Bu paragraftaki boşluklara doğru noktalama işaretlerini yerleştirerek soruyu çözelim.
Parçayı dikkatlice okuduğumuzda, anlamı doğru verecek noktalama işaretleri aşağıdaki gibi olmalıdır:
-
“Zehir dendiğinde aklınıza ilk olarak siyanür ya da arsenik mi geliyor (?).”
- Parçanın bu kısmı bir soru cümlesi olduğu için boşluğa soru işareti (?) gelmelidir.
-
“Açıkçası bilinen en tehlikeli zehirler bunlar değil (.)”
- Bu kısmın sonunda cümle tamamlandığı için nokta (.) gelmelidir.
-
“Daha zehirlisi var (!) tetrodoksin (.)”
- İlk boşlukta şaşırtıcı bilgi veriliyor, bu yüzden ünlem işareti (!) gelmelidir.
- “tetrodoksin” sonrasında cümle tamamlanıyor, bu yüzden ikinci boşluğa nokta (.) gelmelidir.
-
“Balon balığı zehri olarak da bilinen bu zehir (,) Japonya’da her yıl elli kişinin ölümüne neden oluyor (.)”
- “Balon balığı zehri olarak da bilinen bu zehir” kısmında bir ara cümle olduğu için virgül (,) kullanılır.
- Son cümle tamamlandığından nokta (.) ile bitirilir.
Doğru Şık: D Şıkkı
| Boşluk No | Doğru Noktalama İşareti |
|---|---|
| 1 | (?) |
| 2 | (.) |
| 3 | (!) |
| 4 | (.) |
| 5 | (,) |
| 6 | (.) |
Sonuç: Paragraftaki boşluklara doğru noktalama işaretlerini yerleştirdiğimizde D şıkkı doğru cevaptır.
8. soru: Zehirle İlgili Metinde Noktalama İşaretleri
Cevap:
Merhabalar! Bu soruda, verilen metindeki yay ayraçların içine hangi noktalama işaretlerinin gelmesi gerektiğini bulmamız isteniyor. Metnin aslı şöyledir:
“Zehir dendiğinde aklınıza ilk olarak siyanür ya da arsenik mi geliyor ( ) Açıkçası bilinen en tehlikeli zehirler bunlar değil ( ) Daha zehirlisi var ( ) tetrodoksin ( ) Balon balığı zehri olarak da bilinen bu zehir ( ) Japonya ( ) da her yıl elli kişinin ölümüne neden oluyor ( )”
Aşağıdaki açıklamalarla adım adım gidelim.
İçindekiler
- Noktalama İşaretlerini Tanıma
- Metindeki Boşlukların İncelenmesi
- Doğru Noktalama Yerleşimi
- Tablo: Boşluklar ve Noktalama İşaretleri
- Sonuç ve Özet
1. Noktalama İşaretlerini Tanıma
- Soru işareti ( ? ): Bir soru cümlesinin sonunda yer alır.
- Nokta ( . ): Ünlem ve soru dışında kalan cümlelerin sonunda kullanılır.
- Virgül ( , ): Cümle içinde ögeleri ayırmak veya ek açıklama vermek için kullanılır.
- İki nokta üst üste ( : ): Açıklama, örnekleme ya da listeleme yaparken kullanılır.
- Kesme işareti ( ’ ): Özel adlara gelen ekleri ayırmak için kullanılır (örneğin: “Japonya’da”).
2. Metindeki Boşlukların İncelenmesi
-
“Zehir dendiğinde aklınıza ilk olarak siyanür ya da arsenik mi geliyor ( )”
- Metin soru cümlesiyle bitiyor; dolayısıyla buraya soru işareti (?) gerekir.
-
“Açıkçası bilinen en tehlikeli zehirler bunlar değil ( )”
- Düz cümle sona eriyor; bu nedenle nokta (.) konmalıdır (Bu işaret seçeneklerde ayrıca vurgulanmasa da metinde kullanılması doğrudur).
-
“Daha zehirlisi var ( ) tetrodoksin ( )”
- Burada “Daha zehirlisi var” ifadesinden sonra bir tür “tanıtma” ya da “tanımlama” yapılıyor. O yüzden iki nokta (
gelecek şekilde kullanım uygundur: “Daha zehirlisi var: tetrodoksin”. - “tetrodoksin” sonrasında kısa bir duraklama veya cümle bitimi olabilir. Çoğunlukla yeni cümleye nokta ile geçilebilir, ancak seçeneklerde esas belirleyici virgül veya noktanın hangi konumda yer aldığıdır.
- Burada “Daha zehirlisi var” ifadesinden sonra bir tür “tanıtma” ya da “tanımlama” yapılıyor. O yüzden iki nokta (
-
“Balon balığı zehri olarak da bilinen bu zehir ( ) Japonya ( ) da her yıl…”
- “Balon balığı zehri olarak da bilinen bu zehir,” ifadesinden sonra bir virgül (,) kullanımı doğrudur; çünkü devamında açıklayıcı bir bölüm geliyor.
- “Japonya( )da” ifadesinde ise ülke adından sonra ek geldiği için kesme işareti (’) kullanılmalıdır: “Japonya’da”.
-
“neden oluyor ( )”
- Metin genel olarak burada sona erdiği için nokta (.) gelmelidir.
3. Doğru Noktalama Yerleşimi
Tüm bu mantıkla birleştirdiğimizde, sorudaki seçeneklerden A şıkkı (yani “(?) (:), (,), (’), (.)”) cümlelerin bağlamına ve kurallara en uygun çözüm olmaktadır.
4. Tablo: Boşluklar ve Noktalama İşaretleri
| Boşluk Konumu | Gerekli İşaret | Gerekçe |
|---|---|---|
| 1) “… arsenik mi geliyor ( )” | ? | Cümle soru ifadesiyle bitiyor. |
| 2) “… zehirler bunlar değil ( )” | . | Düz cümle sona eriyor (seçeneklerde görülmese de metinde yer almalı). |
| 3) “Daha zehirlisi var ( ) tetrodoksin” | : | “Daha zehirlisi var” ifadesinden sonra tanıtıcı açıklama yapılıyor. |
| 4) “tetrodoksin ( ) Balon balığı zehri olarak …” (devam) | , / . | Seçeneklere göre cümle akışına uygun nokta veya virgül kullanılabilir. |
| 5) “… bu zehir ( ) Japonya ( ) da …” | ( ), (’ ) | İlk boşluğa virgül, “Japonya” sözcüğüne gelen ek için kesme işareti. |
| 6) “… elli kişinin ölümüne neden oluyor ( )” | . | Metin burada tamamlandığı için nokta kullanılması gerekir. |
Not: Seçeneklerde 5 işaret sıralandığından, bu tablo yer yer birleştirilmektedir. Soruda yer alan kritik seçim sırası A şıkkında doğru şekli verir: (?), (:), (,), (’), (.).
5. Sonuç ve Özet
Bu metinde ilk parantez soru işaretiyle dolmalıdır; çünkü cümle “arsenik mi geliyor?” diye sorulan bir sorudur. “Daha zehirlisi var:” ifadesi tanıtım veya açıklama yapacağından iki nokta (
gerekir. Sonraki bölümde balon balığı zehri ve Japonya bilgisi verilirken virgül ve kesme işareti devreye girer. Metnin sonu için de nokta (.) kullanılır. Seçeneklerin içinde bu sıralamayı veren doğru yanıt A şıkkıdır.
Doğru cevap: A) (?) (:), (,), (’), (.)
