Resimli Soru 21-07-2025 02:03:22

5. Akıntı hızının sabit ve v_A olduğu bir nehrin genişliği d kadardır. Suya göre hızının büyüklüğü v olan bir yüzücü kıyı ile \alpha açısı yapacak şekilde suya girdiğinde t süre sonra karşı kıyıya ulaşmaktadır. Buna göre, t süresi aşağıda verilen niceliklerden hangisine bağlıdır?

Sorunun Analizi:

  • Nehir boyunca suyun akıntı hızı v_A sabittir ve yatay doğru gösterilmiştir.
  • Nehir genişliği d olarak verilmiştir. Yani yüzücünün karşı kıyıya geçmesi gereken mesafe d.
  • Yüzücünün suya göre hızı v büyüklüğündedir ve bu hızla nehre \alpha açısı yaparak giriş yapmaktadır.
  • Yüzücü, akıntının etkisi altında hareket ederken, t sürede karşı kıyıya ulaşmaktadır.

Amaç:

  • t süresinin hangi değişkenlere bağlı olduğunu anlamak.

Çözüm Adımları:

Yüzücünün hareketini analiz edelim.

1. Koordinat Sistemi ve Hızların Bileşenleri

  • Akıntı yatay doğrultuda, büyüklüğü v_A.

  • Yüzücünün suya göre hızı v, ancak nehre göre hareketi buna akıntı hızı da eklenince değişir.

  • Yüzücü, kıyı ile \alpha açısı yapacak şekilde suya girdiyse yüzücünün suya göre hızının bileşenleri:

  • Nehire dik doğrultudaki (yönü d olan): v \cos \alpha

  • Akıntı doğrultusundaki (yönü yatay): v \sin \alpha

2. Nehre dik hareket ve süre hesabı

  • Karşı kıyıya yüzücü, nehre göre hareketi süresince d kadar dik mesafe kat etmelidir.

  • Nehre göre hızının dik bileşeni, ona göre ilerleme hızıdır ve bu bileşen sadece yüzücünün suya göre hızının bileşeni olduğu için v \cos \alpha.

  • Akıntı sürükleme yaptıktan sonra bile yüzücünün karşı kıyıya ulaşma süresi, nehre dik doğrultudaki hız ile doğrudan ilişkilidir.

  • Süreyi bulmak için:

t = \frac{d}{v \cos \alpha}

3. Akıntının etkisi

  • Akıntı yüzücüyü yatayda v_A hızıyla taşır, ama karşı kıyıya geçme süresiyle doğrudan ilişkili değildir.
  • Soru sadece t süresiyle ilgili değişkenleri soruyor; t süresi, nehir genişliği d, yüzücünün hızı v, ve giriş açısı \alpha ile hesaplanabilir.
  • Akıntı hızı v_A ise sadece yüzücünün hedeflenen karşı kıyıya tam dik inişine etkili olur. Ancak ulaşma süresi $\textbf{t}$ için doğrudan bir bağımlılıktan söz edilemez.

Cevap Seçenekleri:

Seçenek İçerik t zamanına bağlı mı?
A) d ve α Nehir genişliği ve açı v hızı olmadan yeterli değil
B) d, α ve v Nehir genişliği, açı ve hız Düşünülebilir
C) d, α, v ve v_A Dört değişken v_A’nın süresi etkileyip etkilemediği tartışmalı
D) v ve v_A Hızlar Genişlik d olmayınca olmaz
E) d, v ve v_A Genişlik ve hızların kombinasyonu Açı yoksa süre bilinmez

Yukarıdaki açıklamada t = \frac{d}{v \cos \alpha} olduğundan, süre sadece d, v ve \alpha’ nın fonksiyonudur.

Akıntı hızı ( v_A ) süreyi değiştirmez, sadece yüzücünün gerçek rotasını etkiler.


Sonuç:

t süresi d, \alpha ve v niceliklerine bağlıdır.

Bu da B şıkkıdır.


Özet Tablo: t süresinin bağlı olduğu değişkenler

Değişken Tanımı Süreye Etkisi
d Nehir genişliği Doğrudan sürenin payı
\alpha Yüzücünün nehre giriş açısı Hızın bileşenini etkiler
v Yüzücünün suya göre hızı Süreyi ters orantılı etkiler
v_A Akıntı hızı Süreyi doğrudan etkilemez

5. Sorunun Cevabı: B) d, α ve v


6. Bir yolcu uçağı, havaya göre 550 km/saat hızla, şekildeki gibi batıdan doğuya doğru uçmaktadır. Rüzgâr, 50 km/saat hızla doğudan batıya doğru esmektedir. Buna göre, bu uçağın K şehrinden L şehrine gidiş geliş en az kaç saat sürer?

Verilenler:

  • Uçağın havaya göre hızı: v_u = 550 km/saat (batıdan doğuya)
  • Rüzgâr hızı: v_r = 50 km/saat (doğudan batıya)
  • Mesafe: d = 1200 km (K şehri ile L şehri arası)

Amaç:

  • Uçağın K şehrinden L şehrine gidip geri dönüş süresinin en kısa toplam zamanı.

Çözüm:

1. Uçağın yere göre hızı

  • Gidiş yönü: batıdan doğuya, rüzgâr doğudan batıya (rüzgâr uçağın hızına zıt).

    • Uçağın yere göre gidiş hızı:
    v_{gidiş} = v_u - v_r = 550 - 50 = 500 \text{ km/saat}
  • Geri dönüş yönü: doğudan batıya (rüzgâr uçağın hızını destekleme yönünde).

    • Uçağın yere göre dönüş hızı:
    v_{dönüş} = v_u + v_r = 550 + 50 = 600 \text{ km/saat}

2. Sürelerin hesaplanması

  • Gidiş süresi:
t_{gidiş} = \frac{d}{v_{gidiş}} = \frac{1200}{500} = 2.4 \text{ saat}
  • Dönüş süresi:
t_{dönüş} = \frac{d}{v_{dönüş}} = \frac{1200}{600} = 2 \text{ saat}
  • Toplam süre:
t_{toplam} = t_{gidiş} + t_{dönüş} = 2.4 + 2 = 4.4 \text{ saat}

Cevap: A) 4,4


Özet Tablo: Uçağın gidiş-dönüş süresi hesapları

Parametre Değer Açıklama
v_u 550 km/saat Uçağın havaya göre hızı
v_r 50 km/saat Rüzgâr hızı (zıt yönde)
Mesafe d 1200 km K ile L arasındaki mesafe
Gidiş hızı 500 km/saat v_u - v_r
Gidiş süresi 2,4 saat d / v_{gidiş}
Dönüş hızı 600 km/saat v_u + v_r
Dönüş süresi 2 saat d / v_{dönüş}
Toplam süre 4,4 saat Gidiş + dönüş süre toplamı

Sonuç:

    1. soruda t süresi d, \alpha ve v değişkenlerine bağlıdır.
    1. soruda uçağın gidip gelme süresinin en az toplamı 4.4 saattir.

@Nisa_Sahin1