1 Şubat tarihinde A, B ve C şehirlerine ait yaşanan gündüz süreleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
| Şehir | Gündüz Süresi |
|1--- | 1— |
| A | 13 saat 49 dakika |
| B | 13 saat 19 dakika |
| C | 10 saat 46 dakika |
Buna göre A, B ve C şehirlerinin Dünya üzerindeki konumları aşağıdakilerden hangisi gibi olabilir?
A) B)
C) D)
Mevsimlerin Oluşumu ve Gece-Gündüz Süreleri Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: 21 Aralık – 21 Mart tarihleri arasında Güneş ışınları Güney Yarım Küre’ye daha dik açıyla gelir. Bu nedenle Güney Yarım Küre’de yaz mevsimi yaşanır ve gündüz süreleri 12 saatten uzundur (> 12\text{ saat}); güneye gidildikçe gündüz süresi artar. Kuzey Yarım Küre’de ise kış mevsimi yaşanır ve gündüz süreleri 12 saatten kısadır (< 12\text{ saat}); kuzeye gidildikçe gündüz süresi kısalır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Şehirlerin Yarım Kürelerinin Belirlenmesi
1 Şubat tarihinde Dünya genelinde mevsim ve aydınlanma koşulları:
- Ekvator: Yıl boyunca gece ve gündüz süresi eşittir (12 saat gündüz, 12 saat gece).
- A Şehri (13 saat 49 dakika): Gündüz süresi 12 saatten uzun olduğu için Güney Yarım Küre’dedir.
- B Şehri (13 saat 19 dakika): Gündüz süresi 12 saatten uzun olduğu için Güney Yarım Küre’dedir.
- C Şehri (10 saat 46 dakika): Gündüz süresi 12 saatten kısa olduğu için Kuzey Yarım Küre’dedir.
Adım 2 — Enlem Derecelerinin ve Konumların Karşılaştırılması
Şubat ayında Güney Yarım Küre’de Ekvator’dan Güney Kutbu’na doğru gidildikçe gündüz süresi uzar:
13\text{ saat } 49\text{ dk (A)} > 13\text{ saat } 19\text{ dk (B)} > 12\text{ saat (Ekvator)} > 10\text{ saat } 46\text{ dk (C)}
Bu sıralamaya göre en kuzeyden en güneye doğru dizilim:
\text{Kuzey (C)} \longrightarrow \text{Ekvator} \longrightarrow \text{Güney (B)} \longrightarrow \text{En Güney (A)}
- C şehri: Ekvator’un kuzeyinde (Kuzey Yarım Küre’de),
- B şehri: Ekvator’un güneyinde (Oğlak Dönencesi’ne doğru),
- A şehri: B şehrinden daha güneyde (Oğlak Dönencesi civarında) yer almalıdır.
Verilen seçenekler incelendiğinde C’nin Kuzey Yarım Küre’de, B ve A’nın ise Güney Yarım Küre’de (A daha güneyde olacak şekilde) gösterildiği doğru model B seçeneğidir.
CEVAP: B) C (Kuzey Y.K.), B ve A (Güney Y.K. — A en güneyde)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: 21 Mart ve 23 Eylül (ekinoks) tarihleri dışındaki tüm günlerde Ekvator’da gündüz daima 12 saattir. 12 saatten uzun gündüz yaşayan bir merkez kesinlikle o an yaz mevsimini yaşayan yarım kürededir. Şubat ayında yaz yaşayan yarım küre Güney Yarım Küre olduğu için 12 saati aşan A ve B şehirleri mutlaka Ekvator çizgisinin güneyinde bulunmalıdır.