Jdjejejeejej

LGS
4

Bu sorularda hangi bilgilere ulaşıyoruz ve nasıl çözüyoruz?

Cevap:

Aşağıda, paylaştığınız test sorularına ilişkin iki ayrı soru (8 ve 9. sorular) ve bunların çözüm adımlarını bulacaksınız. Görsellerde yer alan T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük konusundaki bu sorular, Kurtuluş Savaşı cepheleri (Batı Cephesi, Güney Cephesi, Doğu Cephesi) ve Mustafa Kemal Atatürk’ün Çanakkale anılarıyla ilgili metinden yola çıkarak hazırlanmıştır.

Bu kapsamda:

    1. soruda, Milli Mücadele’de farklı cephelerde verilen savaşların sonuçları, tarafları, imzalanan antlaşmalar ve ulaşılan kazanımlar merkez alınarak “Verilen bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?” sorusu yöneltilmektedir.
    1. soruda, Mustafa Kemal’in Çanakkale Savaşı’nda yaşadıklarını röportaj şeklinde aktaran bir metne dayanarak, metinde yansıtılan kişilik özelliklerinin hangileri olduğu sorgulanmaktadır.

İçindekiler

  1. 8. Sorunun Çözümünde Yararlanılacak Çerçeve Bilgiler
  2. 8. Soru: Savaş Cepheleri, Sonuçlar ve Sonuç Çıkarma
    1. a. Batı Cephesi
    2. b. Güney Cephesi
    3. c. Doğu Cephesi
    4. d. Ortak Noktalar ve Sonuçarın Karşılaştırılması
    5. e. “Hangi Sonuca Ulaşılamaz?” Sorusunun Detaylı İncelemesi
  3. 8. Soru İçin Sonuç ve Tablo
  4. 9. Sorunun Çözümünde Yararlanılacak Çerçeve Bilgiler
  5. 9. Soru: Metinden Hangi Kişilik Özellikleri Çıkarılır?
    1. a. Metnin Özeti
    2. b. Şıklardaki Kişilik Özellikleri
    3. c. Seçenekleri Değerlendirme
  6. 9. Soru İçin Sonuç ve Tablo
  7. Genel Birleştirme ve Ek Örnekler
  8. Özet Bilgiler ve Son Söz
  9. Kaynak/Referanslar

1. 8. Sorunun Çözümünde Yararlanılacak Çerçeve Bilgiler

Türk İstiklal Harbi, farklı cephelerde gerçekleşmiştir. Temel olarak üç ana cepheden söz edilir:

  • Batı Cephesi: Yunan ordusuna karşı devam eden mücadeleyi kapsar. Kuvâ-yi Milliye’nin ilk savunma faaliyetleri düzenli orduya devredilerek devam etmiştir. Kurtuluş Savaşı’nın en kritik cephelerinden olup, Mudanya Ateşkes Anlaşması’yla sonuçlanmıştır.
  • Güney Cephesi: Fransızlar ve yer yer Ermenilerle mücadele edilmiştir. Halk kahramanlarının (örneğin Antep, Maraş, Urfa savunmaları) öne çıktığı, Kuvâ-yi Milliye’nin önemli rol oynadığı cephedir. Ankara Antlaşması sonucunda bu cephedeki savaş durumu resmen son bulmuştur.
  • Doğu Cephesi: Ermenilere karşı Kazım Karabekir Paşa komutasındaki 15. Kolordu’nun faaliyet gösterdiği cephedir. Ermenilerin yenilgiye uğraması sonrası Gümrü Antlaşması imzalanmıştır.

Bu cephelerin ortak özellikleri:

  • Her cephede farklı düşman güçlere karşı mücadele verilir.
  • Başarılar elde edildiğinde diplomatik antlaşmalar imzalanarak çatışmalar sonlandırılır.
  • Mücadele, Misak-ı Millî (ulusun milli sınırları) esasları doğrultusunda yürütülürse de her cephe için “tam” hâkimiyet veya “tüm sınırlar hiçbir kayıp olmadan korundu” gibi mutlak ifadelere dikkatle yaklaşmak gerekir. Örneğin Misak-ı Millî sınırları içerisinde düşünülen Musul, Hatay gibi yerler daha sonra ayrı süreçlere konu olmuştur.

2. 8. Soru: Savaş Cepheleri, Sonuçlar ve Sonuç Çıkarma

Soru metninde cephelerle ilgili şu özet bilgiler verilmiştir (görselde de yer aldığı üzere):

  • Batı Cephesi:

    • Yunanlarla mücadele
    • İlk önce Kuvâ-yi Milliye, ardından düzenli ordu
    • Sonuç: Mudanya Ateşkes Anlaşması

  • Güney Cephesi:

    • Fransızlar ve Ermenilerle mücadele
    • Kuvâ-i Milliye etkisi, halk kahramanlıkları
    • Sonuç: Ankara Antlaşması

  • Doğu Cephesi:

    • Ermenilerle mücadele
    • Kazım Karabekir komutasındaki 15. Kolordu
    • Ermenilerin bozguna uğraması
    • Sonuç: Gümrü Antlaşması

Verilen şıklarda (A), (B), (C), (D) şeklinde birtakım hüküm cümleleri vardır. Soru, “Verilen bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?” demektedir.

Aşağıda her şıkkı tek tek ele alarak inceleyelim.

a. Batı Cephesi

  • Karşı taraf: Yunan ordusu.
  • Çatışma yöntemi: Başlangıçta Kuvâ-yi Milliye, sonrasında düzenli ordu kurulmuştur.
  • Diplomatik sonuç: Mudanya Ateşkes Anlaşması (11 Ekim 1922).

Batı Cephesi’nde Meclis’in düzenli orduyu kurması ile büyük başarılar kazanılmış; Sakarya Meydan Muharebesi (1921) ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (1922) sonucunda Yunan kuvvetleri geri çekilmiş; nihai ateşkes antlaşmasıyla savaş sonlandırılmıştır.

b. Güney Cephesi

  • Karşı taraf: Fransızlar ve yer yer Ermeniler.
  • Çatışma yöntemi: Tamamen düzenli orduya geçilmeden önce çoğunlukla Kuvâ-yi Milliye unsurları ve yerel gönüllü savunma birlikleri vardı.
  • Diplomatik sonuç: Ankara Antlaşması (1921) ile Fransızlarla uzlaşma sağlanmıştır.

Güney Cephesi’ndeki hareketler “Maraş, Antep, Urfa” savunmaları şeklinde tarihte önemli bir yer işgal eder. Yerel kahramanlık örnekleri ön plana çıkar.

c. Doğu Cephesi

  • Karşı taraf: Ermeniler.
  • Sonuç: Gümrü Antlaşması (1920).
  • Önemli komutan: Kazım Karabekir Paşa (15. Kolordu).

Bu cephe, Milli Mücadele’nin diğer cephelerine nazaran erken sonuçlanan cephelerdendir. Ermenilerin yenilgiye uğraması sonucu Gümrü Antlaşması imzalanmış ve Doğu Cephesi’nde silahlı çatışma durumu büyük ölçüde sona ermiştir.

d. Ortak Noktalar ve Sonuçarın Karşılaştırılması

  • Hepsinde farklı devlet veya milletlerle mücadele edilmiş (Yunanlar, Fransızlar, Ermeniler).
  • Her cephe askeri başarıların ardından bir antlaşmayla kapanmıştır (Mudanya, Ankara, Gümrü).
  • Mücadeleler Anadolu’nun farklı bölgelerinde gerçekleşmiş ve ülkenin her köşesi bu “Milli Mücadele” ruhuna katkı sağlamıştır.

e. “Hangi Sonuca Ulaşılamaz?” Sorusunun Detaylı İncelemesi

Soru şıkları (örnek ifadeler):

  1. (A) Tüm cephelerde Misak-ı Millî sınırları korunabilmiştir.
  2. (B) Askerî mücadelelerden sonra diplomatik görüşmeler yapılmıştır.
  3. (C) Farklı devletlerle mücadele edilmiştir.
  4. (D) Millî Mücadele Anadolu’nun farklı bölgelerinde gerçekleşmiştir.

Bu başlıklardan hangisinin, verilen bilgilere göre “çıkarılamayacağı” incelenmelidir.

  • (B) “Askerî mücadelelerden sonra diplomatik görüşmeler yapılmıştır.”

    • Batı Cephesi → Mudanya Ateşkesi,
    • Güney Cephesi → Ankara Antlaşması,
    • Doğu Cephesi → Gümrü Antlaşması.
    • Görüldüğü gibi her cephe için bir diplomatik anlaşma var. Dolayısıyla (B) doğru ve “ulaşılabilir” bir bilgidir.

  • (C) “Farklı devletlerle mücadele edilmiştir.”

    • Yunanlılar, Fransızlar, Ermeniler; dolayısıyla birden fazla devlete/millete karşı mücadele verildiği net. Bu da doğru.

  • (D) “Millî Mücadele Anadolu’nun farklı bölgelerinde gerçekleşmiştir.”

    • Batı (Ege), Güney (Maraş, Antep, Urfa), Doğu (Kars, Erzurum hattı) → farklı coğrafyalarda mücadele verildiğinden bu da doğru.

  • (A) “Tüm cephelerde Misak-ı Millî sınırları korunabilmiştir.”

    • Misak-ı Millî (1920) çok daha geniş bir sınır tasavvurunu içeriyordu (ör. Musul gibi yerler). Soru kökünde ‘tüm cephelerde tam olarak Milli Sınırların korunabildiği’ sonucuna ulaşmak, verilen bilgilere göre kesin değildir. Bilakis Musul, Hatay veya boğazlar konusu vb. sonraki süreçlerde tekrar gündeme gelmiş; dolayısıyla “tüm cephelerde tam anlamıyla Misak-ı Millî hayata geçirildi” diyebilmek bu özet bilgiden çıkarılamaz.

Dolayısıyla ulaşılamaz olan yargı, (A) “Tüm cephelerde Misak-ı Millî sınırları korunabilmiştir” ifadesidir.

3. 8. Soru İçin Sonuç ve Tablo

Aşağıdaki tabloda, cephe bilgilerinden çıkarılabilen ve çıkarılamayan noktaları derliyoruz:

Cephe Taraflar Diplomatik Sonuç Ulaşılabilen Genel Yargılar
Batı Cephesi Yunanlar Mudanya Ateşkesi (1922) Farklı devletlerle (Yunan-Fransız-Ermeni) mücadele.
Her cephe askerî zafer + antlaşma.
Mücadele farklı bölgeler.
Güney Cephesi Fransızlar ve Ermeniler Ankara Antlaşması (1921)
Doğu Cephesi Ermeniler Gümrü Antlaşması (1920)
Genel Sonuç Her cephede farklı rakipler, antlaşmalar… (B), (C), (D) şıklarındaki bilgilere ulaşılabilir. (A) şıkkı dışarıda kalır.

8. sorunun cevabı: (A) “Tüm cephelerde Misak-ı Millî sınırları korunabilmiştir.” ifadesine, bu bilgilerle ulaşılamaz.

4. 9. Sorunun Çözümünde Yararlanılacak Çerçeve Bilgiler

Bu soruda Mustafa Kemal Atatürk’ün, gazeteci Ruşen Eşref’e Çanakkale Savaşı yıllarına dair bir anısını anlattığı bir metin bulunuyor. Metinde Atatürk’ün askerlerine hitapları, “Neden kaçıyorsunuz?” şeklinde sorgulayışı, “Size ben taarruz emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum” sözüne benzer ifadeler yer alabilir.

Soruda metinden hareketle Atatürk’e ait hangi kişilik özelliklerini çıkardığımız sorulmaktadır. Şıklar:

  1. Sanatseverlik
  2. Vatanseverlik
  3. İleri görüşlülük
  4. İdealistlik

Soruda genellikle “I, II, III, IV” şeklinde çeşitli kombinasyonlar mevcuttur. Örneğin:

  • (A) I ve II
  • (B) II ve IV
  • (C) I, II ve III
  • (D) II, III ve IV

5. 9. Soru: Metinden Hangi Kişilik Özellikleri Çıkarılır?

a. Metnin Özeti

Metinde, Atatürk’ün Çanakkale’deki savaş anılarından bir kesit aktarılmaktadır. Örneğin şu temalar öne çıkar:

  • Askere moral vermek ve geri çekilmemelerini sağlamak (kararlı duruş).
  • “Neden kaçıyorsunuz?” diye sorarak mücadeleden vazgeçilmemesini istemek.
  • “Ben size taarruzu değil, ölmeyi emrediyorum” ifadesi → düşmana kesinlikle geçit verilmeyeceği, direnilecekse sonuna kadar direnileceği takım ruhu ve idealizmi.
  • Metindeki konuşmalardan “Biz ölünceye kadar geçecek zaman zarfında yerimize başkaları gelebilir” düşüncesi → ileri görüşlülük, planlama, fedakârlık ve vatan sevgisi vurgusu.

b. Şıklardaki Kişilik Özellikleri

  1. Sanatseverlik: Metinde askerî planlar, fedakârlık, millî mücadele vurguları var; sanat veya sanatla ilgili özel bir vurgu yok. Bu nedenle “sanatseverlik”i çıkarmak metinden olanaksız gibi görünüyor.
  2. Vatanseverlik: Vatanın savunulması için canın feda edilmesi gerektiğini söyleyen güçlü ifadeler var. Bu, bariz şekilde “vatanseverlik” göstergesidir.
  3. İleri görüşlülük: “Biz ölürken zaman kazandıracağız, başka kuvvetler de gelip savunmaya devam edebilir” anlayışı, geleceği planlayabilen, strateji kurabilen bir ileri görüşlülüğe işaret eder.
  4. İdealistlik: “Sonuna kadar direnmek” ve “düşmanın geçişine asla müsaade etmemek” gibi söylemler, güçlü bir idealizmin göstergesidir.

c. Seçenekleri Değerlendirme

  • Metinde sanat veya kültürel faaliyetlere dair doğrudan bir ifade yer almıyor.
  • Vatanseverlik, ileri görüşlülük ve idealistlik net şekilde yansıyor.

Dolayısıyla “(I) Sanatseverlik” dışındaki (II) Vatanseverlik, (III) İleri görüşlülük ve (IV) İdealistlik özellikleri metinde göze çarpar. Bu da çoğunlukla (D) “II, III ve IV” şeklinde bir seçenekle tanımlanır.

6. 9. Soru İçin Sonuç ve Tablo

Aşağıdaki tabloda, soruda geçen şıkları ve metinden çıkarılan sonuçları özetliyoruz:

Kişilik Özelliği Metinde Var Mı? Gerekçe
I. Sanatseverlik Hayır (vurgulanmamış) Metinde sanat veya sanatsal faaliyetlerle ilgili bilgi yok
II. Vatanseverlik Evet “Ölmeyi emrediyorum” ve geri çekilmeme emri, vatan savunmasını en üst düzeye koymaktadır
III. İleri Görüşlülük Evet “Zaman kazanacağız, yeni kuvvetler devreye girecek” gibi stratejik düşünceler
IV. İdealistlik Evet Direnişe sonuna kadar sadık kalma, düşmana fırsat vermeme, hayalleri gerçekleştirme azmi

9. sorunun cevabı: (II) Vatanseverlik, (III) İleri Görüşlülük ve (IV) İdealistlik.

Yani genel itibarıyla seçeneklerde (D) II, III ve IV olarak kodlanır.

7. Genel Birleştirme ve Ek Örnekler

Bu iki soru, Kurtuluş Savaşı dönemine ve Atatürk’ün kişilik özelliklerine dair önemli noktalar içerir:

  • Cepheler sorusunda (8. soru), “Milli Mücadele farklı bölgelerde gerçekleşmiştir ve çeşitli devletlerle mücadele edilmiştir, her cephede de bir antlaşma gerçekleşmiştir” çıkarımı yapılabilir. Ancak “tüm cephelerde Misak-ı Millî sınırları tam anlamıyla korunabildi” ifadesi, bu aşamada eldeki kısıtlı bilgiyle doğrulanamaz.
  • Metin sorusunda (9. soru), Mustafa Kemal Atatürk’ün askerlere verdiği direktiflerde canı pahasına düşmanı durdurma azmi, ileri görüşlü planlama ve güçlü idealizmi; aynı zamanda derin bir vatan sevgisini görürüz. Metinde özel olarak sanat veya benzeri faaliyetlere yönelik bir vurgu olmadığı için “sanatseverlik” çıkarımı yapılamaz.

Bunun gibi sorular, öğrencilerin tarihi belgeleri ve anekdotları yorumlama; cephelerin sonucu ve antlaşmalar arasındaki bağlantıyı kavrama; Atatürk’ün kişilik özelliklerini metinden yola çıkarak çıkarma becerilerini ölçmek amacıyla hazırlanır.

Ek bir örnek olarak, Atatürk’ün “Hakimiyet Milletindir” anlayışı da ileri görüşlülüğüyle bağlantılıdır. Yine “Nutuk” incelendiğinde Atatürk’ün sürekli “başarı sadece cephe gerisindeki organizasyonla değil, ülkenin her alanda hazırlığıyla mümkündür” şeklinde görüş beyan ettiğini görürüz. Bu da geleceğe dair planlamalar yapma kabiliyetinin (ileri görüşlülüğün) altını çizer.

8. Özet Bilgiler ve Son Söz

  • 8. Soru Cevabı: (A) → “Tüm cephelerde Misak-ı Millî sınırları korunabilmiştir.” ifadesine ulaşılamaz.
  • 9. Soru Cevabı: (II) Vatanseverlik + (III) İleri Görüşlülük + (IV) İdealistlik.

Bu çözüm, sizlere soruları sistematik biçimde değerlendirirken hangi detaylara dikkat etmeniz gerektiğini göstermeyi amaçlamaktadır.

9. Kaynak/Referanslar

  1. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Resmî Ders Kitapları ve MEB kazanımları.
  2. Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri (Nutuk).
  3. İlgili cephelerle ilgili askerî tarih araştırmaları (Örneğin, Türk Tarih Kurumu yayınları).
  4. Lise Düzeyi T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük test kitapları ve deneme sınavları.

@DORUK_SEKMEC_SEKMEC