Z26 said Aşağıdakilerden hangisi iş sağlığı ve güvenliği kurulunun görevlerinden biri değildir?
• İş sağlığı ve güvenliği iç yönergesini oluşturmak
• Yangın, doğal afet vb. dış tehlikelerden etkilenen çalışanlara ek ödeme yapmak
• Çalışanlara yol göstermek
• Tehlike ve alınacak önlemleri belirlemek
• İşyerinde teknoloji, iş organizasyonu, çalışma koşulları ve sosyal ilişkiler gibi faktörleri göz önünde tutan genel bir önleme politikası geliştirmek
Cevap:
Yangın, doğal afet vb. dış tehlikelerden etkilenen çalışanlara ek ödeme yapmak, iş sağlığı ve güvenliği kurulunun görevlerinden biri değildir.
İçindekiler Tablosu
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Nedir?
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Görev ve Sorumlulukları
- İSG Kurullarının Yasal Dayanakları
- Görevler Arasında Olmayan Faaliyet Örneği: Ek Ödeme Yapmak
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kurullarının Etkili Çalışma İlkeleri
- Tehlike Belirleme ve Risk Değerlendirme Süreci
- İSG İç Yönergesinin Önemi
- Çalışanların Bilgilendirilmesi ve Yol Gösterme
- Önleme Politikası Geliştirme ve Uygulama Aşamaları
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun Kurumsal Organlarla İlişkisi
- Örnek Bir Tablo: İSG Kurullarının Temel Görevleri ve Görev Olmayan Faaliyetler
- Sonuç ve Özet
1. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Nedir?
İş sağlığı ve güvenliği kurulu, belirli bir işyerinde veya işletmede iş sağlığı ve güvenliği konularına yönelik çalışmaları organize etmek, planlamak, izlemek ve koordine etmek amacıyla kurulan bir komitedir. Türkiye’de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bağlı yönetmelikler çerçevesinde faaliyetlerini düzenler. İşverenin sorumluluğunu üstlenmek, çalışanların sağlığını ve güvenliğini temin edecek koşulları sağlamak ve sürekli geliştirmek için farklı uzmanlık alanlarından kişilerin bir araya gelmesiyle oluşturulur.
Kurulun Temel Özellikleri
- İşyerinde sağlık ve güvenlik standartlarını yukarı çekmek: Kurulun ana amacı tehlikeleri azaltmak, riskleri düşürmek ve çalışanların güvenli bir ortamda çalışmalarını sağlamaktır.
- Farklı uzmanlık alanlarını birleştirmek: Kurulda işveren veya vekili, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, insan kaynakları temsilcisi, sendika ya da çalışan temsilcileri gibi farklı pozisyonlar ve uzmanlıklar yer alır.
- Yasal mevzuat çerçevesinde faaliyet: Kanun, yönetmelikler ve tebliğler doğrultusunda hazırlanan iş sağlığı ve güvenliği politikaları uygular, ilgili prosedürleri denetler.
2. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Görev ve Sorumlulukları
İş sağlığı ve güvenliği kurullarının görevleri genel olarak şu şekilde özetlenebilir:
-
İSG Politika ve Prosedürlerini Geliştirme
- İşyerinin koşullarına uygun olarak iş sağlığı ve güvenliği politika ve iç yönergelerini hazırlamak.
- Prosedürlerin güncelliğini sağlamak ve revize etmek.
-
Yıllık Değerlendirmeler Yapma
- Her yıl işyerindeki risk düzeyini değerlendirmek, önceki yılda alınan önlemlerin etkinliğini ölçmek.
- Yeni hedefler ve iyileştirme planları belirlemek.
-
Risk Değerlendirme Çalışmaları
- Potansiyel tehlikeleri ve riskleri tespit etmek, giderici ve önleyici faaliyetler planlamak.
- Riskleri öncelik sırasına koyarak düzeltici tedbirleri koordine etmek.
-
Çalışanların Eğitimi ve Bilgilendirilmesi
- Yasal mevzuat doğrultusunda çalışanların periyodik İSG eğitimlerini planlamak.
- Çalışanların tehlikelere karşı farkındalığını artırmak.
-
Denetim ve İzleme Aktiviteleri
- İşyerinde yapılan periyodik bakım ve ölçümleri kontrol etmek.
- Kazaların, ramak kala durumların raporlanmasını ve analizini yapmak, önleyici aksiyonları belirlemek.
-
Fiziksel Ortam Şartlarının İyileştirilmesi
- İşyerinde ergonomi, iş organizasyonu, psiko-sosyal faktörler ve teknolojik yenilikler gibi konularda iyileştirme önerileri sunmak.
- İşin niteliğine uygun kişisel koruyucu donanımların (KKD) seçilmesini sağlamak.
-
İç Yönerge ve Politika Dokümanlarının Hazırlanması
- İşveren adına iş sağlığı ve güvenliği kuralları, talimatları ve işyeri özel kurallarını içeren iç yönergeyi oluşturmak.
- Oluşturulan yönergeyi, çalışanlar ve ilgili tüm taraflarla paylaşmak.
Görüldüğü üzere, kurulun genel yükümlülükleri iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tüm tedbirlerin planlanması, yürütülmesi, izlenmesi ve geliştirilmesi ekseninde yoğunlaşır.
3. İSG Kurullarının Yasal Dayanakları
İş sağlığı ve güvenliği kurullarına dair esaslar, Türkiye’de başta 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu olmak üzere, ilgili yönetmelikler ve tebliğlerde belirtilmiştir. Özellikle “İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik” kurulların oluşturulması, işleyişi, toplanma sıklığı ve benzeri konuları detaylandırır.
Önemli Hususlar
- 50’den fazla çalışanı olan işyerlerinde bir iş sağlığı ve güvenliği kurulunun oluşturulması zorunludur.
- Kurulun en az ayda bir toplanması ve kararların tutanakla kayıt altına alınması gerekir.
- Kurul kararları, işvereni İSG hususlarında bağlayıcı nitelik taşır.
Yasal düzenlemelerin temel hedefi, işveren ve çalışan temsilcilerinin birlikte hareket ederek işyerine özgü İSG stratejileri üretmelerini sağlamaktır.
4. Görevler Arasında Olmayan Faaliyet Örneği: Ek Ödeme Yapmak
Soru seçenekleri arasında yer alan “Yangın, doğal afet vb. dış tehlikelerden etkilenen çalışanlara ek ödeme yapmak,” iş sağlığı ve güvenliği kurulunun görev tanımında bulunmayan bir konudur. Bir işyerinde deprem, sel, yangın veya benzeri afetlerde zarar gören çalışanlara ek ödeme yapmak, esasen işverenin sosyal yardım politikaları veya toplu iş sözleşmeleri gibi farklı hukuki metinlerin kapsamına girebilecek bir konudur.
Neden Görev Kapsamına Girmez?
- Sosyal ve Mali Destek: Ek ödeme, tazminat veya yardımlar, doğrudan işverenin veya devlet kurumlarının sorumluluk alanına girer; kurulun teknik ve organizasyonel görevlerinin dışındadır.
- Kurulun Temel Amacı: Kurul, kazaların ve hastalıkların önlenmesi amacıyla planlama, eğitim, kontrol ve iyileştirme çalışmalarına odaklanır. Ödeme veya sosyal haklarla ilgili kararlar almak kurulun yetkisini aşar.
- Yönetmeliklerde Yer Almaması: İSG kurullarının iş yasaları ve yönetmeliklerinde tanımlanan görevi; koordinasyon, bilgilendirme, politika geliştirme ve denetimdir. Mali konular bu mevzuatta öngörülmemiştir.
Dolayısıyla “yangın, doğal afet vb. dış tehlikelerden etkilenen çalışanlara ek ödeme yapmak,” yasal mevzuat dahilinde kurulun doğrudan yürüttüğü veya karara bağladığı bir fonksiyon değildir.
5. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurullarının Etkili Çalışma İlkeleri
Bir iş sağlığı ve güvenliği kurulunun etkin çalışması için belirli ilkeler benimsenmelidir:
- Katılım ve İletişim: Kurul üyeleri arasında açık iletişim ve işbirliği olmalıdır.
- Veriye Dayalı Karar Alma: Olay kayıtları, güvenlik gözlemleri, risk değerlendirmeleri gibi nicel veriler değerlendirilerek karar verilmelidir.
- Sürekli İyileştirme: Kurum kültürü olarak benimsenen Kaizen veya benzeri sürekli iyileştirme yaklaşımları İSG çalışmalarına entegre edilmelidir.
- Yasal Uyumluluk: Tüm çalışmalar 6331 sayılı Kanun ve bağlı yönetmelikler çerçevesinde gerçekleştirilmelidir.
- Eğitim ve Bilinçlendirme: Hem kurul üyeleri hem de çalışanlar, mevcut riskler ve çözüm yolları hakkında en güncel bilgilerle donatılmalıdır.
6. Tehlike Belirleme ve Risk Değerlendirme Süreci
İş sağlığı ve güvenliği kurulunun en kritik fonksiyonlarından biri, işyerinde var olan veya ortaya çıkabilecek tehlikeleri sistemli bir şekilde tanımlamak ve bu tehlikelerin doğuracağı riskleri analiz etmektir.
Tehlike Belirleme Aşamaları
- Ön izleme: Çalışma alanlarının gözlenmesi, makine ve ekipmanların teknik incelemesi.
- Doküman Analizi: Kullanılan kimyasalların malzeme güvenlik bilgi formları (MSDS), makine kullanım kılavuzları.
- Çalışan Geri Bildirimi: Bizzat sahada çalışan işçilerin görüş ve önerileri değerli ipuçları sunar.
Risk Değerlendirme
- Tehlikenin olma olasılığı ve olması halinde doğuracağı şiddet hesaba katılarak bir risk puanı belirlenir.
- Öncelik sırasına göre düzeltici ve önleyici tedbirler planlanır.
İSG kurulu, sonuçlara göre bir eylem planı hazırlayarak işverene ve ilgili taraflara onay için sunar. Bu plan, işyerinde uygulanacak teknik, organizasyonel ve eğitsel çözümleri kapsar.
7. İSG İç Yönergesinin Önemi
İş sağlığı ve güvenliği iç yönergesi, işyerindeki tüm güvenlik politikası, prosedür ve talimatların yazılı biçimde ortaya konduğu bir belgedir.
İç Yönerge Kapsamı
- Acil Durum Planları: Yangın, patlama, deprem gibi durumlarda nasıl hareket edileceğini belirleyen prosedürler.
- Kişisel Koruyucu Donanımların Kullanımı: Hangi işlerde hangi KKD’lerin kullanılacağının belirtilmesi.
- Makine/Teçhizat Talimatları: İşletmedeki makine ve cihazların güvenli kullanım, bakım ve arıza bildirim prosedürleri.
- Çalışan Yükümlülükleri: İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyma, uygunsuz durumları raporlama.
Bir iç yönerge, kurumsal İSG kültürünün temel dayanak noktasıdır. Kurul tarafından hazırlanır, güncellenir ve çalışanlara duyurulur.
8. Çalışanların Bilgilendirilmesi ve Yol Gösterme
Soru seçeneklerinde yer alan “Çalışanlara yol göstermek,” iş sağlığı ve güvenliği kurulunun aslında temel misyonlarından biridir. Kurul, çalışanları her türlü tehlikeye karşı bilinçlendirmek ve onlara iyi uygulamalar konusunda rehberlik etmek zorundadır.
Nasıl Yol Gösterilir?
- Eğitim Programları: İşe giriş, iş değişikliği, yeni ekipman kullanımı gibi durumlarda periyodik eğitimler düzenlemek.
- Uyarı İşaretleri ve Etiketlemeler: Tehlikeli bölgeleri, kimyasal depolama alanlarını ya da riskli makine bölgelerini işaretlemek.
- İletişim Kanalları: Duyuru panoları, kurumsal e-postalar, intranet sistemi gibi araçlar yoluyla düzenli bilgilendirmeler.
Bir diğer deyişle, kurul çalışanların hangi ortamlarda hangi önlemleri alması gerektiğini belirleyerek yol göstermek ve yönlendirmekle görevlidir.
9. Önleme Politikası Geliştirme ve Uygulama Aşamaları
İç yönerge ve diğer talimatların ötesinde, işyerinde teknoloji, iş organizasyonu, çalışma koşulları ve sosyal ilişkileri de dikkate alan genel bir önleme politikası geliştirmek, iş sağlığı ve güvenliği kurulunun uzun vadeli stratejik görevidir.
Aşamalar
-
Mevcut Durum Analizi
- Kaza istatistikleri, hasta raporları, çalışma ortamı ölçümleri gibi veriler baz alınarak mevcut durum değerlendirilir.
-
Politika Hedeflerinin Belirlenmesi
- Hangi düzeyde kaza oranı hedefleniyor?
- Hangi süreçlerde iyileştirme planlanıyor?
-
Eylem Planı Hazırlama
- Yeni teknolojilerin entegrasyonu, süreç iyileştirmeleri, eğitim ve motivasyon faaliyetleri tanımlanır.
- Zaman çizelgesi, sorumlular, kaynaklar belirlenir.
-
Uygulama ve Takip
- Hedeflere ulaşmak için gerekli aksiyonlar yürütülür.
- Düzenli olarak izleme, ölçme ve denetim yapılır.
-
Değerlendirme ve Sürekli İyileştirme
- Politika hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığı gözden geçirilir.
- Gerekli düzeltici veya iyileştirici faaliyetler tanımlanır.
Bu stratejik yaklaşım, işyerinin uzun vadede iş sağlığı ve güvenliği alanında sürdürülebilir bir gelişme kaydetmesini sağlar.
10. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun Kurumsal Organlarla İlişkisi
İŞ kolu, kurum büyüklüğü ve sektör fark etmeksizin, İSG kurulu çoğunlukla hem iç hem de dış paydaşlarla sürekli iletişim halinde olur:
- İşveren veya Üst Yönetim: İSG politikalarının onaylanması ve kaynak tahsisinin sağlanması için kurul rapor sunar.
- Sendikalar veya Çalışan Temsilcileri: Çalışanların haklarını gözetmek, geri bildirimlerini toplamak ve yinelenen problemleri dile getirmek için önemli bir bağdır.
- Devlet Kurumları ve Denetim Organları: İş Teftiş Kurulu, SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişleriyle denetimler esnasında iletişimi yürütür.
- Dış Danışmanlar ve Uzmanlar: Özellikle kimyasal risk analizi, ergonomik değerlendirmeler veya patlamadan korunma dokümanları gibi özel alanlarda danışmanlık hizmeti alabilirler.
Görev dağılımları iyi tanımlanıp, raporlama mekanizmaları doğru işletildiğinde kurul, kurumsal sürdürülebilirlik ve sosyal sorumluluk hedeflerine de önemli katkılar sunar.
11. Örnek Bir Tablo: İSG Kurullarının Temel Görevleri ve Görev Olmayan Faaliyetler
Aşağıdaki tablo, iş sağlığı ve güvenliği kurulunun temel görevlerini ve görev tanımının dışında kalan faaliyetleri özetlemektedir:
| Görev/Görev Olmayan Faaliyet |
Açıklama |
| Temel Görev: İSG iç yönergesi oluşturmak |
İç yönerge, işyerinde uygulanacak tüm kural, prosedür ve talimatların çerçevesini çizer, çalışanların ne şekilde hareket etmesi gerektiğini tanımlar. |
| Temel Görev: Çalışanlara yol göstermek |
Eğitim vermek, işyeri düzenlemeleri ve koruyucu ekipmanların kullanımı konusunda çalışanları bilgilendirmek, rehberlik etmek. |
| Temel Görev: Tehlike ve alınacak önlemleri belirlemek |
Risk değerlendirmesi yapmak, önleyici ve düzeltici tedbirler planlamak, sahadaki tehlikeleri minimize etmek. |
| Temel Görev: Genel önleme politikası geliştirmek |
İşyerinin çalışma koşullarını analiz ederek, teknoloji, iş organizasyonu, ergonomi ve psiko-sosyal faktörleri de kapsayan koruyucu bir strateji oluşturmak ve uygulamak. |
| Görev Dışı: Ek ödeme yapmak |
Yangın, doğal afet veya dış tehlikelerden etkilenen çalışanlara mali tazminat, ek ödeme veya yardım sağlamak kurulun görevi değildir. Bu konu daha çok işveren politikaları ya da toplu iş sözleşmelerinin alanına girer. |
Tablodan da açıkça görüldüğü gibi, ek ödemeler ve benzeri mali konular iş sağlığı ve güvenliği kurulunun tanımlanmış görevlerinin dışında kalmaktadır.
12. Sonuç ve Özet
İş sağlığı ve güvenliği kurullarının temel amacı, işyerinde sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak üzere her türlü planlama, organizasyon, takip ve iyileştirme faaliyetini yürütmektir. Bu kapsamda:
- İSG İç Yönergesinin Oluşturulması, kurulların en temel görevlerinden biridir.
- Kurullarda Çalışanlara Yol Gösterilmesi, eğitimlerin planlanması ve risklerle nasıl baş edileceğinin anlatılması kritik bir gerekliliktir.
- Tehlike ve Alınacak Önlemlerin Belirlenmesi, kurulun temel fonksiyonunu oluşturur.
- İşyerinde Genel Bir Önleme Politikası Geliştirmek, teknolojiyi ve organizasyonel yapıyı da içine alan geniş bir sorumluluktur.
Buna karşılık, “Yangın, doğal afet vb. dış tehlikelerden etkilenen çalışanlara ek ödeme yapmak” tamamen farklı bir konudur ve iş sağlığı ve güvenliği kurulunun kendi görev tanımında yer almaz. Dolayısıyla Z26 said “Aşağıdakilerden hangisi iş sağlığı ve güvenliği kurulunun görevlerinden biri değildir?” sorusunda belirtilen beş seçenek arasından bu madde, kurulun görev alanı dışındadır.
İş sağlığı ve güvenliği kurulunun önceliği; işyerinde kaza ve meslek hastalıklarını en aza indirmek, tehlikelerin ortadan kaldırılması ya da risklerin yönetilmesi için prosedürler geliştirmek ve çalışanlar ile işveren arasında sağlık ve güvenliğe dair etkili bir köprü kurmaktır. Eğer bir çalışan, deprem veya yangın gibi beklenmedik durumlarda zarar gördüyse, kurulun katkısı; o zararın tekrar oluşmaması için önleyici ve düzeltici faaliyetleri organize etmektir, mali açıdan destek sağlamak şeklinde değildir.
Bu sebeple, işverenin kendi inisiyatifi ya da mevzuata dayalı olarak sosyal yardım veya ek ödeme yapması planlanıyorsa, bu işlem daha çok insan kaynakları, finans veya bordro gibi departmanların sorumluluğunda olacaktır. Kurul ise risk değerlendirme ve tedbir alma bakımından devreye girerek, benzer durumların yaşanmaması için alınabilecek önlemleri tartışıp karara bağlar.
Kısaca özetlersek:
- İş sağlığı ve güvenliği iç yönergesi oluşturmak,
- Çalışanlara rehberlik etmek,
- Tehlikeleri değerlendirmek, önlemleri belirlemek,
- Genel bir önleme politikası geliştirmek,
kurulun asli görevleri arasındadır.
Ancak yangın, doğal afet vb. dış tehlikelerden etkilenen çalışanlara ek ödeme yapmak, kurulun sorumluluk alanına dahil değildir ve bu nedenle soruda da “iş sağlığı ve güvenliği kurulunun görevlerinden biri değildir” şeklinde tespit edilmiştir.
@anonymous13