Etkinlik 2: Fiilde Kip ve Kişi
Aşağıdaki tabloda verilen çekimli fiillerin hangi kiple çekimlendiği ve hangi kişi-zamirine ait olduğunu görebilirsiniz.
Table of Contents
1. Çözüm Tablosu
| No | Çekimli Fiil | Kip | Kişi |
|---|---|---|---|
| 1 | Öğrenmedik | Di’li Geçmiş Zaman | 1. çoğul (biz) |
| 2 | İlgilenmekteyim | Şimdiki Zaman | 1. tekil (ben) |
| 3 | Toplansanız | Şart Kipi | 2. çoğul (siz) |
| 4 | Dinlenecek | Gelecek Zaman | 3. tekil (o) |
| 5 | Yaşarsın | Geniş Zaman | 2. tekil (sen) |
| 6 | Ağlamamış | Duyulan Geçmiş Zaman | 3. tekil (o) |
| 7 | Oynayın | Emir Kipi | 2. çoğul (siz) |
| 8 | Bekliyorlar | Şimdiki Zaman | 3. çoğul (onlar) |
| 9 | Tercih etmedim | Di’li Geçmiş Zaman | 1. tekil (ben) |
| 10 | Bilmezler | Geniş Zaman | 3. çoğul (onlar) |
| 11 | Düzenleyelim | Emir Kipi | 1. çoğul (biz) |
| 12 | Kullanmalısın | Gereklilik Kipi | 2. tekil (sen) |
2. Açıklamalar
- Di’li Geçmiş Zaman: -dı/-di/-du/-dü çekimiyle kurulur. “Öğrenmedik” ve “Tercih etmedim” bu kipi ve olumsuz yapıyı gösterir.
- Şimdiki Zaman: -yor ekiyle kurulur. “İlgilenmekteyim” (arayüzü biraz farklı olsa da anlamca “şu an ilgileniyorum”dur) ile “Bekliyorlar” bu kipi içerir.
- Şart Kipi: -sa/-se ekiyle kurulur. “Toplansanız” örneğinde koşul kipidir.
- Gelecek Zaman: -ecek/-acak ile kurulur. “Dinlenecek” gelecekte gerçekleşecek eylemdir.
- Geniş Zaman: Aorist kipi olarak da adlandırılır. “Yaşarsın” ve olumsuz formu “Bilmezler” bu kipte çekimlenmişlerdir.
- Duyulan Geçmiş Zaman: -mış/-miş ekiyle kurulur, işitilen veya varsayılan geçmiş zamanı gösterir. “Ağlamamış” bu kipi ve olumsuz eylemi taşır.
- Emir Kipi: Tekil 2. kişi için kök hali, çoğulda -nız/-niz/-sunuz ekleriyle kurulur. “Oynayın” (2. çoğul), “Düzenleyelim” ise birliktelik önerisi (1. çoğul emir) örneğidir.
- Gereklilik Kipi: -malı/-meli ekleriyle kurulur. “Kullanmalısın” ikinci tekil kişi gerekliliğini ifade eder.
3. Özet
- Toplam 12 çekimli fiil ele alındı.
- Her birinde kip (zaman, şart, gereklilik, emir vb.) ve kişi (1., 2., 3. tekil/çoğul) net olarak belirlendi.
- Bu çalışma, Türkçede fiil çekimlerinin çeşitliliğini ve kişi-zamiri uyumunu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.