Tollens Ayıracı ile Aldehit ve Keton Karışımı Tepkimesi

YKS TYT
1

n- hekzan
opentarn
etibütan
/LYS
merkez
kilerden
mentle-
H,O ve
Sadece CH,CHO ite CH,COCH, karbonil ble
şiklerini içeren 40 glik karişımın yeterince Tol-
lens ayıracı (AgNO sulu çözeltisi ve NH, S
ZOR SORULAR
cözeltisinin karişımi) ile tepkimeye girme
lanıyor. Tepkimede 1 mol karbonil bileşiğinden
2 mol Ag kattsı oluştugu biliniyor. %100 ver
gerçekleşen tepkime sonucu 108 g Ag katisı
elde ediliyor.
Buna göre,

  1. Karışımdaki bileşikler birbirinin yaı
    izomeridir.
    I1. Tepkime sonucu oluşan organik bileşik
    CH,C0OHdir.
    I. Karışımdaki CH,cOCH, bileşiğinin küt-
    lesi 18 g’dır.
    ifadelerinden hangileri doğrudur?
    (CH,CHO = 44 g/mol, CH,COCH, = 58 g/mol,
    Ag = 108 g/mol)
    A) Yałnız |
    D) Il ve II
    B) Yalnız ll
    chell
    E) 1, JVe lI
    2022 / AYT
    bir &
    A)
    Aşa
    B)
    C) H
    p)
    E)

Soru Görseli
Soru Görseli786×1024 85.6 KB

2

Tollens Ayıracı ile Aldehit ve Keton Karışımı Tepkimesi

:light_bulb: [KULLANILAN FORMÜLLER VE BİLGİLER:]

  • Tollens Tepkimesi: Sadece aldehitler Tollens ayıracı ile tepkimeye girerek gümüş aynası (Ag katısı) oluşturur. Ketonlar bu tepkimeyi vermez.
  • Mol Oranı: 1 mol aldehit \rightarrow 2 mol Ag katısı.
  • Mol Kütlesi Hesabı: n = \frac{m}{M_A}
  • Yapı İzomerliği: Kapalı formülleri aynı, açık formülleri farklı olan bileşiklerdir.

:brain: [ÇÖZÜM ADIMLARI:]

Adım 1 — Tepkimeye Giren Maddeyi Belirleme
Karışımda CH_3CHO (Asetaldehit - bir aldehit) ve CH_3COCH_3 (Aseton - bir keton) bulunmaktadır. Tollens ayıracı ile sadece aldehit olan CH_3CHO tepkimeye girer. Ketonlar yükseltgenemediği için tepkime vermez.

Adım 2 — Oluşan Gümüşün Mol Sayısını Hesaplama
Verilen bilgilere göre 108 g Ag katısı elde edilmiştir (Ag = 108 \text{ g/mol}).

n_{Ag} = \frac{108 \text{ g}}{108 \text{ g/mol}} = 1 \text{ mol } Ag

Adım 3 — Aldehit Miktarını Bulma
Tepkime denklemine göre 1 mol aldehitten 2 mol Ag oluşur. O halde 1 mol Ag oluşması için gereken aldehit miktarı:

n_{aldehit} = \frac{1 \text{ mol } Ag}{2} = 0,5 \text{ mol } CH_3CHO

Adım 4 — Karışımdaki Bileşenlerin Kütlelerini Hesaplama
CH_3CHO kütlesi (M_A = 44 \text{ g/mol}):

m_{aldehit} = 0,5 \text{ mol} \times 44 \text{ g/mol} = 22 \text{ g}

Toplam karışım 40 g olduğuna göre asetonun (CH_3COCH_3) kütlesi:

m_{aseton} = 40 \text{ g} - 22 \text{ g} = 18 \text{ g}

Adım 5 — Öncülleri Değerlendirme

  • I. Karışımdaki bileşikler birbirinin yapı izomeridir: CH_3CHO (2 karbonlu) ve CH_3COCH_3 (3 karbonlu) bileşiklerinin karbon sayıları farklıdır. Dolayısıyla kapalı formülleri aynı olamaz ve izomer değildirler. (Yanlış)
  • II. Tepkime sonucu oluşan organik bileşik CH_3COOH’dir: Aldehitler yükseltgenince karboksilik asit oluşturur. CH_3CHO yükseltgenerek asetik asit (CH_3COOH) oluşturur. (Doğru)
  • III. Karışımdaki CH_3COCH_3 bileşiğinin kütlesi 18 g’dır: Adım 4’te hesapladığımız üzere aseton kütlesi 18 g’dır. (Doğru)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: [CEVAP:] D) II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: [TEMEL KAVRAMLAR:]

1. Tollens Ayıracı

  • [Tanım:] Amonyaklı gümüş nitrat çözeltisidir.
  • [Bu problemde:] Aldehitleri karboksilik asitlere yükseltgerken Ag^+ iyonlarını metalik gümüşe (Ag) indirger.

2. Yapı İzomerliği

  • [Tanım:] Aynı atom sayısına sahip ancak farklı bağlanma düzeni olan moleküllerdir.
  • [Bu problemde:] Bir aldehit ile ketonun izomer olabilmesi için karbon sayılarının aynı olması gerekir. Ancak burada karbon sayıları farklıdır.

:warning: [SIK YAPILAN HATALAR:]

:cross_mark: Ketonu da Tepkimeye Sokmak

  • [Yanlış:] Karışımdaki asetonun da gümüş oluşturacağını düşünmek.
  • [Doğru:] Sadece aldehitler Tollens ile tepkime verir.
  • [Neden yanlış:] Ketonların karbonil grubuna bağlı hidrojen atomu olmadığı için normal koşullarda yükseltgenemezler.

Bu tür karışım sorularında kütlece yüzde hesaplamaları yapmak ister misin?