Merdiven şiiri tahlili

YKS TYT
21

Şiir üzerinde dörtlükleri dörtlüklerin üzerinde kafiye göster

22

Merdiven Şiiri Üzerinde Kafiye Gösterimi

Nazım Hikmet’in “Merdiven” şiiri kafiye açısından incelendiğinde, her dizedeki ses tekrarları ve kafiye düzeni dikkat çekmektedir. Aşağıda, şiirin dizeleri ve kafiye şeması üzerinde gösterilmiştir:

1. Dörtlük:

Ağır, ağır çıkacaksın bu merdivenlerden,     (a)
Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak,    (b)
Ve bir zaman bakacaksın semâya ağlayarak...  (b)
  • Kafiye Şeması: AABB

2. Dörtlük:

Sular sarardı... yüzün perde perde solmakta, (c)
Kızıl havâları seyret ki akşam olmakta...    (c)
  • Kafiye Şeması: CC

3. Dörtlük:

Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller;  (d)
Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller,    (d)
Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer? (e)
  • Kafiye Şeması: DDE

4. Dörtlük:

Bu bir lisân-ı hafîdir ki ruha dolmakta,     (f)
Kızıl havâları seyret ki akşam olmakta...    (c)
  • Kafiye Şeması: FC

Kafiye ve Redif İncelemesi:

  • Redif: Şiirde “olmakta” kelimesinin tekrarı bir redif oluşturmaktadır; çünkü aynı kelime yapısı ve anlamıyla tekrar edilir.
  • Kafiye: Aynı seslerin tekrar edilmesiyle (ak - ak, güller - bülbüller vb.) oluşturulmuştur.

Şiirin sonunda “kafiye ve redif” incelendiğinde, bu ses tekrarlarının şiirin ritmini ve duygusal tonunu pekiştirdiği gözlemlenir. Nazım Hikmet, bu yapıyla duygu ve düşünceleri daha etkili bir şekilde okuyucuya aktarmaktadır.

23

Şiir dörtlüklerin üzerinde kafiyeyi göster kafiye düzenini göster çabuk çabuk çabuk çabuk acil adeciye

24

Merdiven Şiirinde Dörtlüklerin Üzerinde Kafiye Gösterimi

Nazım Hikmet’in “Merdiven” şiiri üzerinde kafiye ve redif gösterimini yaparken, şiirin yapısındaki ses tekrarlarına ve kafiye düzenine dikkat edelim:

1. Dörtlük:

Ağır, ağır çıkacaksın bu merdivenlerden,     (a)
Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak,    (b)
Ve bir zaman bakacaksın semâya ağlayarak...  (b)
  • Kafiye Düzeni: a b b

2. Dörtlük:

Sular sarardı... yüzün perde perde solmakta, (c)
Kızıl havâları seyret ki akşam olmakta...    (c)
  • Kafiye Düzeni: c c

3. Dörtlük:

Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller;  (d)
Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller,    (d)
Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer? (e)
  • Kafiye Düzeni: d d e

4. Dörtlük:

Bu bir lisân-ı hafîdir ki ruha dolmakta,     (f)
Kızıl havâları seyret ki akşam olmakta...    (c)
  • Kafiye Düzeni: f c

Kafiye Detayları:

  • Birinci Dörtlükte: “yaprak” ve “ağlayarak” kelimeleri arasında tam uyak (b b) bulunmaktadır.
  • İkinci Dörtlükte: “solmakta” ve “olmakta” kelimeleri arasında redif bulunmaktadır çünkü aynı ek yapı ve anlam tekrarı vardır.
  • Üçüncü Dörtlükte: “güller” ve “bülbüller” kelimeleri arasında zengin uyak (d d) vardır.
  • Dördüncü Dörtlükte: “dolmakta” ve ikinci dörtlükteki “olmakta” arasında aynı redif bulunmaktadır (c).

Nazım Hikmet’in kullandığı kafiye ve redifler, şiirin hem ritmik yapısını kuvvetlendirmekte hem de şiirin hüzünlü ve derin anlamına katkıda bulunmaktadır.

25

Dörtlükler üzerinde kafiye şemasını göster aa falan filan diye

26

Merdiven Şiirinin Kafiye Şeması Gösterimi

Nazım Hikmet’in “Merdiven” şiirinin dörtlüklerindeki kafiye şemasını aşağıda belirtilen şekilde görebilirsiniz:

1. Dörtlük:

Ağır, ağır çıkacaksın bu merdivenlerden,     (a)
Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak,    (b)
Ve bir zaman bakacaksın semâya ağlayarak...  (b)
  • Kafiye Şeması: a b b

2. Dörtlük:

Sular sarardı... yüzün perde perde solmakta, (c)
Kızıl havâları seyret ki akşam olmakta...    (c)
  • Kafiye Şeması: c c

3. Dörtlük:

Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller;  (d)
Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller,    (d)
Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer? (e)
  • Kafiye Şeması: d d e

4. Dörtlük:

Bu bir lisân-ı hafîdir ki ruha dolmakta,     (f)
Kızıl havâları seyret ki akşam olmakta...    (c)
  • Kafiye Şeması: f c

Bu kafiye şeması, şiirin duygusal yapısını zenginleştirir ve okurun dikkatini, şiirin içeriğinde ve duygusal tonundaki derin mesajlara yönlendirir. Kafiye şemaları ve redifler, şiirin melodik bir akış kazanmasına da katkı sağlar.

27

Hangi cümlelerde hangi kelimelerde kafi olduğunu şiir üzerinde göster

28

Merdiven Şiirinde Kafiyeleri Gösterme

Nazım Hikmet’in “Merdiven” şiirindeki kafiye kullanımlarını kelime bazında aşağıda gösterelim. Şiirin içerisinde hangi kelimelerin kafiye olduğunu belirterek bir inceleme yapalım:

1. Dörtlük:

Ağır, ağır çıkacaksın bu **merdivenlerden**,     (a)
Eteklerinde güneş rengi bir yığın **yaprak**,    (b)
Ve bir zaman bakacaksın semâya **ağlayarak...**  (b)
  • Kafiye ve Redifler:
    • “merdivenlerden” - serbest (a)
    • “yaprak” ve “ağlayarak” - tam kafiye (b b)

2. Dörtlük:

Sular sarardı... yüzün perde perde **solmakta**, (c)
Kızıl havâları seyret ki akşam **olmakta...**    (c)
  • Kafiye ve Redifler:
    • “solmakta” ve “olmakta” - redifli kafiye (c c)

3. Dörtlük:

Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar **güller;**  (d)
Durur alev gibi dallarda kanlı **bülbüller,**    (d)
Sular mı yandı? Neden tunca benziyor **mermer?** (e)
  • Kafiye ve Redifler:
    • “güller” ve “bülbüller” - zengin kafiye (d d)
    • “mermer” - serbest (e)

4. Dörtlük:

Bu bir lisân-ı hafîdir ki ruha **dolmakta,**     (f)
Kızıl havâları seyret ki akşam **olmakta...**    (c)
  • Kafiye ve Redifler:
    • “dolmakta” ve “olmakta” - redifli kafiye (f c)

Bu gösterimle, şiirin her bir dörtlüğünde yer alan kafiye ve rediflerin nasıl bütünlük sağladığını görebiliriz. Kafiye yapısı, şiirin ses ahengini oluşturarak, duygusal derinliğini ve estetik değerini artırmaktadır.

29

Redifleri de göster uyak türünü de gösteruyak türünü de göster

30

Merdiven Şiirinde Kafiye ve Redifler

Nazım Hikmet’in “Merdiven” şiirindeki kafiye ve redifleri detaylı bir şekilde gösterelim. Böylece hangi kelimelerin kafiye oluşturduğunu ve hangi kısımların redif olduğunu belirtelim:

1. Dörtlük:

Ağır, ağır çıkacaksın bu **merdivenlerden**,     (a)
Eteklerinde güneş rengi bir yığın **yaprak**,    (b)
Ve bir zaman bakacaksın semâya **ağlayarak...**  (b)

  • Kafiye:

    • “yaprak” ve “ağlayarak”: Tam Kafiye (b b) - Çünkü “yaprak” ve “ağlayarak” kelimelerinin aynı sesle biten tek sesli birleşimi var.

  • Redif:

    • "ağlayarak"taki “-arak” eki, redif olur.

2. Dörtlük:

Sular sarardı... yüzün perde perde **solmakta**, (c)
Kızıl havâları seyret ki akşam **olmakta...**    (c)

  • Kafiye:

    • “solmakta” ve “olmakta”: Redifli Kafiye (c c) - Çünkü “-makta” aynı çekim eki olarak, redif oluşturur.

  • Redif:

    • “-makta” eki, her iki dizede de aynıdır ve bu nedenle rediftir.

3. Dörtlük:

Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar **güller;**  (d)
Durur alev gibi dallarda kanlı **bülbüller,**    (d)
Sular mı yandı? Neden tunca benziyor **mermer?** (e)

  • Kafiye:

    • “güller” ve “bülbüller”: Zengin Kafiye (d d) - Çünkü ses benzerliği üç sesli ile oluşuyor (ü, l, er).

  • Redif:

    • Bu iki dizede, “-ler” eki kafiye olup yakın anlam içerdiği için redif olarak değerlendirilmez.

4. Dörtlük:

Bu bir lisân-ı hafîdir ki ruha **dolmakta,**     (f)
Kızıl havâları seyret ki akşam **olmakta...**    (c)

  • Kafiye ve Redif:

    • “dolmakta” ve “olmakta”: Redifli Kafiye (f c) - “-makta” aynı çekim eki olarak, redif oluşturur.

  • Redif:

    • “-makta” eki yine rediftir ve benzer şekilde anlam ve yapı bakımından katkı sağlar.

Bu listede detaylarıyla gösterilen kafiye ve redifler, şiirin ses uyumunu yaratmakta ve şiirsel anlatımın daha etkili bir şekilde iletilmesine yardımcı olmaktadır. Kafiye çeşitleri ve rediflerle zenginleşen bu şiir, Nazım Hikmet’in dil ve anlatım konusundaki ustalığını yansıtır.