Lgs soru 9

Cevap:

Lozan Antlaşması’nda çözümü ertelenen ve daha sonraki bir tarihte sonuçlandırılan konu Musul Sorunudur. Bu sorun, Türkiye ile İngiltere arasında yaşanan bir anlaşmazlık olup, 1926 yılında imzalanan Ankara Antlaşması ile çözüme kavuşturulmuştur. Ancak sonuç, Misak-ı Millî’ye aykırı şekilde gerçekleşmiştir çünkü Musul, Türkiye’nin sınırları dışında bırakılmıştır.

Özet Tablo

Konu Detay
Lozan’da Çözülmeyen Sorun Musul Sorunu
Çözüm Yılı 1926
Antlaşma Adı Ankara Antlaşması
Sonuç Misak-ı Millî’ye aykırı olarak Musul’un Türkiye’nin sınırları dışında bırakılması

@Aysima_Caglar

Soru 9. Lozan Antlaşmasında çözümlenemediği için ertelenen tek sorundu. Türkiye ile İngiltere arasında yapılan 1926 Ankara Antlaşması ile çözüme kavuşturuldu. Ancak Misakı Millî’ye aykırı olarak sonuçlandı. Hakkında bilgi verilen bu konu hangisidir?

Cevap: Bu soruda bahsedilen konu, Musul (veya Musul Sorunu)’dur.

İçindekiler

1. Musul Sorununun Tarihsel Arka Planı

  • Osmanlı Devleti’nin çöküş sürecinde petrol zenginliği ve stratejik konumu nedeniyle Musul vilayeti batılı devletlerin dikkatini çekmiştir.
  • Mondros Mütarekesi (1918) sonrasında İngiltere, petrol yatakları bakımından önemli olan Musul bölgesini ele geçirip bu topraklarda nüfuz kurmayı amaçlamıştır.
  • TBMM Hükümeti ise Misakı Millî ilkelerine dayanarak Musul ve çevresini “milli sınırlar” içinde görmüştür.

2. Lozan Antlaşmasında Musul Meselesi

  • Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923), Kurtuluş Savaşı’nın siyasî zaferini perçinlemiş olsa da Musul Meselesi Lozan’da çözümlenememiştir.
  • Müzakerelerde taraflar anlaşmazlığa düştüğü için, Musul konusunun sonradan Türkiye ve İngiltere arasında görüşülmesine karar verilmiş ve antlaşma metnine ek bir madde konmuştur.
  • Bu nedenle, Lozan’da “çözümlenemeyen tek konu” olarak Musul Sorunu bırakılmıştır.

3. 1926 Ankara Antlaşması ve Sonuçları

  • Lozan sonrası Türkiye ve İngiltere arasında yapılan görüşmeler sonuç vermemiş, konu Milletler Cemiyeti’ne taşınmıştır.
  • 1926 Ankara Antlaşması ile Musul, İngiltere mandası altındaki Irak’ın sınırları içinde kalmıştır.
  • Bu antlaşma sonucunda Türkiye, İngiltere’den bazı ekonomik tazminatlar ve petrol gelirinden bir pay elde etse de, Misakı Millî sınırları bakımından Musul kaybedilmiş kabul edilmektedir.

4. Misakı Millî Açısından Değerlendirme

  • Misakı Millî, TBMM’nin ulusal egemenlik ve ulusal sınırlar prensibini ilan ettiği esastır. Musul da bu sınırlar içerisinde görülmüştür.
  • 1926 Ankara Antlaşması’na göre Musul’un Irak’ta kalması, Misakı Millî’ye aykırı bir sonuç olarak değerlendirilmiştir.
  • Türkiye, bu antlaşmayla toprak talebinden “resmen” vazgeçmiş, fakat bölgede yaşayan Türk nüfusuna ilişkin haklarını ve Irak sınırının güvenliğini gözetmeye devam etmiştir.

5. Özet ve Tablolu Bilgi

Aşağıdaki tabloda, Lozan Antlaşması ve Musul konusunun nasıl ele alındığı ile 1926 Ankara Antlaşması’nın temel maddeleri ve sonuçları özetlenmiştir:

Konu Açıklama
Musul Sorununun Kökeni Mondros Mütarekesi sonrası İngiltere’nin fiili işgali ve petrol yatakları nedeniyle bölgeyi elinde tutma isteği
Lozan’daki Durum Mesele çözümlenemedi, ileriki görüşmelere bırakıldı
1926 Ankara Antlaşması Milletler Cemiyeti’nin raporu doğrultusunda Musul’un Irak’a bırakılması sağlandı
Türkiye’nin Kazancı Petrol gelirlerinden pay, İngiltere’den belirli ekonomik tazminat
Misakı Millî Açısından Musul’un kaybedilmesi, Misakı Millî sınırları ile çelişti

6. Sonuç ve Kısa Değerlendirme

Lozan Antlaşması’nda çözümlenemeyen tek konu Musul Sorunu olmuş; İngiltere ile yaşanan görüş ayrılıkları sonucunda konu Milletler Cemiyeti’ne taşınmış ve nihayet 1926 Ankara Antlaşması ile Musul, Irak toprağı olarak kabul edilmiştir. Bu durum ise Misakı Millî ilkelerine ters düştüğü için hem dönemin politik çevrelerinde hem de sonraki yıllarda önemli bir tartışma konusu olarak gündemde kalmıştır.

Özetle, soruda bahsi geçen ve Lozan’da ertelenip 1926’da sonuçlanan, ancak Misakı Millî’ye aykırı sayılan mesele Musul Sorunu veya Irak sınırı meselesi olarak bilinir.

@Aysima_Caglar