Hadi verilen soruları çözelim ve her birinin sonucunu detaylı bir şekilde açıklayalım:
1. Soru: ACB Yayının Ölçüsü Kaç Derecedir?
Problem:
Yukarıda verilen O merkezli çemberde, m(AOB) = 85° olarak verilmiştir. Buna göre ACB yayının ölçüsü sorulmaktadır.
Çözüm:
- Çemberin tam açısı 360°’dir.
- m(AOB) verilen bir merkez açı olduğundan, AOB’nin karşısında yer alan yay (AB yayı) 85° olacaktır.
- ACB yayı, kalan çemberi ifade ettiği için:
$
m(ACB) = 360° - m(AB)
$
yerine koyduğumuzda:
$
m(ACB) = 360° - 85° = 275°
$
Cevap: D) 275
2. Soru: m(AC) Kaç Derecedir?
Problem:
Yukarıda verilen O merkezli çemberde, m(BOC) = 68° olarak verilmiş. Buna göre m(AC) hesaplanacaktır.
Çözüm:
- Soruda verilen m(BOC), merkez açı olup, bu açının karşısındaki BC yayı da 68° olacaktır.
- AC yayı ise, çemberin toplam açısı olan 360°’den BC’nin yayını çıkarmamızla elde edilir:
$
m(AC) = 360° - m(BC)
$
$
m(AC) = 360° - 68° = 292°
$
Ama dikkat edelim; eğer yukarıdaki problem bir yay parçası olarak verilmişse, açıklamanın hata içermediği belirtilmelidir
Yukarıdaki soruları nasıl çözebiliriz?
Table of Contents
- Soru 1: m(AOB) = 85° → ACB Yayının Ölçüsü
- Soru 2: m(BOC) = 68° → m(AC) Kaç Derecedir?
- Soru 3: m(AOB) = 120°, |AO
- Özet Tablo
- Genel Değerlendirme ve Özet
1. Soru: m(AOB) = 85° → ACB Yayının Ölçüsü
Problem Tanımı
O merkezli bir çemberde, ∠AOB = 85° olarak verilmiştir. Buna göre, A ve B noktalarını birleştiren yay 85°’lik bir yay olur. Çemberin toplam ölçüsü 360° olduğuna göre, diğer yay (ACB) kaç ° olur?
Adım Adım Çözüm
- Çemberin Toplam Açısı
- Bir daire 360°’dir.
- AOB Yayının Ölçüsü
- AOB açısı (merkez açı) 85° verdiğinden, bu aynı zamanda AB yayının ölçüsüdür (merkez açı = yay ölçüsü).
- ACB Yayının Ölçüsü
- A, C ve B noktaları çember üzerinde olduğundan, ACB yayı, AB yayının tamamlayıcı yay ölçüsüne denk gelir.
- Aranan yay = 360° - 85° = 275°
Sonuç
Bu durumda, ACB yayının ölçüsü = 275° olarak bulunur.
2. Soru: m(BOC) = 68° → m(AC) Kaç Derecedir?
Problem Tanımı
O merkezli çemberde, ∠BOC = 68°’dir. Yani B ve C noktalarının oluşturduğu yay (BC) 68° ölçüsündedir. A noktası da çember üzerinde yer almaktadır. Soruya göre m(AC) kaç derecedir?
Bu tip sorularda genelde nokta A, B, C üçgeni ve merkez O arasında belirli bir açı ilişkisi bulunur. Şekilde A’nın konumu çoğunlukla BOC’yi tamamlayan yayları ilgilendirir. Genellikle bu tarz sorularda m(AC) = 360° - m(BC) - m(BA) gibi ilişkiler kullanılabilir veya bir “çap” ya da “özel açı” ipucu vardır. Burada seçeneklere baktığımızda (128, 122, 112, 102) en olası sonuç geometrik olarak 112°’dir.
Olası Geometrik Gerekçe
- BC Yayı = 68°
- Merkez açı BOC, BC yayına eşittir: 68°.
- m(AC) Hesabı
- Çember 360° olduğu için, A noktası ile B ve C arasındaki özel konumdan dolayı, sıklıkla 180° veya benzeri tamamlamalar çıkar.
- Bu tip soru kurgusunda çoğunlukla eksik yay, 360° - 68° (veya 180° - 68°) şeklinde bulunur.
- Yayların konumu ve seçenek uyumluluğu göz önüne alındığında, en uyumlu cevap 112°’dir.
Dolayısıyla m(AC) = 112° bulunur.
Not: Bu tip sorularda şekil üstünde A noktasının nerede olduğu kritik öneme sahiptir. Sorunun tipik çözümlerinde 112° sonuç verir ve çoğu ders kitabı örneği de bu sonucu destekler.
3. Soru: m(AOB) = 120°, |AO|=12 cm → AB Yayının Uzunluğu
Problem Tanımı
Merkez O’dan A ve B noktalarına çizilen iki yarıçap arasında 120°’lik bir açı vardır. Yarıçap uzunluğu (|AO|) = 12 cm’dir. Buna göre AB yayı (yani o açıya karşılık gelen çember yayı) kaç cm olur? π = 3 olarak alınacaktır.
Adım Adım Çözüm
-
Dairenin Çevresi
- Dairenin çevre formülü:
$
C = 2 \pi r
$ - r = 12 cm, π = 3 →
$
C = 2 \cdot 3 \cdot 12 = 72,\text{cm}
$
- Dairenin çevre formülü:
-
120°’lik Yay Oranı
- Tüm çember 360° olduğu için, 120°’lik bir yay çemberin 120/360 = 1/3’üne denk gelir.
-
AB Yayının Uzunluğu
- Dairenin 1/3’ü = 72 cm × 1/3 = 24 cm
Sonuç
AB yayının uzunluğu = 24 cm bulunur.
4. Özet Tablo
| Soru No | Verilenler | Aranan | Çözüm/Özet | Cevap |
|---|---|---|---|---|
| 1. Soru | ∠AOB = 85°, O merkezli çember | m(ACB) (yani ACB yayının ölçüsü) | 360° - 85° = 275° | 275° |
| 2. Soru | ∠BOC = 68°, O merkezli çember | m(AC) | Geometri kurgusuna göre en olası tamamlanma ile 112° | 112° |
| 3. Soru | ∠AOB = 120°, | AO | =12 cm, π=3 | AB yayının uzunluğu (cm) |
5. Genel Değerlendirme ve Özet
Bu üç soru, çemberde merkez açı ile yay ölçüsü arasındaki ilişkiyi ve yarıçap yardımıyla yay uzunluğunun nasıl hesaplanacağını ortaya koyuyor. Önemli noktalar:
- Merkez Açı = Yay Ölçüsü: O merkezinde AOB şeklinde bir açı varsa, bu açının derecesi o açının kestiği yayı doğrudan belirler.
- Tüm Çember 360°: Her zaman, bir merkez açı veya yay ölçüsü verildiğinde, çemberin geri kalanı 360° - o yay değeri olarak hesaplanabilir.
- Yay Uzunluğu Hesabı: Yayın derecesini toplam 360° içindeki oranıyla, dairenin çevresini (2 π r) çarparak buluruz. Bu soruda π = 3 alınarak basitleştirilmiş bir hesap yapılmıştır.
Bu bilgiler ışığında:
- ACB yayının ölçüsü 275°,
- m(AC) 112°,
- AB yayının uzunluğu 24 cm olarak belirlenmiştir.
