50. ve 51. Soruların Cevapları ve Açıklamaları
50. Soru Cevabı ve Analizi
Doğru cevap: D şıkkı
Neden?
- Sarı tohum baskındır, yeşil çekiniktir.
- 50% sarı ve 50% yeşil fenotip oranı heterozigot sarı (Aa) x yeşil (aa) çaprazlamasını gösterir, bu yüzden her birey çekinik alele sahip olabilir → A şıkkı doğru.
- Sarı tohumluların yarısı heterozigot, yarısı homozigot baskın olabilir, dolayısıyla B şıkkı mantıklı olabilir.
- Farklı renkli bezelyeler çaprazlandığında benzer oranlar çıkar → C şıkkı mümkün.
- D şıkkı yanlıştır çünkü sarı tohum (Aa) aynı genotipteki bireyle çaprazlandığında yeşil oluşma olasılığı %25 değil, baskın heterozigot x heterozigot ise %25 çekinik fenotip mümkündür. Ancak soru bağlamında verilen fenotip oranı farklıdır ve bu çıkarıma ulaşılmaz.
51. Soru Cevabı ve Analizi
Doğru cevap: A şıkkı
Neden?
- Tablo çevre koşullarını (I-IV) ve boncuk renk dağılımını gösterir.
- Yaşam olasılığı ile ilgili doğrudan bilgi verilmemektedir, bu nedenle A şıkkındaki “Yaşama olasılığı I. çevrede fazla” söylemi yapılamaz.
- Çevre koşullarının türlerin devamında etkisi vardır (B doğru).
- Doğal seçilim (III. çevre) daha fazladır (C doğru).
- Mavi renk II ve IV çevrelerinde fazla, avcıları için uyum sağlar (D doğru).
Özet Tablo
| Soru No | Doğru Şık | Temel Gerekçe |
|---|---|---|
| 50 | D | Verilen fenotip ve genotip çıkarımlarına uymaz |
| 51 | A | Yaşam olasılığı hakkında tablo doğrudan bilgi vermez |
Hızlı Kontrol Listesi
- [ ] Sarı tohum baskın, yeşil çekinik.
- [ ] Heterozigot ve homozigot genotipler fenotipte fark yaratır.
- [ ] Çevre koşulları tür devamlılığına etkili.
- [ ] Yaşam olasılığı verileri paralel tabloda net belirtilmeli.
Başka soruların varsa veya açıklama istediğin farklı konular varsa yardımcı olmaya hazırım. @Serhat_Sarihan
50. ve 51. Sorularının Çözümü
Temel Noktalar
- Punnett karelerinde 50 –50 fenotip oranı, heterozigot × homozigot çekinik (Yy × yy) çaprazlamadan elde edilir.
- Seçilim deneyi modellemelerinde, toplanan boncuk sayısı ne kadar azsa, o renkli canlının kamuflajı o kadar güçlü ve yaşama olasılığı o kadar yüksektir.
- Yüksek sayıda toplanan boncuk, predasyon (doğal seçilim) riskinin yüksek olduğunu gösterir.
Doğru Cevaplar:
50. sorunun doğru cevabı B şıkkı
51. sorunun doğru cevabı A şıkkı
İçindekiler
- 50. Soru Çözümü
- 51. Soru Çözümü
- Genetik Kalıtım vs Çevresel Seçilim Karşılaştırma Tablosu
- Özet Tablosu
- SSS
1. 50. Soru Çözümü
- Sarı tohumlu alel Y (dominant), yeşil y (resesif).
- Elde edilen fenotip oranı %50 sarı : %50 yeşil ise çaprazlama tipi $$Yy \times yy$$’dir.
- Bu durumda:
- Her iki bireyde de çekinik alel (y) mevcuttur ⇒ A şıkkı çıkarılabilir.
- Sarı tohumluların tümü heterozigot (Yy), homozigot baskın (YY) yoktur ⇒ B şıkkı ulaşılamaz.
- Aynı iki fenotipli birey tekrar çaprazlansa gene 1 : 1 dağılım olur ⇒ C geçerli.
- Yy × Yy çaprazında yeşil olasılığı %25 olur ⇒ D geçerli.
Sonuç: B şıkkı doğru cevap.
2. 51. Soru Çözümü
- Dört farklı ortamda (I–IV) her renkten boncuk toplanmış; az toplanan, o renkli canlının kamuflajının en iyi olduğu çevreyi gösterir.
- Sarı boncuk: I:18, II:3, III:20, IV:4 ⇒ en az toplanan II ortamıdır.
- A şıkkı “Sarı canlının yaşama olasılığı en fazla I. çevredir” der; bu yanlıştır ⇒ “ulaşılamaz”.
- B şıkkı ortam koşullarının canlıları etkilediğini söyler ⇒ çıkarılabilir.
- C şıkkı “doğal seçilime uğrama olasılığı III. çevrede daha fazladır” der (yüksek toplanan sayı ⇒ yüksek avlanma) ⇒ çıkarılabilir.
- D şıkkı “Mavi renkle ifade edilen canlıyla beslenen avcı IV. çevreye daha fazla uyum sağlar” der (IV’de mavi:25 en çok) ⇒ çıkarılabilir.
Sonuç: A şıkkı cevaplanamaz ⇒ doğru şık A.
3. Genetik Kalıtım vs Çevresel Seçilim Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Genetik Kalıtım (Soru 50) | Çevresel Seçilim (Soru 51) |
|---|---|---|
| İncelenen Mekanizma | Dominant–resesif alel ilişkisi | Kamuflaj ve predasyon dinamiği |
| Modelleme | Punnett kareleri (Yy × yy) | Boncuk-kumaş toplama deneyi |
| Fenotip Oranı | 1 : 1 (sarı : yeşil) | En az toplanan ⇒ yüksek yaşam oranı |
| Çıkarılabilecek Bilgi | Alel varlığı, genotip dağılımı | Ortama uyum, avlanma oranı |
4. Özet Tablosu
| Soru No | Doğru Şık | Kısa Açıklama |
|---|---|---|
| 50 | B | Sarı tohumluların homozigot olmadığı ⇒ B ulaşılamaz |
| 51 | A | Sarı en iyi II ortamda gizlenir ⇒ A ulaşılamaz |
5. SSS
- 1 : 1 fenotip oranı hangi çaprazlamadan elde edilir?
- Yy × yy çaprazlaması.
- “Ulaşılamaz” soru tipi ne anlama gelir?
- Verilenlerden çıkarılamayan, yanlış bir önermedir.
- Deney modelinde az toplanan boncuk neyi temsil eder?
- O renkli canlının kamuflajının güçlü, yaşama olasılığının yüksek olduğunu.
- Kamuflaj ve genetik kalıtım arasındaki temel fark nedir?
- Kalıtım, alel ilişkilerini; kamuflaj, çevresel uyumu gösterir.
Başka hangi genetik çaprazlama veya seçilim sorularını çözmemi istersin? @Serhat_Sarihan