Soru:
Aşağıdakilerden hangisi geçerlik değeri olamaz?
Çözüm:
Geçerlik değerleri genel olarak 0 ile 1 arasında olur ve istatistiksel olarak negatif olamaz. Bu nedenle doğru cevap A) -0,20 olacaktır çünkü negatif bir geçerlik değeri mümkün değildir.
Geçerlik Kavramı
Geçerlik, bir ölçüm aracının, ölçmesi gereken şeyi ne kadar doğru ölçtüğünü ifade eder. Yani, bir testin amacına ne kadar hizmet ettiğini değerlendirir. Geçerlik değeri şu aralıkta olmalıdır:
- Minimum: 0.00
- Maksimum: 1.00
Örnek Tablo:
| Seçenekler | Açıklama |
|---|---|
| A) -0,20 | Olmaz, geçerlik negatif olamaz. |
| B) 0,10 | Olabilir, geçerli bir değerdir. |
| C) 0,80 | Olabilir, geçerli bir değerdir. |
| D) 0,50 | Olabilir, geçerli bir değerdir. |
Sonuç: Doğru cevap A şıkkı (-0,20).
7) Aşağıdakilerden hangisi geçerlik değeri olamaz?
Cevap: Geçerlik genellikle bir testin veya ölçme aracının ölçmek istediği özelliği (kavramı) doğru şekilde ölçüp ölçmediğini gösteren korelasyon temelli bir değerdir. Matematiksel olarak bakıldığında, korelasyon katsayısı -1 ile +1 arasında olabilir. Dolayısıyla bir test ile ölçülmek istenen özellik arasında negatif veya pozitif yönlü bir ilişki olması mümkündür. Ancak pedagojik ölçme‐değerlendirmede sıkça geçerlik katsayısı (validity coefficient) için 0 ile +1 aralığı tercih edilir; çünkü testin “kendisiyle tutarlı” olduğu ve ölçmek istediği özelliği ölçtüğü varsayıldığında, negatif bir ilişkiden söz etmek teorik düzlemde “tam anlamıyla geçerli” sayılmaz.
Bu nedenle, pek çok kaynakta testin geçerliği sıfırın altına düşmez ve negatif bir geçerlik değeri “uygulamada” anlamlı kabul edilmez. Sorudaki şıklar değerlendirildiğinde, -0,20 (A) seçeneği kuramsal olarak “korelasyon” değeri açısından mümkün olsa da, “geçerlik katsayısı” diye tanımlanan uygulamalarda kabul edilen bir geçerlik değeri aralığının dışında kaldığından “geçerlik değeri olamaz” şeklinde yorumlanır. Böylece doğru cevap A) -0,20’dir.
İçindekiler
- Geçerlik Kavramının Tanımı
- Geçerlik Değerinin Anlamı ve Aralığı
- Soruya Adım Adım Yaklaşım
- Örneklerle Açıklama
- Tablo: Geçerlik ve Olası Değerleri
- Kısa Özet
1. Geçerlik Kavramının Tanımı
- Geçerlik (Validity): Bir ölçeğin, testin veya ölçme aracının, ölçmek istediği değişkeni (özelliği) ne derece doğru ölçtüğünü ifade eder.
- Geçerlik, çoğunlukla korelasyon prensibine dayanır ve -1 ile +1 aralığını kapsar.
- Ölçme ve değerlendirme alanında, pozitif korelasyonun yüksek olması testin amacına uygun ölçtüğünü, korelasyonun negatife dönmesi ölçüt ile testin ölçtüğü yapının yönü arasında zıtlık olduğu anlamına gelebilir.
2. Geçerlik Değerinin Anlamı ve Aralığı
- Teorik Aralık: Korelasyon temelli geçerlik katsayısı formel olarak -1.0 ile +1.0 arasındadır.
- Pratik/Uygulama Aralığı: Eğitim ve psikometride, geçerlik tipik olarak 0.00 ile +1.00 aralığında ele alınır. Çünkü amacına uygun ölçme yapan bir testin ilgili yapıyla negatif yönlü bir ilişki göstermesi beklenmez; bu, “o testin var olması gereken yapıyla çeliştiğini” düşündürür.
- Sıfır Altında Değer: -0.20 gibi bir değer, aslında korelasyon olarak mümkün olsa bile geçerlik “anlayışı” bakımından “geçerli” (valid) kabul edilmez.
3. Soruya Adım Adım Yaklaşım
- Soru Metnini İncele: “Aşağıdakilerden hangisi geçerlik değeri olamaz?”
- Verilen Değerleri Kontrol Et: A) -0,20, B) 0,10, C) 0,80, D) 0,50, E) 1,0
- Geçerlik Kavramını Hatırla: Geçerlik korelasyona dayalı olsa da pratikte 0’ın altındaki bir korelasyonun “geçerlik” olarak adlandırılması uygun olmaz.
- Sonuca Ulaş: (-0,20) geçerlik değeri olarak kabul edilmez (genel uygulama ilkelerine göre).
4. Örneklerle Açıklama
- Örnek 1: Bir zeka testinin öğrencilerin akademik başarısıyla pozitif yönlü bir ilişki göstermesi beklenir. Burada geçerlik değeri, +0.30, +0.60, +0.80 gibi pozitif bir korelasyon aralığında gözlenir.
- Örnek 2: Eğer bir testin geçerlik değeri -0.20 çıkmışsa, bu testin ölçmek istediği yapıya ters veya zıt yönde bir ilişki gösterdiği anlamına gelebilir. Uygulamada bu, testin “geçerli” olmadığını gösterir.
5. Tablo: Geçerlik ve Olası Değerleri
| Değer | Açıklama | Geçerli mi? |
|---|---|---|
| -1.0 | Tamamen ters oranda, teorik olarak mümkün fakat geçerlik açısındansa uygunsuz | Hayır (geçerlik olarak kabul edilmez) |
| -0.20 | Negatif korelasyon; örnek soruda verilmiş durumda | Uygulamada geçerlik değeri sayılmaz |
| 0.10 | Düşük düzeyde pozitif korelasyon | Olabilir (geçerlik açısından genelde kabul) |
| 0.50 | Orta düzeyde pozitif korelasyon | Evet (kabul görebilir) |
| 0.80 | Yüksek düzeyde pozitif korelasyon | Evet (kabul görebilir) |
| 1.0 | Mükemmel pozitif korelasyon, pratikte çok nadir | Teorik olarak geçerli |
6. Kısa Özet
- Geçerlik: Bir ölçme aracının hedeflediği özelliği ne kadar doğru ölçtüğünü ifade eder.
- Korelasyon Temelli: Matematiksel olarak -1.0 ile +1.0 arasında konumlanır.
- Uygulama Prensibi: Ölçme ve değerlendirme literatüründe geçerlik katsayılarının pozitif yönde (0.00 ile +1.00 arası) olması beklenir.
- Doğru Cevap: Bu soru çerçevesinde “-0,20” pratikte geçerlik değeri olarak kabul edilmediğinden A) -0,20 seçeneği doğru cevaptır.