. () Tabiatın kendisi, sanatın Özü ve temel ilkesi olan
denge teması üzerine inşa edilmiştir. (1) Denge, sa-
nattaki en önemli kavramlardan biridir. (1l) Sanatın
farklı dallarında denge, farklı şekillerde ifade edilebi-
lir. (IV) Resim sanatında renklerin, formlarin ve işiğın
uyumu bir tablonun dengesi için önemlidir.
Bu metinde numaralanmış cümlelerden hangileri
yükleminin türüne göre isim cümlesidir?
A) I ve ll
C) Il ve lII
B) I ve lll
D) Il ve IV
Soru Fotoğrafı:
Tabiatın kendisi, sanatın özü ve temel ilkesi olan denge teması üzerine inşa edilmiştir.
Bu soruda metindeki numaralanmış cümlelerin yüklemlerini bularak, türlerine göre (isim veya fiil cümlesi) analiz etmemiz istenmektedir.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Cümle I’in Analizi
“Tabiatın kendisi, sanatın özü ve temel ilkesi olan denge teması üzerine inşa edilmiştir.”
- Yüklem: İnşa edilmiştir.
- Tür: “İnşa edilmek” bir eylemdir (fiildir). Dolayısıyla bu bir fiil cümlesidir.
Adım 2 — Cümle II’nin Analizi
“Denge, sanattaki en önemli kavramlardan biridir.”
- Yüklem: Kavramlardan biridir.
- Tür: “Biri” zamiri ek fiil alarak yüklem olmuştur. İsim soylu bir sözcük yüklem olduğu için bu bir isim cümlesidir.
Adım 3 — Cümle III’ün Analizi
“Sanatın farklı dallarında denge, farklı şekillerde ifade edilebilir.”
- Yüklem: İfade edilebilir.
- Tür: “İfade etmek” bir eylemdir (fiildir). Dolayısıyla bu bir fiil cümlesidir.
Adım 4 — Cümle IV’ün Analizi
“Resim sanatında renklerin, formların ve ışığın uyumu bir tablonun dengesi için önemlidir.”
- Yüklem: Önemlidir.
- Tür: “Önemli” sözcüğü isim soyludur (sıfattır) ve ek fiil alarak yüklem olmuştur. Bu nedenle bu bir isim cümlesidir.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
- Cümle I: Fiil Cümlesi
Cümle II: İsim Cümlesi
- Cümle III: Fiil Cümlesi
Cümle IV: İsim Cümlesi
Adım 6 — Son Doğrulama
Yüklemi isim soylu olan cümleler II ve IV numaralı cümlelerdir. Seçeneklerde II ve IV ifadesi D şıkkında yer almaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] D) II ve IV
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. İsim Cümlesi
- [Tanım:] Yüklemi isim, zamir, edat veya isim tamlaması gibi isim soylu bir sözcük olan ve ek fiil (-di, -miş, -se, -dir) alarak tamamlanan cümlelerdir.
- [Bu problemde:] “Kavramlardan biridir” ve “Önemlidir” yüklemleri isim soylu oldukları için isim cümlesi kurmuşlardır.
2. Fiil Cümlesi
- [Tanım:] Yüklemi çekimli bir fiil (iş, oluş, hareket bildiren) olan cümlelerdir.
- [Bu problemde:] “İnşa edilmiştir” ve “ifade edilebilir” yüklemleri eylem bildirdiği için fiil cümlesidir.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Ek Fiili Karıştırmak
- [Yanlış:] “Önemlidir” kelimesindeki “-dir” ekini görüp bunu fiil sanmak.
- [Doğru:] Kelimenin köküne bakılmalıdır. “Önemli” bir isimdir; “-dir” ise ismi yüklem yapan ek fiildir.
- [Neden yanlış:] Kelimenin anlamı hareket bildirmiyorsa, aldığı ek ne olursa olsun o bir isim cümlesidir.
Yüklemin yerini belirlemekte veya isim-fiil ayrımı yapmakta zorlandığın başka bir cümle var mı?