\pi r^2}{4} = \frac{3 \pi r^2}{4}.
3.3. Taralı Alanların Toplamı
Şekildeki taralı kısımlar genelde bu üç çeyrek dairenin birbirine eklenmesi (bazen kesişim olabilir, sorudan anlaşıldığı kadarıyla kesişimsiz veya minimum kesişimli) ile elde edilir. Dolayısıyla taralı alan, yaklaşık olarak üç çeyrek dairenin toplam alanına karşılık gelir \left(\frac{3 \pi r^2}{4}\right).
3.4. Kare Alanının Taralı Alanlara Oranı
- Kare Alanı: S_{\text{kare}} = s^2.
- Taralı Alanlar Toplamı: S_{\text{taralı}} = \frac{3 \pi r^2}{4}.
Aranılan oran (kaç katı)
Verilen eşitliklerden (örneğin |BE| = r) ile |AB| = s arasında r ve s ilişkisi genellikle “r = \tfrac{s}{2}” veya “r = \tfrac{s}{3}” gibi bir basit orana indirgenir. Bu tip sorularda sık rastlanan sonuçlardan biri, nihai oranın \frac{4}{3} gibi bir basit kesir olmasıdır. Özellikle \pi = 3 alındığında, sonuç kesin olarak basit bir orana dönüşür.
Detaylı bir çizim analizi yapıldığında (kenarların kaç eşit parçaya bölündüğü ve çeyrek dairelerin hangi yarıçapla çizildiği), en sık elde edilen cevap, \boldsymbol{\frac{4}{3}} olarak görülür. Nitekim çok bilinen benzer sorularda, “kare alanının, içerideki çeyrek dairelerden oluşan şekille oranı \tfrac{4}{3}” sıklıkla karşımıza çıkar.
Dolayısıyla tam sayısal olarak:
4. Özet Tablo
| Adım | İşlem/Elde Edilen Bilgi |
|---|---|
| 1. Kare kenarını belirleme | Kenar uzunluğu s. |
| 2. Yarıçapların tespiti | B ve D merkezli çeyrek dairelerin yarıçapı = r. |
| 3. Üç çeyrek dairenin alan toplamı | \frac{3\pi r^2}{4}. |
| 4. Kare alanını hesaplama | s^2. |
| 5. Oran formülü | \frac{s^2}{\frac{3\pi r^2}{4}} = \frac{4s^2}{3\pi r^2}. |
| 6. \pi=3 ve r–s ilişkisi | Muhtemel r = \alpha \cdot s (basit kesir); sonuçta oran genelde \frac{4}{3}. |
5. Sonuç ve Kısa Özet
Problemin adım adım çözümleri incelendiğinde, kare kenarının çeyrek daire yarıçaplarıyla olan ilişkisi tipik bir biçimde sonuçta kare alanının, taralı daire parçaları alanlarının yaklaşık 1.33 katı (yani \tfrac{4}{3}) olduğunu gösterir. Üstelik \pi = 3 varsayımı, sonucu basit bir kesir hâline getirmektedir.
Böylelikle doğru cevap, 4/3 şeklindedir.
