heterozigot sarı tohumlu iki bezelyenin çaprazlanması
Heterozigot sarı tohumlu iki bezelyenin çaprazlanması nedir ve nasıl yapılır?
Cevap:
Heterozigot sarı tohumlu iki bezelyenin çaprazlanması, genetikte Mendel’in bezelye deneylerinde sıkça karşılaşılan klasik bir çaprazlama örneğidir. Burada, sarı tohumlu bezelye için dominant (B) ve yeşil tohumlu bezelye için resesif (b) alleller vardır. Heterozigot bireyler, bu iki allelden birine sahiptir: Bb.
Temel Kavramlar
- Heterozigot (Bb): Bir gen lokusunda iki farklı alel taşıyan birey.
- Dominant alel (B): Özelliğin ortaya çıkmasını sağlayan baskın gen.
- Resesif alel (b): Baskın alele karşılık gelen ve ancak homozigot olduğunda (bb) fenotipte görünen gen.
- Fenotip: Canlıda gözle görülen özellik (örneğin sarı tohum).
- Genotip: Canlıdaki genlerin yapısı (örneğin Bb).
Çaprazlama İşlemi
İki heterozigot sarı tohumlu bezelye (Bb x Bb) çaprazlandığında, yavruların genotip ve fenotip dağılımı şu şekilde olur:
1. Genotip Olasılıkları
- BB (homozigot dominant)
- Bb (heterozigot dominant)
- bb (homozigot resesif)
Bu çaprazlamada genotip oranları:
| Genotip | Olasılık (%) |
|---|---|
| BB | 25% |
| Bb | 50% |
| bb | 25% |
2. Fenotip Olasılıkları
- Sarı tohumlu (BB veya Bb): 75%
- Yeşil tohumlu (bb): 25%
Punnett Karesi ile Gösterim
| B (anne) | b (anne) | |
|---|---|---|
| B (baba) | BB | Bb |
| b (baba) | Bb | bb |
Burada BB ve Bb genotipleri sarı tohumlu fenotipini verirken, bb yeşil tohumlu fenotipini verir.
Özet Tablosu
| Genotip | Fenotip | Oran |
|---|---|---|
| BB | Sarı tohumlu | %25 |
| Bb | Sarı tohumlu | %50 |
| bb | Yeşil tohumlu | %25 |
| Toplam | Sarı: %75, Yeşil: %25 | %100 |
Sonuç
Heterozigot sarı tohumlu iki bezelyenin çaprazlanması sonucunda, %75 ihtimalle sarı tohumlu, %25 ihtimalle yeşil tohumlu bezelyeler elde edilir. Bu klasik Mendel genetiği örneği, dominant ve resesif alellerin fenotip üzerindeki etkisini açıkça göstermektedir.