SINIF
FEN BİLIMLERİ
mas otamdaki oksjen gazI saglar
PROVASI -2
e fanusa yanan bir mum konulduğunda mum bir süre sonra sönmogtor (1. durum) lkinoi w bir farusa e umls otada
-0 bir fanusa ynnan bif mum, canli bir bitki ve cant bir fare oklenip gerçekleşecek olaylar gözlemlenmiştir (3 duru)
Br deey
ike ca
canli bir bltki konulduğunda ise mumun daha uzun sbro yandiğı gozlemtenmiştir (2 durun) Karen
Aydinltk
Aydinlik
Karanik
Durum
Durum
3, Durun
Buna göre 3. durumda aşağrdakilerden hangisinin gerçeklegmest beklenir? (Kullantan fanuslar, bitkalet va mumtat
dzdeştir Fanusiar kapalt ve sizdirmazdir.)
A) Mumun 1. duruma göre daha uzun, 2. duruna göre daha kisa sürede sönmesi
D) Mumun tamamnen bitene kadar yanması
ean Snlipm, kalsin ft ncktasanda
Fotosentez ve Solunum İlişkisi: Mum Deneyi Analizi
Bu soruda fanuslar içindeki oksijen miktarını etkileyen faktörler (yanma, fotosentez ve solunum) arasındaki ilişkiyi analiz etmemiz gerekiyor.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — 1. Durumu Analiz Edelim (Sadece Mum - Aydınlık)
Fanusun içinde sadece yanan bir mum vardır. Mum yanarken ortamdaki oksijeni tüketir ve karbondioksit açığa çıkarır. Oksijen bittiğinde mum söner.
Adım 2 — 2. Durumu Analiz Edelim (Mum + Bitki - Aydınlık)
Ortam aydınlık olduğu için bitki fotosentez yapar. Fotosentez sonucunda dışarıya oksijen verir. Mum bu oksijeni kullanarak yanmaya devam eder. Bitki oksijen ürettiği için mum, 1. duruma göre daha uzun süre yanar.
Adım 3 — 3. Durumu Analiz Edelim (Mum + Bitki + Fare - Karanlık)
Bu durumdaki en kritik nokta ortamın karanlık olmasıdır.
Karanlıkta Bitki: Işık olmadığı için fotosentez yapamaz (oksijen üretemez). Sadece solunum yapar ve ortamdaki oksijeni tüketir.
Fare: Canlı bir varlık olarak solunum yapar ve ortamdaki oksijeni tüketir.
Mum: Yanmak için ortamdaki oksijeni tüketir.
Sonuç olarak; 3. durumda üç farklı kaynak da (mum, bitki, fare) ortamdaki kısıtlı oksijeni hızla tüketmektedir ve oksijen takviyesi (fotosentez) yoktur.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
1. Durum: Sadece mum oksijen tüketiyor.
3. Durum: Mum + Fare + Bitki (karanlıkta) hep birlikte oksijen tüketiyor.
Bu nedenle 3. durumdaki oksijen, 1. durumdaki oksijenden çok daha hızlı bitecektir.
Adım 5 — Son Doğrulama
3. durumda oksijen tüketimi en yüksek seviyededir çünkü ortamdaki tüm unsurlar oksijen tüketicisidir ve üretim sıfırdır. Bu da mumun 1. duruma kıyasla bile daha çabuk sönmesine neden olur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ [CEVAP:]B) Mumun 1. duruma göre daha kısa sürede sönmesi
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Fotosentez
[Tanım:] Bitkilerin ışık enerjisini kullanarak karbondioksit ve sudan besin ve oksijen üretmesi sürecidir.
[Bu problemde:] 2. durumda mumun ömrünü uzatırken, 3. durumda ışık olmadığı için gerçekleşmemiştir.
2. Oksijenli Solunum
[Tanım:] Canlıların enerji üretmek için oksijen tüketip karbondioksit açığa çıkarmasıdır.
[Bu problemde:] 3. durumda fare ve bitki sürekli oksijen tüketerek mumun sönmesini hızlandırmıştır.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Bitkinin Her Zaman Oksijen Ürettiğini Sanmak
[Yanlış:] Bitki olan her fanusta mum uzun süre yanar.
[Doğru:] Bitki sadece ışık varlığında oksijen üretir. Karanlıkta bitkiler de tıpkı hayvanlar gibi oksijen tüketir.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
[CEVAP:] B) Mumun 1. duruma göre daha kısa sürede sönmesi
[TEMEL KAVRAMLAR:]
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Bitkinin Her Zaman Oksijen Ürettiğini Sanmak