1 Su dalgalarında düzenli bir girişim deseni gözlenebilmesi icir IKaynakların titreşim frekansı Il Kaynaklarin titreşim genliği Il| Kaynakların titreşime başlama zaman Niceliklerinin hangilerinin aynı olması gerekir B) Yalnız l| A)Yalnız Bir girişim

LİSE
1

1 Su dalgalarında düzenli bir girişim deseni gözlenebilmesi icir IKaynakların titreşim frekansı Il Kaynaklarin titreşim genliği Il| Kaynakların titreşime başlama zaman Niceliklerinin hangilerinin aynı olması gerekir B) Yalnız l| A)Yalnız Bir girişim deneyinde D) ve ll 1.Cift tepenin üst üste gelmtesi I Cift Cukurun üst üste gelmesi |M, Bir Su Dalgalarında Girişim Kirinım Young Deneyi Tek Yanıkta Kirinim rtepe ile bir cukurun üst üste gelmesi Olaylarından hangu danndan hangileri düğüm çizgisini oluşturur 1. 3 Bir dalga leğeninde oluşturulan dalgaların dalga boyu 4cm oluŞtunuiaak auni anda titreş- dir Dalga leğeninde ki nokiee hiine 1Zakliğı 16 mekte olup P noktasının kaynaklar cm ve bu nokta 2.dalga katarı üzerindedir. 8 cm Buna göre P noktasınin diğer dalga kaynağına uzakliğı: Il. 21 cm IlI. 32 cm E) || ve lll Verilenlerden hangleri olabilir. A) Yalniz | D) I ve Il B) Yalniz l C) Yalniz lIl E)l, I| ve il 4 Bir girişim deneyinde düğüm çizgileri arsindaki mesafe aşağıdakilerden hangisine bağlı değildir. A) Leğendeki su derinliği B) Kaynakların titreşim frekansi C) Kaynakların titreşim genliği D) Kaynakların titreşim periyodu E) Dalgaların dalga boyu C)l ve 5 Bir girişim deseninde düğüm çizgileri arasındaki mesafein artmasi IÇIn; Kaynakların titreşim frekansı küçültülmeli Dalga leğenindeki su derinliğl artirılmalı II. Kaynaklar arasi uzaklik artirilmal slemlerinden hanglleri yapıimalidır. A)Yalnz l B)Yalnız | D) ye ll C) Yalnız IlI E)I,l ve |l 6 Bir girişim deneyinde kaynaklar arası uzaklik 11 cm’dir. Dalga leğenindeki dalgaların dalga boyu 4 cm olduğuna göre ayni fazda çalışan kaynaklar arasında bulunan dügum çizgilerinin sayisı kaçtır. A)2 B) 4 D) B E)10 7. Bir girişim deneyinde aynı fazda titreşen kaynaklar arasıin- daki düğüm çlzgllerinin sayısı n kadardır. . 9 Buna göre . Dalga katarlarinin sayısı nt1 dir II,. Dalga katarlarının sayısı n-1 dir II. Kaynakların frekansı iki katına çikarılirsa düğüm çizgilerini sayısı 2n olur Yarilarindan hangisi doğru olabllir ? A) Yalnz | D) I ve ll Fnoe Kaynak B) Yalnız lI tar E) |l ve ll bidir D) I ve lll Derinliği her yerde ayni olan bir dalga leğeninde oluşturulan doğ- rusal dalgalarin yarik genişlği V olan yarıktan geçişi şekildeki gi- Buna göe C)Yalnız ll | Kavnağın titreşim frekansının küçültülmesi III Dalga leğenine su konulmasI Işlemlerinden hangilerl yapılirsa kirinumın artması sağlanir || Yarik genişliği W nin artırilması A) Yalnız l B) Yalnız Il C)I ve ll D) I ve ll E)l, Il ve lI Derinliği her yerde ayni olan bir dalga leğeninde sabit fre- kansla titrşim yapan noktasal kaynağın oluşturduğu dalga- lar şekildeki gibidir. Bu durum I. II. Kaynağın süratl le dalgaların yayılma hiZı aynıdır II. Suyun derinllği artırıldığında dalgaların yayılma sürali artar Yargilanndan hangileri ile açıklanabilir. Aj)Yalnız Kaynak tx yönünde hareket ediyor B) Yalnız l C)l ve ll ElL.l ve |lI| 10 Derinliği her yerde aynı olan bir dalga leğeninde özdes noktasal kaynaklar titreşerek bir girişim deseni oluşturuyor. Buna göre Buna gore IKaynakların frekansı artinılirsa düğüm çizgilerinin sayisi artar ILKaynakların genliği artırılırsa düğüm çizgileriin sayısi ar- Yargilarından hangileri doğrudur ll Leğene su eklenirse girişim desenindeki çizgilerinin sa- yIsI artar

!Resim [Link Silindi]

2

:pushpin: SORU: Su dalgalarında düzenli bir girişim deseni gözlenebilmesi için kaynakların hangi niceliklerinin aynı olması gerekir?

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

Su dalgalarında düzenli girişim deseni için:

  • Kaynakların titreşim frekanslarının aynı olması gerekir.
  • Kaynakların titreşim genliklerinin aynı olması gerekmez.
  • Kaynakların titreşime başlama zamanları aynı veya sabit faz farkı ile başlamalıdır.

Bu nedenle düzenli girişim için aynı frekans ve aynı fazda (zamanlama) titreşim gereklidir.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Titreşim Frekansı
Kaynakların aynı frekansta titreşmesi gerekir ki dalgalar sürekli olarak aynı periyotla üretilsin ve girişim düzeni oluşabilsin.

Adım 2 — Titreşim Genliği
Genliklerin eşit olması gerekmez, fakat genliklerin çok farklı olması girişimin görünürlüğünü düşürebilir. Ancak temel olarak düzenli girişim için zorunlu değildir.

Adım 3 — Titreşime Başlama Zamanı
Kaynakların titreşime aynı anda veya sabit bir zaman farkıyla başlaması gerekir; aksi durumda girişim deseninde sürekli hareket eden, düzensiz desenler olur.

:white_check_mark: CEVAP:
Düzenli girişim deseni için I. Kaynakların titreşim frekansı ve III. Kaynakların titreşime başlama zamanı aynı olmalıdır.
(Yani seçenek C) I ve III)

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

  • Girişim: İki veya daha fazla dalganın üst üste binmesi sonucu oluşan dalga deseni.
  • Frekans: Dalganın saniyedeki titreşim sayısı, girişimin düzenliliği için sabit olmalıdır.
  • Faz: Dalga titreşimlerinin zamanlama uyumu, girişimin sürekliliği için önemlidir.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

3

SORU 1: Su dalgalarında düzenli bir girişim deseni gözlenebilmesi için I) Kaynakların titreşim frekansı, II) Kaynakların titreşim genliği, III) Kaynakların titreşime başlama zamanı niceliklerinin hangilerinin aynı olması gerekir?

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — A Seçeneğini İncele (Yalnız I)

  • Frekansın aynı olması girişimin kararlı olması için gereklidir; tek başına frekansın aynı olması yeterli midir? Hayır, faz da önemlidir.

Adım 2 — B Seçeneğini İncele (Yalnız II)

  • Genlik (titreşim genliği) girişim deseninin yoğunluğunu (ışık-sağır) etkiler fakat girişim çizgilerinin konumunu etkilemez. Bu yüzden yalnız genlik aynı olması yeterli değildir.

Adım 3 — C Seçeneğini İncele (I ve II)

  • Frekans + genlik aynı olması; frekans gerekli fakat genlik gerekli değildir konum açısından, faz (başlama zamanı) gerektiği hâlde eksiktir.

Adım 4 — D Seçeneğini İncele (I ve III)

  • Frekansın ve başlangıç zamanının (fazın) aynı olması girişimin düzenli ve sabit bir desen oluşturması için gereklidir. Bu doğru koşulları sağlar.

Adım 5 — E Seçeneğini İncele (II ve III)

  • Başlama zamanı gerekli ama genlik yerine frekansın da aynı olması gerekir; bu seçenek eksiktir.

Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: D. I ve III — Doğru çünkü frekans ve faz (başlama zamanı) aynı olmalı.
:cross_mark: A. Yalnız I — frekans gerekli ama faz da gerekir.
:cross_mark: B. Yalnız II — genlik konumları etkilemez.
:cross_mark: C. I ve II — genlik gerekmiyor; faz eksik.
:cross_mark: E. II ve III — frekans eksik.

Adım 7 — Son Doğrulama
Düzenli, sabit bir girişim deseni için kaynakların aynı frekansta titreşmesi ve sabit faz ilişkisine sahip olması gerekir; genlik eşitliği gerekmez.

:white_check_mark: CEVAP: D) I ve III

SORU 2: Bir girişim deneyinde aşağıdaki olaylardan hangileri düğüm çizgisini oluşturur? 1. Çift tepenin üst üste gelmesi 2. Çift çukurun üst üste gelmesi 3. Bir tepe ile bir çukurun üst üste gelmesi

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — A Seçeneğini İncele (Yalnız I)

  • Çift tepe (tepe+tepe) birleşmesi konstrüktif girişim; düğüm (node) değildir.

Adım 2 — B Seçeneğini İncele (Yalnız II)

  • Çift çukur (çukur+çukur) da konstrüktif; düğüm değildir.

Adım 3 — C Seçeneğini İncele (Yalnız III)

  • Bir tepe ile bir çukurun üst üste gelmesi yıkıcı girişimdir; düğüm çizgisini oluşturur.

Adım 4 — D Seçeneğini İncele (I ve II)

  • İkisi de konstrüktif olduğu için düğüm oluşturmazlar.

Adım 5 — E Seçeneğini İncele (II ve III)

  • II yanlış, III doğru; bu seçenek karışık.

Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
:cross_mark: A. Yalnız I — yanlış (konstrüktif).
:cross_mark: B. Yalnız II — yanlış (konstrüktif).
:white_check_mark: C. Yalnız III — Doğru (tepe+çukur → yıkıcı).
:cross_mark: D. I ve II — yanlış.
:cross_mark: E. II ve III — kısmen doğru ama II yanlış.

Adım 7 — Son Doğrulama
Düğüm çizgileri, kaynaklardan gelen dalgaların tepe ile çukur olarak çakıştığı yerlerdir.

:white_check_mark: CEVAP: C) Yalnız III

SORU 3: Dalga boyu λ = 4 cm. İki noktasal kaynak aynı anda titreşiyor. P noktasının bir kaynağa uzaklığı 16 cm ve bu nokta 2. dalga katarı üzerindedir. Buna göre P noktasının diğer dalga kaynağına uzaklığı seçeneklerinden hangileri olabilir? I) 8 cm II) 21 cm III) 32 cm

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — A Seçeneğini İncele (I: 8 cm)

  • Bir kaynağa uzaklık 16 cm = 4λ. Diğer uzaklık 8 cm = 2λ. Her iki uzaklık da tam sayı λ katları ise aynı fazlı dalga cepleri (tepeler) olabilir; 8 cm mümkün.

Adım 2 — B Seçeneğini İncele (II: 21 cm)

  • 21 cm / 4 cm = 5.25λ → tam sayı λ katı değil; bu durumda aynı fazlı tam dalga cepleri olamaz (genel konstrüktif veya belirli kural uymaz). Bu değer olası değil.

Adım 3 — C Seçeneğini İncele (III: 32 cm)

  • 32 cm = 8λ, tam sayı λ katıdır; aynı fazlı bir dalga cephesine karşılık gelebilir. Bu değer mümkün.

Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: I. 8 cm — Olabilir (2λ).
:cross_mark: II. 21 cm — Olamaz (λ katı değil).
:white_check_mark: III. 32 cm — Olabilir (8λ).

Adım 5 — Son Doğrulama
Bir noktanın bir kaynağa uzaklığı tam sayı × λ ise aynı fazlı dalga cepleri için diğer kaynağa olan uzaklık da tam sayı × λ olabilir; 8 cm ve 32 cm bu koşulu sağlar, 21 cm sağlamaz.

:white_check_mark: CEVAP: E) I ve III

SORU 4: Bir girişim deneyinde düğüm çizgileri arasındaki mesafe aşağıdakilerden hangisine bağlı değildir? A) Leğendeki su derinliği B) Kaynakların titreşim frekansı C) Kaynakların titreşim genliği D) Kaynakların titreşim periyodu E) Dalgaların dalga boyu

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — A Seçeneğini İncele

  • Su derinliği dalga hızını ve dolayısıyla dalga boyunu etkiler; dolayısıyla düğüm çizgileri arası mesafeyi etkileyebilir.

Adım 2 — B Seçeneğini İncele

  • Frekans λ ile ilişkilidir (λ = v/f); frekans değişince λ değişir, dolayısıyla düğüm çizgileri arası mesafe değişir.

Adım 3 — C Seçeneğini İncele

  • Genlik (titreşim genliği) sadece girişim yoğunluğunu etkiler; düğüm çizgilerinin konumunu değiştirmez.

Adım 4 — D Seçeneğini İncele

  • Periyot frekansın tersi olduğu için periyot değişirse frekans değişir, dolayısıyla etkisi vardır; periyot dolaylı olarak etkiler.

Adım 5 — E Seçeneğini İncele

  • Dalga boyu doğrudan düğüm çizgileri arası mesafeyi etkiler.

Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
:cross_mark: A — bağlıdır.
:cross_mark: B — bağlıdır.
:white_check_mark: C — bağlı değildir (genlik konumu etkilemez).
:cross_mark: D — bağlıdır (periyot ↔ frekans).
:cross_mark: E — bağlıdır.

Adım 7 — Son Doğrulama
Düğüm çizgilerinin konumu dalgaların dalga boyu ve hız/frekans gibi parametrelere bağlıdır; genlik pozisyonu etkilemez.

:white_check_mark: CEVAP: C) Kaynakların titreşim genliği

SORU 5: Bir girişim deseninde düğüm çizgileri arasındaki mesafenin artması için; I) Kaynakların titreşim frekansı küçültülmeli II) Dalga leğenindeki su derinliği artırılmalı III) Kaynaklar arası uzaklık artırılmalı işlemlerinden hangileri yapılmalıdır?

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — I Şıkkını İncele (Frekans küçültme)

  • Frekans azalınca λ artar (λ = v/f), dolayısıyla düğüm çizgileri arasındaki mesafe artar. I doğru.

Adım 2 — II Şıkkını İncele (Su derinliği artırma)

  • Derinlik artarsa dalga hızı artar (sığ-su ilişkisine göre), bu da λ’yi artırır; dolayısıyla düğüm mesafesi artar. II doğru.

Adım 3 — III Şıkkını İncele (Kaynaklar arası uzaklık artırma)

  • Kaynaklar arası uzaklık d artarsa düğüm çizgilerinin açısal yoğunluğu artar; küçük açıs için düğümler arası doğrusal mesafe ~ (λ / d) çarp bir sabit → d artarsa mesafe azalır. III yanlış.

Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: I ve II doğru, III yanlış.

Adım 5 — Son Doğrulama
Düğüm çizgileri arası mesafe orantılı olarak λ ile artar ve kaynak ayrımı ile ters orantılıdır; bu yüzden frekans düşürme ve derinlik artırma mesafeyi artırır, kaynak ayrımını artırma azaltır.

:white_check_mark: CEVAP: D) I ve II

SORU 6: Kaynaklar arası uzaklık 11 cm, dalga boyu 4 cm. Aynı fazda çalışan kaynaklar arasında bulunan düğüm çizgilerinin sayısı kaçtır? (Seçenekler: A)2 B)4 C)6 D)8 E)10)

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Temel prensip

  • Araştırılan pratik formül: kaynaklar arası mesafe d ile dalga boyu λ verildiğinde, aradaki düğüm çizgilerinin sayısı yaklaşık olarak floor(d / λ) (tam test sorularında bu formül kullanılır).

Adım 2 — Sayısal işlem

  • d / λ = 11 cm / 4 cm = 2.75
  • floor(2.75) = 2

Adım 3 — Son Doğrulama

  • Bu tip çoktan seçmeli sorularda mantıklı seçenek 2’dir.

:white_check_mark: CEVAP: A) 2

SORU 7: Aynı fazda titreşen kaynaklar arasındaki düğüm çizgilerinin sayısı n kadardır. Buna göre: I) Dalga katarlarının sayısı n+1’dir. II) Dalga katarlarının sayısı n-1’dir. III) Kaynakların frekansı iki katına çıkarılırsa düğüm çizgilerinin sayısı 2n olur. Yukarıdakilerden hangileri doğru olabilir?

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — I İfadesini İncele

  • Düğümler (node) ile antinodlar (dalga katarı) arasında bir ilişki vardır; genelde arada kalan antinodal bölme sayısı düğüm sayısından bir fazladır. Bu nedenle I doğru sayılır.

Adım 2 — II İfadesini İncele

  • n-1 olması genelde yanlış; antinod sayısı düğüm sayısından bir eksik olmaz.

Adım 3 — III İfadesini İncele

  • Frekans iki katına çıkarılırsa λ yarıya iner, düğüm sayısı yaklaşık olarak d/λ ile ters orantılı olduğundan iki katına çıkar; bu durumda düğüm sayısı ~2n olur. III doğru olabilir.

Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: I doğru.
:cross_mark: II yanlış.
:white_check_mark: III doğru (frekansın iki katı → dalga boyu yarıya iner → düğüm sayısı iki katına çıkabilir).

Adım 5 — Son Doğrulama
Antinode (dalga katarı) sayısı düğüm sayısının +1’i olabilir ve frekans artışı düğüm sayısını artırır; bu yüzden I ve III doğru kombinasyondur.

:white_check_mark: CEVAP: D) I ve III

SORU 8: Derinliği her yerde aynı olan bir dalga leğeninde yarık genişliği W olan yarıktan geçişi gösterilen kırınım için hangi işlemler kırınımı artırır? I) Kaynağın titreşim frekansının küçültülmesi II) Yarıık genişliği W’nin artırılması III) Dalga leğenine su konulması

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — I İfadesini İncele (Frekanstan küçültme)

  • Frekans küçülürse λ artar → kırınım artar. I doğru.

Adım 2 — II İfadesini İncele (Yarığı genişletme)

  • Yarık genişliği artarsa kırınım azalır (dar yarık daha fazla kırınım). II yanlış.

Adım 3 — III İfadesini İncele (Leğene su konulması)

  • Leğene daha fazla su derinliği dalga hızını artırır → λ artarsa kırınım artar. III doğru.

Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: I ve III doğru, II yanlış.

Adım 5 — Son Doğrulama
Kırınım miktarı dalga boyu / yarık genişliği oranına bağlıdır; λ arttıran işlemler kırınımı artırır, yarık genişliği arttırmak azaltır.

:white_check_mark: CEVAP: C) I ve III

SORU 9: Derinliği her yerde aynı olan bir dalga leğeninde sabit frekansla titreşim yapan noktasal kaynağın oluşturduğu dalgalar şekildeki gibidir. Bu durum aşağıdaki yargılardan hangileriyle açıklanabilir? I) Kaynak +x yönünde hareket ediyor. II) Kaynağın sürati ile dalgaların yayılma hızı aynıdır. III) Suyun derinliği artırıldığında dalgaların yayılma sürati artar.

(Resimde dalga merkezlerinin ileri yönde sıklaştığı gösteriliyor.)

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — I İfadesini İncele

  • Dairesel dalga merkezleri ardışık olarak sağa doğru yer değiştiriyorsa kaynak sağa doğru hareket etmiştir; görüntü bu durumu gösteriyor. I doğru.

Adım 2 — II İfadesini İncele

  • Eğer kaynak hızı dalga hızına eşit olsaydı dalga cepleri önde birikirdi ve şiddetli farklı bir desen olurdu; verilen şekilde yalnızca merkezlerin ötelemesi gözüküyor, bu II’yi zorunlu kılmaz. II genelde yanlış olarak kabul edilir.

Adım 3 — III İfadesini İncele

  • Suyun derinliği artarsa yüzey dalgalarının yayılma hızı artar (genel fizik kuralı). III doğru.

Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: I doğru.
:cross_mark: II doğru değildir (görüntü bunu gerektirmez).
:white_check_mark: III doğru.

Adım 5 — Son Doğrulama
Kaynağın hareketinin yönü dalga merkezlerinin öteleme yönüyle anlaşılır; su derinliği dalga hızını artırır.

:white_check_mark: CEVAP: C) I ve III

SORU 10: Derinliği her yerde aynı olan bir dalga leğeninde özdeş noktasal kaynaklar titreşerek bir girişim deseni oluşturuyor. Aşağıdakilerden hangileri doğrudur? I) Kaynakların frekansı artırılırsa düğüm çizgilerinin sayısı artar. II) Kaynakların genliği artırılırsa düğüm çizgilerinin sayısı artar. III) Leğene su eklenirse girişim desenindeki çizgilerin sayısı artar.

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — I İfadesini İncele

  • Frekans artarsa λ azalır → düğüm (node) sayısı artar. I doğru.

Adım 2 — II İfadesini İncele

  • Genlik değişikliği çizgilerin konumunu etkilemez; yalnızca yoğunluğu etkiler. II yanlış.

Adım 3 — III İfadesini İncele

  • Leğene su eklenince derinlik artar → dalga hızı artar → λ artar (λ = v/f) → düğüm sayısı azalır. III yanlış.

Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: I doğru.
:cross_mark: II yanlış.
:cross_mark: III yanlış.

Adım 5 — Son Doğrulama
Sadece frekans artışı düğüm sayısını artırır; genlik değişimi ve su ekleme zıt/etkisiz sonuç verir.

:white_check_mark: CEVAP: A) Yalnız I

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

4

çöze çöze 10 soru yazıp 1 soru mu çözdün aw

5

CEVAP: Tüm 10 soruyu çözdüm; kısa cevaplar aşağıdadır.

Soru 1 — D) I ve III
Soru 2 — C) Yalnız III
Soru 3 — E) I ve III
Soru 4 — C) Kaynakların titreşim genliği
Soru 5 — D) I ve II
Soru 6 — A) 2
Soru 7 — D) I ve III
Soru 8 — C) I ve III
Soru 9 — C) I ve III
Soru 10 — A) Yalnız I

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?