1.mahmut döneminde hangi devlete verilen kapitülasyonlar
1. Mahmut Döneminde Hangi Devlete Verilen Kapitülasyonlar?
Cevap:
- Mahmut dönemi, Osmanlı İmparatorluğu’nda 1730-1754 yılları arasında gerçekleşmiştir. Kapitülasyonlar, Osmanlı’nın yabancı devletlere ticaret ve çeşitli alanlarda sağladığı ayrıcalıklı haklar anlamına gelir.
1. Mahmut Dönemindeki Kapitülasyonların Genel Özellikleri
- Kapitülasyonlar Osmanlı’da önceki dönemlerde de verilmişti ama 1. Mahmut dönemi, özellikle Avusturya (Habsburglar) ve diğer Avrupa devletlerine yönelik kapitülasyon anlaşmalarının yapıldığı bir dönemdir.
- Bu anlaşmalar, genellikle ticaret kolaylıkları, düşük vergi oranları ve adli imtiyazlar içeriyordu.
1. Mahmut Döneminde Kapitülasyon Verilen Devletler
| Devlet | Kapitülasyonların Özellikleri | Yıl |
|---|---|---|
| Avusturya | Avusturya ile 1739 Belgrad Antlaşması sonrası ticaret kolaylıkları verildi. Avusturyalı tüccarlara gümrük ve vergi indirimi sağlandı, geçiş ve ticaret hakkı tanındı. | 1739 |
| Venedik | Venedik’e daha sınırlı ticari haklar verilmiş, daha önceki kapitülasyonların devamı sağlanmıştır. | Süregelen, ancak 1. Mahmut döneminde de geçerli. |
| Fransa | 1. Mahmut dönemi çok yoğun olmasa da Fransa’ya kapitülasyonlar devam etti. Önceden imzalanan kapitülasyonlar korundu. | Önceki dönemlerde verilmiş, devam ettirildi. |
| İngiltere | İngiliz tüccarlar için ticaret kolaylıkları, gümrük indirimleri devam etti. | Süregelen anlaşmalar çerçevesinde. |
| Rusya | 1. Mahmut döneminde Rusya ile barış ve ticaret koşulları arasında kapitülasyonlar verilmeye başlanmıştır, özellikle Askeri ve ekonomik ilişkilerde kolaylıklar. | 1739 ve sonrası |
Kapitülasyonların Özeti ve Önemi
- Kapitülasyonların amacı: Osmanlı Devleti’nin dış ticaretini artırmak, özellikle Avrupa devletleriyle iyi ilişkiler kurmak ve savaş sonrası barış şartlarını kolaylaştırmaktı.
- Hukuksal boyut: Kapitülasyonlar yabancı tüccarların Osmanlı topraklarında adli imtiyazlar ve vergi muafiyetleri almalarını sağladı.
- Ticari etkiler: Bu anlaşmalar Osmanlı’da özellikle Avrupa tüccarlarına avantaj sağladı, Osmanlı ekonomisini olumlu ve olumsuz etkileyen unsurlardandır.
Özet Tablo: 1. Mahmut Döneminde Kapitülasyon Verilen Başlıca Devletler
| Devlet | Anlaşma/Kapitülasyon Özelliği | Etki Alanı |
|---|---|---|
| Avusturya | Belgrad Antlaşması sonrası geniş ticari haklar | Ticaret, Gümrük |
| Venedik | Devam eden kapitülasyonlar | Ticaret |
| Fransa | Önceki kapitülasyonların devamı | Ticaret |
| İngiltere | Ticaret imtiyazlarının sürdürülmesi | Ticaret |
| Rusya | Barış sonrası ekonomik ve askeri kolaylıklar | Ticaret, Askeri |
Sonuç olarak, 1. Mahmut döneminde özellikle Avusturya Krallığı’na verilen kapitülasyonlar önem taşır, ancak diğer Avrupa devletlerine de ticari ayrıcalıklar devam etmiştir. Bu kapitülasyonlar Osmanlı’nın dış ticaret politikası ve uluslararası ilişkileri açısından kritik öneme sahiptir.
Kaynak Önerisi:
- Stanford J. Shaw – Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye Tarihi
- Prof. Dr. Halil İnalcık – Osmanlı İmparatorluğu’nda Kapitülasyonlar