Soru: ATP molekülü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Yukarıdaki şekilde ATP molekülünün yapısı verilmiştir.
I numaralı bağ: Adenin–riboz arasındaki N-glikozidik bağ
II numaralı bağ: Riboz–fosfat arasındaki fosfoester bağ
III numaralı bağ: Fosfat grupları arasındaki fosfoanhidrit bağ
A) Dehidrasyon senteziyle üretilir.
B) I numaralı bağ, polisakkaritlerde; II numaralı bağ ise yağlarda bulunur.
C) III numaralı bağ nükleik asitlerde de bulunur.
D) II numaralı bağın koparılmasıyla adenosin nükleoziti elde edilir.
E) Tüm canlılarda hem üretimi hem de tüketimi gerçekleştirilir.
İçindekiler
-
-
- [Doğru Olmayan İfade ve Gerekçesi](#doğru-olmayan-ifad e-ve-gerekçesi)
-
-
1. ATP Yapısı ve Bağ Çeşitleri
- I numaralı bağ: Adenin (baz) ile riboz (şeker) arasındaki N-glikozidik bağ.
- II numaralı bağ: Ribozun 5′-OH grubuyla birinci fosfat (α-fosfat) arasındaki fosfoester bağ.
- III numaralı bağ: Fosfat grupları (α–β ve β–γ) arasında üst üste gelen fosfoanhidrit bağları.
2. İfadelerin Tek Tek Değerlendirilmesi
Aşağıda her seçeneğin doğruluğu kısa notlarla değerlendirilmektedir:
-
A) Dehidrasyon senteziyle üretilir.
ATP’nin hem N-glikozidik, hem fosfoester, hem de fosfoanhidrit bağları su açığa çıkararak (dehidrasyon) kurulurlar. → Doğru -
B) I polisakkaritlerde; II yağlarda bulunur.
-
I: Polisakkaritlerde O-glikozidik bağ vardır; ATP’deki I ise N-glikozidik bağ olup farklıdır.
-
II: Yağ moleküllerinde (triasilgliserollerde) karboksil-ester bağlar bulunur, fosfoester bağlar değil.
→ Yanlışlık barındıran ifade -
C) III numaralı bağ nükleik asitlerde de bulunur.
DNA/RNA’da fosfat grupları arasında fosfoanhidrit değil, fosfodiester (çift ester) bağ bulunur. → Yanlış -
D) II numaralı bağın koparılmasıyla adenosin nükleoziti elde edilir.
Riboz–fosfat (fosfoester) bağı kırılırsa adenozin (adenin + riboz) yani nükleozit oluşur. → Doğru -
E) Tüm canlılarda hem üretimi hem de tüketimi gerçekleştirilir.
ATP, hemen her canlıda hem sentezlenir hem de harcanır. → Doğru
3. Doğru Olmayan İfade ve Gerekçesi
Soru: “Hangisi doğru değildir?”
- B seçeneği, bağ tiplerinin bulunduğu biyomoleküllerle ilgili yanlış genelleme içerir.
- C seçeneği de hatalıdır; ancak C, açıkça fosfoanhidrit bağların nükleik asitlerde olmadığını söylüyor.
Sınav sorularında genellikle tek yanlış seçenek arandığından, C seçeneği doğru olmayan ifade olarak kabul edilir, çünkü fosfoanhidrit bağları nükleik asit omurgasında bulunmaz.
4. Özet Tablo
| Seçenek | İfade Özeti | Doğru mu? |
|---|---|---|
| A | Dehidrasyon senteziyle üretilir. | Evet |
| B | I → polisakkaritlerde, II → yağlarda bulunur. | Hayır¹ |
| C | III bağ nükleik asitlerde de bulunur. | Hayır² |
| D | II bağ kırılırsa adenosin nükleozit elde edilir. | Evet |
| E | Tüm canlılarda üretimi ve tüketimi olur. | Evet |
¹ I bağ N-glikozidik, polisakkaritlerdekiler O-glikozidik; II bağ fosfoester, yağlardaki bağ karboksil-ester.
² DNA/RNA omurgasında fosfoanhidrit değil fosfodiester bağ bulunur.
5. Sonuç
ATP’deki fosfoanhidrit bağları (III) nükleik asit omurgasında bulunmaz. Bu nedenle sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.