Table of Contents
-
- Soru 9: İsra Suresi 36. Ayetin Mesajları ve Örnek Davranışlar
- Soru 10: “Allah’ın (cc) her şeyi görüp bildiğine inanmak…” Nasıl Davranışı Teşvik Eder?
- Özet Tablosu
1. Soru 7: Boşluk Doldurma
Aşağıdaki tabloda 7. sorunun dört maddesindeki boşluklar, tanım ve kavram eşleştirmesiyle gösterilmiştir:
| Madde | Tanım Özeti | Boşluktaki Kavram |
|---|---|---|
| a. | Duyular yoluyla algılanabilen varlıkları ifade eden “alem” bölümü | Şehâdet Alemi |
| b. | Akıl ve duyular yoluyla kavranamayan, görünmeyen varlıkları kapsayan alem bölümü | Gayb Alemi |
| c. | Başkalarının sırlarını, özel hayatlarını ve hata-kusurlarını araştırmak (casusluk, tecessüs) | Tecessüs |
| d. | Kaynağı kutsal ve yüce bir varlık (Allah) olan, içeriği inanç, ibadet ve ahlak gibi konular olan bilgi türü | Naklî Bilgi |
Açıklamalar:
- Şehâdet Alemi: Görünen, duyularla algılanabilen varlıkları kapsayan âlem.
- Gayb Alemi: Görünmeyen, akıl ve duyularla kavranamayan varlıkları içeren âlem.
- Tecessüs: Başkalarının gizli hallerini araştırma, casusluk; Kur’ân’da “Birbirinizin gizli hallerini araştırmayın…” (Hucurât 49:12) ayeti ile yasaklanmıştır.
- Naklî Bilgi: Kaynağı vahiy (Kur’an ve sünnet) olan, değişmeyen ve insanlara kesinlik sunan dini bilgi türüdür.
2. Soru 9: İsra Suresi 36. Ayetin Mesajları ve Örnek Davranışlar
Ayet:
“Hakkında kesin bilgi sahibi olmadığın şeyin peşine düşme. Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi (bir bütün olarak) ondan sorumludur.” (İsrâ Suresi, 17/36)
Bu ayetin rehberi kabul eden bir kimsenin beklenen davranışları:
- Önce Doğrulama (Tahkik) Yapmak
- Bir haber duyduğunda, resmi veya güvenilir kaynaklardan teyit eder.
- Örnek: Sosyal medyada yayılan bir iddiayı paylaşmadan önce Diyanet İşleri Başkanlığı veya güvenilir haber ajanslarından kontrol etmek.
- Dedikodu ve Gıybetten Kaçınmak
- Başkaları hakkında işitip de emin olmadığı sözleri yaymaktan çekinir.
- Örnek: Sınıftaki bir arkadaşın bir öğretim üyesi hakkında duyduğun söylentiyi arkadaş grubunda anlatmamak.
- Önyargısız ve Adil Yaklaşmak
- Kişinin suçlu olup olmadığına dair kesin bilgi olmadan, hakkını yememek, zan altında bırakmamak.
- Örnek: Bir kişinin sınav kâğıdı kilitlendi diye kopya çektiğini düşünmek yerine, önce öğretmene sormak.
- Kulak, Göz ve Kalbe Dikkat Etmek
- Duyduğu ve gördüğü bilgileri aklı süzgecinden geçirerek kalbinde adalet terazisiyle tartmak.
- Örnek: Bir arkadaşının özel hayatıyla ilgili duyduğun detayları – eğer yanlışsa – yaymamak, kalbinde olumsuz yargı oluşturmamak.
3. Soru 10: “Allah’ın (cc) her şeyi görüp bildiğine inanmak…” Nasıl Davranışı Teşvik Eder?
Temel İlke:
Allah’ın her an bizi görüp bildiğini bilmek, vicdanî denetim, sorumluluk ve hesap bilinci oluşturur.
Beklenen Davranışlar:
-
Samimî İbadet:
Tek başına veya topluluk içinde fark etmeksizin namaz, oruç, zekât gibi ibadetleri ihmal etmemek. -
Ahlaki Dürüstlük ve Adalet:
İnsanlarla ilişkilerde haksız kazançtan kaçınmak, verilen emaneti korumak. -
Temiz Söz ve Görgü:
Yalan söylememek, kötü söz, gıybet ve iftiradan uzak durmak. -
Gizli Hayata Saygı:
Kimsenin özel eşyasını veya dosyalarını rızasına başvurmadan incelememek.
Örnek:
- Bir öğrenci, “ödevini önden görene kadar ödevini kontrol etmemeliyim” anlayışıyla arkadaşının çalışma kâğıdına izinsiz bakmaz.
- Bir esnaf, dükkanında kasayı günlük olarak kapattıktan sonra stok sayımında hile yapmadan tüm alışveriş fişlerini eksiksiz kaydeder.
4. Özet Tablosu
| Soru No | Kavram/Özellik | Cevap / Davranış |
|---|---|---|
| 7a | Şehâdet Alemi | Duyularla algılanabilen varlıklar alemi |
| 7b | Gayb Alemi | Akıl ve duyularla kavranamayan varlıklar alemi |
| 7c | Tecessüs | Başkalarının gizli hallerini araştırmak (casusluk) |
| 7d | Naklî Bilgi | Kaynağı kutsal varlık (Allah) olan, değişmez dini bilgi |
| 9 | Ayete İtaat | Kesin bilgi edinmeden konuşmama, haberleri teyit etme, dedikodudan kaçınma |
| 10 | Hesap Bilinci | Samimi ibadet, dürüstlük, adalet ve gizli hayata saygı |
Özet:
-
- soruda dört temel dinî kavram işlendi: Şehâdet ve Gayb Âlemleri, Tecessüs, Naklî Bilgi.
-
- soruda, İsrâ 17/36 ayeti “kesin bilgi” aramanın önemini vurgular; doğrulamadan yaymadan, dedikodudan kaçınan bir tutum beklenir.
-
- soruda, Allah’ın gözetimini bilmek, ibadette ve sosyal hayatta sorumluluk ve hesap bilinci geliştirir.