1 kilo baklava yiyen bir kişinin susuzluğu (OB) artar
Hangisinin
OB’sl daka
fazla?
Turgor Basınc (TB): Hücredeki suyun yaptiğı basnç.
(Kisaca su basınci9
1 damacana su içen birinin turgor basincl artar.
Hanqisinin
TB’si daha
%20
glikoz
A
%45
gikoz
B
maz.
n alko, eter gibt
aminleri basit
Puden ooa
rudan geçerme
PL
CI proteinler
alikoz
Çok
BİLGİ
Turgor basincı etkisi ile;
G Bitkilerin dik durması
o Stomalarin açılp kapanması
o Böcekkapan bitkisinin nasti ile
böcekleri yakalaması
sağlanr.
Taşıyicı
özgül
Az
protein
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:Ozmotik Basınç (OB); ortamdaki çözünmüş madde yoğunluğu ile doğru orantılı olan su alma isteğidir (OB \propto \text{madde yoğunluğu}). Turgor Basıncı (TB) ise hücre içindeki suyun çeper veya zara yaptığı basınç olup ortamdaki su miktarı ile doğru orantılıdır (TB \propto \text{su oranı}). Bu iki kuvvet birbirine zıt (ters) yönlü çalışır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görselde iki ayrı kap verilmiştir:
A Kabı:\%20 glikoz \rightarrow\%80 su içerir (daha seyreltik / hipotonik).
B Kabı:\%45 glikoz \rightarrow\%55 su içerir (daha derişik / hipertonik).
1. Soru Analizi: “Hangisinin OB’si daha fazla?”
Ozmotik basınç, çözünen madde (glikoz) derişimi arttıkça yükselir.
B kabında glikoz oranı (\%45), A kabındaki glikoz oranından (\%20) daha yüksek olduğu için su çekme isteği (ozmotik basınç) daha fazladır.
Dolayısıyla OB’si daha fazla olan kap: B’dir.
2. Soru Analizi: “Hangisinin TB’si daha fazla?”
Turgor basıncı, ortamdaki net su miktarı arttıkça yükselir.
A kabında su oranı (\%80), B kabındaki su oranından (\%55) daha fazladır. Suyun oluşturduğu iç basınç A kabında daha yüksektir.
Dolayısıyla TB’si daha fazla olan kap: A’dır.
CEVAP:
1. Soru (OB’si fazla olan): B Kabı
2. Soru (TB’si fazla olan): A Kabı
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Hücrede çözünmüş madde derişimi arttıkça (örneğin baklava yemek gibi) Ozmotik Basınç (OB) artar; hücreye su girdikçe (örneğin bol su içmek gibi) Turgor Basıncı (TB) artar. Bitkilerde otsu gövdenin dik durması, stomaların açılıp kapanması ve böcekkapan bitkisindeki nasti hareketleri turgor basıncındaki değişimlerle gerçekleşir. Emme kuvveti ise formül olarak EK = OB - TB bağıntısıyla bulunur.