sitoplazma dışında protein üreten ribozom nerededir
Sitoplazma dışında protein üreten ribozom nerededir?
Cevap:
Normalde ribozomlar, hücrelerde protein sentezinin gerçekleştiği organeller olarak en çok sitoplazmada bulunurlar. Ancak sitoplazma dışında protein üreten ribozomlar da vardır; bunlar özellikle hücre içi organellerde yer alır. İşte sitoplazma dışında protein sentezi yapan ribozomların bulunduğu başlıca yerler:
1. Mitokondri Ribozomları
- Mitokondriler kendi DNA’larına ve kendi ribozomlarına sahiptir.
- Mitokondri ribozomları, mitokondri içinde bulunan proteinlerin sentezinden sorumludur.
- Bu ribozomlar sitoplazmidakilerden farklıdır; büyüklükleri ve yapı özellikleri prokaryotik ribozomlara daha yakındır.
- Mitokondrinin kendi bazı protein ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılırlar.
2. Kloroplast Ribozomları (Bitkisel hücrelerde)
- Bitkisel hücrelerde sitoplazma dışında, kloroplast organelinde de ribozomlar bulunur.
- Kloroplastlar da tıpkı mitokondriler gibi kendi DNA’larına ve kendi ribozomlarına sahiptir.
- Kloroplast ribozomları da protein sentezi için kullanılır, özellikle fotosentezle ilgili proteinlerin üretiminde rol oynarlar.
- Bu ribozomlar da yapısal olarak prokaryotik ribozomlara benzer.
3. Ribozomların Hücre Dışında Protein Üretimi
- Ribozomlar hücre dışı organellerde değil, ancak endoplazmik retikulum (ER) üzerinde ribozomlar bulunur.
- Rough Endoplazmik Retikulum (Granüllü ER) üzerindeki ribozomlar, protein sentezini gerçekleştirir ve bu proteinler özellikle hücre dışına veya hücre zarına gönderilecek proteinlerdir.
- Ancak burada ribozomlar sitoplazmaya bağlıdır, doğrudan “sitoplazma dışında” organel içinde ribozom olarak düşünülmez.
| Yer | Ribozom Çeşidi | Protein Üretim Alanı | Özellik |
|---|---|---|---|
| Sitoplazma | Serbest ribozomlar | Hücresel protein sentezi | Standart ribozomlar |
| Mitokondri | Mitokondri ribozomları | Mitokondri içi protein sentezi | Prokaryotik yapıya benzer |
| Kloroplast (bitkiler) | Kloroplast ribozomları | Fotosentezle ilgili protein sentezi | Prokaryotik yapıya benzer |
| Rough ER (Granüllü ER) | Membrane bağlı ribozomlar | Salgılanan veya zar proteinleri üretimi | Sitoplazma ile bağlantılı |
Özet:
- Sitoplazma dışında protein sentezi yapan ribozomlar, mitokondri ve kloroplast gibi yarı otonom organellerde bulunur.
- Bu organeller kendi DNA’larına ve kendi ribozomlarına sahip olup, bazı proteinlerini kendileri sentezlerler.
- Granüllü endoplazmik retikulum üzerindeki ribozomlar da protein sentezler ama bunlar sitoplazmaya yapışık ribozomlardır.
Dipnot:
Mitokondri ve kloroplast ribozomları, yapısal olarak 70S (prokaryotik ribozomlarla benzer) olup, sitoplazma ribozomları ise 80S ribozomlardır.