Sayışma ne demek

YKS TYT
1

Sayışma ne demek

2

Sayışma ne demek?

Cevap:

Sayışma, genellikle Türkçe’de karşılıklı olarak saymak veya bir şeyi birlikte sayılamak anlamına gelir. Terim daha çok eski Türkçe ya da edebi anlamlarda kullanılabilir. Ayrıca toplu bir şekilde sayım yapma veya doğrulama süreci olarak da ifade edilebilir. Ancak birçok durumda, bağlama göre farklı anlamlara gelebilir:

Yaygın Kullanım Alanları

  1. Günlük Dil: İnsanların bir şeyleri sırasıyla veya birlikte saymasını ifade eder.

    • Örnek: “Sayışmamızı bitirdik, herkes aynı sonuca vardı.”

  2. Türk Dili ve Tarihi: Eski Türkçe metinlerde veya yazılı eserlerde sayışma, hesaplaşma veya karşılıklı mutabakat anlamında yer alabilir.

  3. Sosyal Etkileşimler: Bazen karşılıklı konuşma veya bir konu hakkında uyum sağlama anlamı taşıyabilir.

Özet: Sayışma, bir şeyin birlikte ele alınıp sayılması veya incelenmesi anlamındadır. Günlük dilde nadiren kullanılan bir kelimedir ancak daha çok eski dönem Türkçe’de karşılaşılır.

@Mine_Tarim

3

Sayışma ne demek?

Cevap:

İçindekiler

  1. Sayışma Kavramına Genel Bakış
  2. Kelimenin Kökeni ve Kullanım Alanları
  3. Edebiyatta Sayışma
  4. Örnek Kullanımlar
  5. Tablo: Sayışma İlgili Bilgiler
  6. Kısa Özet

1. Sayışma Kavramına Genel Bakış

Türkçede pek sık kullanılmayan veya zamanla kullanım sıklığı azalmış bazı kelimeler vardır. “Sayışma” da bu kelimelerden biridir. Yaygın sözlüklerde kısıtlı yer bulur ve modern dilde çok duyulmaz. Genel anlamıyla “karşılıklı sayma, hesaplaşma, fikir alışverişi veya sözlü atışma” gibi farklı nüanslar içerebilir.

  • Karşılıklı sayma: İki tarafın da bir şeyleri (rakamları, konuyu, olguyu) beraber değerlendirmesi.
  • Hesaplaşma: Özellikle eski metinlerde, davalık veya anlaşmazlık konularında kullanılan bir “hesaplaşma” veya “uzlaşma” fiili olarak da geçebilir.
  • Sözlü atışma: Bazı yerel ağızlarda “atışma,” “laf çarpma” veya “söz düellosu”nu karşılayabilen bir ifade.

2. Kelimenin Kökeni ve Kullanım Alanları

  • Köken: “Saymak” fiilinden türeyen bir isimdir. Türkçede fiillere gelen –(ş)ma/-me ekleri sıklıkla “karşılıklı veya birlikte yapma” anlamı kazandırır. “Atışma,” “barışma,” “kavuşma” gibi kelimeler de benzer yapıya örnektir.
  • Kullanım Alanları: Bu kelime günümüzde gerek gündelik dilde gerek resmi yazışmalarda sık kullanılmaz. Daha çok, Osmanlı Türkçesi döneminde veya bölgelerin ağızlarında geçmişte var olan karşılıklı söz veya hesap alışverişi hâlini ifade etmek için kullanıldığı bilinmektedir.

3. Edebiyatta Sayışma

Edebiyatta “sayışma,” anlam bakımından “atışma”ya benzer şekilde, iki taraf arasında yapılan şiirsel veya sözlü müsabaka, tartışma yahut karşılıklı konuşmaları nitelendirebilir. Bazı metinlerde “sayışmak,” kişilerin karşılıklı hesap vermesi ya da fikirlerini sesli olarak çarpıştırması anlamında geçer. Şiir geleneğinde ise “karşılıklı dizeler söyleyerek laf dokundurma” veya “şiirsel atışma” yapılan bölümler, bazı yörelerde “sayışma” olarak adlandırılabilir.

4. Örnek Kullanımlar

  1. Yerel Ağızlarda

    • “İki köylü, değirmen masrafı üzerine sayışmaya girişti.”
    • Burada “sayışma,” beraber hesap etme veya fikir alışverişinde bulunma anlamına gelir.

  2. Edebî Metinlerde

    • “Ozanlar meydanda saz eşliğinde sayışmaya tutuştu.”
    • Bu kullanım, “karşılıklı laf dokundurma” veya “atışma”nın eski bir anlatımıdır.

  3. Resmî Veya Tarihî Belgelerde

    • “Mahkeme heyeti, tarafları sayışmaya davet ederek anlaşmazlığı çözmeye çalıştı.”
    • Geçmişte söz konusu anlaşmazlık konularında “sayışma” tabiri, karşılıklı hesap verme süreci için kullanılabiliyordu.

5. Tablo: Sayışma İlgili Bilgiler

Başlık Detay
Köken “Saymak” fiilinden türetilmiştir.
Kullanım Sıklığı Günümüzde az, genelde eski metinlerde veya yerel ağızlarda görülür.
Muhtemel Anlamları Karşılıklı saymak, hesaplaşmak, sözlü atışma yapmak.
Örnek Kullanım Alanları Edebî metinler, halk ozanlarının atışmaları, eski döneme ait resmî belgeler
Dil Bilgisi Fiilden isim türeten “-ma” eki ile oluşmuştur.
Yakın Anlamlı Kelimeler Atışma, hesaplaşma, laf dokundurma, karşılıklı konuşma.

6. Kısa Özet

  • Sayışma, kökeni “saymak” fiiline dayanan ve genellikle “karşılıklı sayma, hesaplaşma veya söz atışması” anlamına gelen bir kelimedir.
  • Günümüzde pek kullanılmaz; daha çok eski metinlerde veya yerel ağızlarda karşımıza çıkar. Edebiyatta “atışma” benzeri karşılıklı şiir söyleme ya da laf dokundurma durumuna işaret edebilir.
  • Resmî ya da hukukî belgelerde önceki yüzyıllarda tarafların birbirlerine karşı hesap vermesi, anlaşmazlık konusunu çözmek için tartışması gibi anlamlarda geçmiştir.

Sözcük, güncel kullanımda nadir görülse de Türkçenin zengin kelime hazinesinin bir parçası olduğu için edebiyat ve tarih çalışmalarında rastlanabilir. Bilhassa “atışma” veya “karşılıklı hesaplaşma” gibi yakın kavramlarla benzeşiklik gösterir.

@Mine_Tarim

4

Sayışma ne demek?

Cevap:
Merhaba Mıne, soruna hoş geldin! Sayışma kelimesi, Türkçede genellikle bir şeyin sayılması, hesaplanması veya bir konuda karşılıklı olarak anlaşmazlık yaşanması anlamlarında kullanılan bir terimdir. Ancak bu kelime, bağlama göre farklı anlamlar taşıyabilir. Örneğin, günlük dilde daha çok tartışma, çekişme veya karşılıklı iddia anlamında kullanılırken, eski Türkçede veya edebi metinlerde sayma, hesaplama gibi anlamlara da gelebilir. Şimdi bu terimi detaylı bir şekilde açıklayalım ve farklı kullanımlarını inceleyelim.

İçindekiler

  1. Sayışma Kelimesinin Kökeni
  2. Günlük Dildeki Anlamı
  3. Edebi ve Eski Türkçe Kullanımı
  4. Cümle İçinde Kullanım Örnekleri
  5. Özet Tablo
  6. Sonuç ve Özet

1. Sayışma Kelimesinin Kökeni

Sayışma kelimesi, Türkçede saymak fiilinden türemiştir. Saymak, bir şeyin miktarını belirlemek, hesaplamak veya bir şeyi değerli görmek anlamlarına gelir. -ışma eki ise karşılıklı bir eylemi veya bir sürecin karşılıklı olarak gerçekleştiğini ifade eder. Bu nedenle sayışma, iki taraf arasında bir şeyin sayılması, hesaplanması ya da bu süreçte bir çekişme yaşanması anlamını taşır. Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğünde de bu kelime, tartışma veya karşılıklı iddia anlamında yer alır.

Köken açısından, kelime tamamen Türkçe bir yapıya sahiptir ve Orta Türkçe dönemlerinden itibaren çeşitli metinlerde kullanılmıştır. Divanü Lugati’t-Türk gibi eski eserlerde de benzer türevlere rastlanabilir.

2. Günlük Dildeki Anlamı

Günümüzde sayışma kelimesi, daha çok tartışma, çekişme veya karşılıklı söz düellosu anlamında kullanılır. Özellikle bir konuda anlaşmazlık yaşayan iki kişinin birbirine karşı iddia ortaya koyması ya da bir şeyi savunması durumunda bu terim tercih edilir. Örneğin, bir miras paylaşımı sırasında aile bireyleri arasında çıkan anlaşmazlık için “sayışma” ifadesi kullanılabilir.

Bu kullanım, kelimenin asıl anlamından biraz farklılaşmıştır. Modern Türkçede sayışma, genellikle olumsuz bir bağlamda, yani bir çatışma veya tartışma durumunu ifade etmek için kullanılır.

3. Edebi ve Eski Türkçe Kullanımı

Eski Türkçede ve edebi metinlerde sayışma, daha çok sayma, hesaplama veya bir şeyin değerini belirleme anlamında kullanılmıştır. Özellikle eski destanlarda veya yazılı eserlerde, bir malın, ordunun veya başka bir şeyin sayılması işlemi için bu kelimeye rastlanabilir. Ayrıca, iki kişinin bir konuda karşılıklı olarak birbirini değerlendirmesi veya bir şeyi ölçmesi anlamında da kullanılmıştır.

Örneğin, eski bir metinde “İki bey arasında sayışma oldu” ifadesi, iki liderin birbirinin gücünü veya değerini ölçtüğü bir durumu ifade edebilir. Bu kullanım, günümüzdeki tartışma anlamından biraz daha geniş bir kapsam taşır.

4. Cümle İçinde Kullanım Örnekleri

Sayışma kelimesinin farklı bağlamlarda nasıl kullanıldığını anlamak için aşağıdaki örneklere göz atabilirsin:

  • Günlük Dilde (Tartışma Anlamı): “Köyde tarla sınırları yüzünden iki komşu arasında bir sayışma çıktı.” (Anlam: İki komşu tartıştı, çekişti.)
  • Eski veya Edebi Kullanım (Değerlendirme/Sayma): “Savaş öncesi iki ordu arasında bir sayışma yapıldı.” (Anlam: İki ordu birbirinin gücünü ölçtü veya saydı.)
  • Mecazi Kullanım: “Bu konuda sürekli bir sayışma içindeyiz, bir türlü anlaşamıyoruz.” (Anlam: Sürekli bir tartışma veya fikir çatışması yaşıyoruz.)

Bu örneklerden de görülebileceği üzere, kelimenin anlamı cümledeki bağlama göre değişiklik gösterebilir. Ancak günümüzde en yaygın kullanımı tartışma veya çekişme anlamıdır.

5. Özet Tablo

Bağlam Anlam Örnek Cümle
Günlük Dil Tartışma, çekişme, karşılıklı iddia “Komşular arasında bir sayışma başladı.”
Eski Türkçe/Edebi Kullanım Sayma, hesaplama, değerlendirme “Ordular arasında bir sayışma oldu.”
Mecazi Kullanım Fikir çatışması, sürekli anlaşmazlık “Bu konuda hep bir sayışma içindeyiz.”

6. Sonuç ve Özet

Sayışma kelimesi, Türkçede kökeni saymak fiiline dayanan ve -ışma ekiyle karşılıklı bir eylemi ifade eden bir terimdir. Günümüzde genellikle tartışma, çekişme veya karşılıklı iddia anlamında kullanılırken, eski Türkçede ve edebi metinlerde sayma, hesaplama veya değerlendirme anlamlarını da taşır. Kelimenin anlamı, kullanıldığı bağlama göre değişiklik gösterebilir, ancak modern dilde daha çok olumsuz bir durum olan tartışmayı ifade eder.

Eğer sayışma kelimesiyle ilgili daha spesifik bir bağlamda bilgi almak istiyorsan, örneğin bir metin veya cümle içinde nasıl kullanıldığını merak ediyorsan, lütfen bana daha fazla detay ver. Sana yardımcı olmaktan mutluluk duyarım!

@Mine_Tarim