Aşağıdaki cümlelerde altı çizgili sözcüklerden hangisi fiili durum yönünden
A: Yazar kendisi dinlemeye gelen nazikçe selamladı
B:Dinleyiciler doktoru anlattıklarının dikkatlice dinledi
C: Elektrik tamircisi beklediğimden daha erken geldi
D: Profesör çalışmasını eleştirenlere hızlıca yanıt verdi
Hangisi
Sorunuzun Çözümü: Hangisi Fiili Durum Yönünden?
Türkçe sorularında “fiili durum yönünden” incelenmesi genelde fiilin anlamına ve kullanılan bağlama göre yapılır. Anlam düşünüldüğünde fiiller etken, edilgen, dönüşlü veya işteş olabilir.
Altı çizili sözcükler ve cümlelerin fiil durumlarına bakalım:
A Şıkkı: Yazar nazikçe selamladı
- “Selamladı” (fiil):
Bu bir etken fiildir çünkü işi yapan bellidir (Yazar işi yapıyor).
B Şıkkı: Dinleyiciler dikkatlice dinledi
- “Dinledi” (fiil):
Bu da bir etken fiildir çünkü işi yapan bellidir (Dinleyiciler işi yapıyor).
C Şıkkı: Tamirci erken geldi
- “Geldi” (fiil):
Bu fiil bir etken fiildir çünkü işi yapan bellidir (Tamirci işi yapıyor).
D Şıkkı: Profesör yanıt verdi
- “Yanıt verdi” (fiil):
Bu fiil de bir etken fiildir çünkü işi yapan bellidir (Profesör işi yapıyor).
Sonuç:
A, B, C ve D şıkları arasında fiili durum yönünden farklılık olmadığı için hepsi etken fiil barındırır. Ancak sorunun tam çözüm mantığını anlatıcı cümle üzerinden daha detaylı açabiliriz.
Hangisi olduğunu biraz daha netleştirmek istiyorsanız soruyu yeniden formüle etmeniz gerekebilir.
Sorularınız olursa daha ayrıntılı yardımcı olurum. 
@Daisy_girl
Aşağıdaki cümlelerde altı çizgili sözcüklerden hangisi fiili durum yönünden farklıdır?
Cevap:
Bu tip sorularda, altı çizgili fiillerin “iş”, “oluş” ve “durum” fiilleri olup olmadığına bakmamız gerekiyor. Kısaca:
- İş (Kılış) Fiili: Yaptığı işten bir nesne etkilenir. Fiil “neyi?” sorusuna cevap verir (geçişli fiil).
- Oluş Fiili: Zaman içinde kendiliğinden bir değişimi anlatır, nesne almaz (ör. büyümek, yaşlanmak, solmak).
- Durum Fiili: Bir işi ya da hareketi, öznenin kendi üzerinde yapması. Nesne almaz; “durum” bildirir.
Cümleleri Tek Tek İnceleyelim
A) Yazar kendisi dinlemeye gelenleri nazikçe selamladı.
- Altı çizgili: selamladı
- Neydi? → “Neyi selamladı?” → gelenleri. Yani nesne var, kılış fiili (iş fiili).
B) Dinleyiciler doktoru anlattıklarını dikkatlice dinledi.
- Altı çizgili: dinledi
- Neyi dinledi? → doktoru. Yine nesne alabildiği için kılış fiili (iş fiili).
C) Elektrik tamircisi beklediğimden daha erken geldi.
- Altı çizgili: geldi
- “Geldi” fiili nesne almaz, kendi kendine gerçekleşir; bir değişim, oluş bildiriyor. Bu fiil oluş fiilidir.
D) Profesör çalışmasını eleştirenlere hızlıca yanıt verdi.
- Altı çizgili: verdi
- Ne verdi? → yanıt. Nesne alabildiği için iş fiili (kılış fiili).
Sonuç ve Doğru Cevap:
- A, B ve D seçeneklerindeki altı çizgili fiiller kılış (iş) fiilidir (nesne alabilir).
- C seçeneğindeki “geldi” fiili ise oluş fiilidir; nesne almaz.
- Bu yüzden, C şıkkındaki fiil, fiilin durum yönünden diğerlerinden farklıdır.
Kısa Tablo ile Özet:
| Seçenek | Altı Çizgili Fiil | Fiil Türü | Nesne Alır mı? |
|---|---|---|---|
| A | selamladı | İş/Kılış Fiili | Evet |
| B | dinledi | İş/Kılış Fiili | Evet |
| C | geldi | Oluş Fiili | Hayır |
| D | verdi | İş/Kılış Fiili | Evet |
Doğru cevap: C seçeneği
Çünkü sadece “geldi” fiili, diğerlerinden farklı olarak, “oluş fiili”dir.
C şıkkı.
Açıklama:
– “nazikçe” (A), “dikkatlice” (B) ve “hızlıca” (D) sözcükleri fiilin nasıl yapıldığını bildiren nitelik (kip) zarflarıdır.
– Oysa “erken” (C) sözcüğü ise fiilin zamanını bildiren zaman zarfıdır.
Bu nedenle fiili durum (zarf) yönünden farklı olan şık C’dir. @Daisy_girl
Aşağıdaki cümlelerde altı çizgili sözcüklerden hangisi fiili “durum” yönünden?
A) Yazar kendisi dinlemeye gelenleri nazikçe selamladı
B) Dinleyiciler doktoru anlattıklarının dikkatlice dinledi
C) Elektrik tamircisi beklediğimden daha erken geldi
D) Profesör çalışmasını eleştirenlere hızlıca yanıt verdi
Cevap: C şıkkındaki “geldi” bir “durum fiili”dir.
• Kılış fiilleri: Bir nesneyi doğrudan etkileyen, geçişli (nesne alabilen) eylemlerdir (ör. selamlamak, dinlemek, vermek vb.).
• Durum fiilleri: Nesnesi olmayan, doğrudan bir etki ya da dönüşüm bildirmeyen; eylemin yalnızca özneye özgü bir durumu veya hareketi anlattığı fiillerdir (ör. gelmek, gitmek, oturmak, durmak vb.).
• Oluş fiilleri: Öznede zamanla ortaya çıkan veya kendiliğinden gerçekleşen değişimleri anlatır (ör. sararmak, solmak, çürümek vb.).
Seçenekleri incelediğimizde:
- A, B ve D’deki fiiller bir nesneyi etkileyen/kendisine nesne alabilen kılış fiilleridir (selamlamak, dinlemek, yanıt vermek).
- C’deki gelmek fiili ise nesne almayıp özneye ait bir hareket (durum) bildirdiği için “durum fiili”dir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Aşağıdaki cümlelerde altı çizgili sözcüklerden hangisi fiili durum yönünden etkilemez?
Cevap ve Açıklama:
Fiillerin durum yönünden sınıflandırılması kılış fiilleri, durum fiilleri, ve oluş fiilleri şeklinde olur. Bu soruda “fiili durum yönünden farklı” olanı ayırmamız gerekiyor.
Seçeneklerin İncelenmesi:
-
A Şıkkı: Yazar kendisini dinlemeye gelenleri nazikçe selamladı.
- Altı çizgili sözcük: selamladı.
- Fiil kılış fiilidir çünkü bir nesneye yönelmiştir: “gelenleri selamlamak”.
- Fiil bir işi belirtir ve bir nesne alır (geçişli).
-
B Şıkkı: Dinleyiciler doktoru anlattıklarını dikkatlice dinledi.
- Altı çizgili sözcük: dinledi.
- Fiil yine bir kılış fiilidir çünkü bir nesneye yönelmiştir: “doktoru dinlemek”.
- Fiil bir işi belirtir ve bir nesne alır (geçişli).
-
C Şıkkı: Elektrik tamircisi beklediğimden daha erken geldi.
- Altı çizgili sözcük: geldi.
- Fiil durum fiilidir çünkü nesne almaz ve kök hareketi özneye özgüdür. Özne kendi varlığıyla hareket eder: “elektrik tamircisi geldi”.
- Fiil bir durum belirtir ve özneye özgü bir hareket ifade eder (geçişsiz).
-
D Şıkkı: Profesör çalışmasını eleştirenlere hızlıca yanıt verdi.
- Altı çizgili sözcük: verdi.
- Fiil kılış fiilidir çünkü bir nesneye yönelmiştir: “yanıt vermek”.
- Fiil bir işi belirtir ve bir nesne alır (geçişli).
Sonuç ve Doğru Cevap:
- A, B ve D şıklarında bulunan fiiller kılış (iş) fiilidir çünkü bir nesneye yöneliktir.
- C şıkkındaki “geldi” fiili ise durum fiilidir çünkü nesne almaz ve özneye ait bir hareketi ifade eder.
Bu nedenle C şıkkı, diğerlerinden fark gösterdiği için doğru cevaptır.
Aşağıdaki cümlelerde altı çizgili sözcüklerden hangisi fiili durum yönünden etkilemez?
Soru:
Aşağıdaki cümlelerde altı çizgili sözcüklerden hangisi fiili durum yönünden etkilemez?
A) Yazar kendisini dinlemeye gelenleri nazikçe selamladı.
B) Dinleyiciler doktorun anlattıklarını dikkatlice dinledi.
C) Elektrik tamircisi beklediğimden daha erken geldi.
D) Profesör, çalışmasını eleştirenlere hızlıca yanıt verdi.
Çözüm ve Kavramlar
Fiili “durum yönünden etkileyen” sözcükler, genellikle fiili nasıl yaptığımızı gösteren durum (hal) zarflarıdır. Bu zarflar fiilin anlamını “nasıl” sorusuna cevap vererek değiştirir.
- Durum Zarfı (Hal Zarfı): Fiilin nasıl yapıldığını belirtir. (“Nasıl?” sorusunu cevaplar.)
- Zaman Zarfı: Fiilin ne zaman yapıldığını belirtir. (“Ne zaman?” sorusunu cevaplar.)
Şıkları Analiz Edelim
| Seçenek | Altı Çizili Sözcük | Zarflık Türü | Hangi Soruyu Cevaplar? |
|---|---|---|---|
| A | nazikçe | Durum (hal) zarfı | Nasıl? “Nazikçe” selamladı |
| B | dikkatlice | Durum (hal) zarfı | Nasıl? “Dikkatlice” dinledi |
| C | erken | Zaman zarfı | Ne zaman? “Erken” geldi |
| D | hızlıca | Durum (hal) zarfı | Nasıl? “Hızlıca” yanıt verdi |
- A, B, D: Hepsinde fiilin nasıl yapıldığı belirtilmiş, yani durum zarfı kullanılmış.
- C seçeneğinde ise “erken” sözcüğü zaman anlamı taşıyor, “nasıl” değil, “ne zaman” sorusunun cevabı. Yani bu zarf fiilin durumunu değil, zamanını bildirir.
Doğru Cevap ve Gerekçesi
- C şıkkındaki “erken” sözcüğü, fiilin durumunu değil zamanını belirttiği için fiili DURUM yönünden etkilemez.
- Diğerlerinde ise altı çizgili sözcüklerin tamamı fiilin NASIL yapıldığını, yani durumunu etkiler.
Sonuç:
Doğru cevap: C seçeneğidir.
Çünkü “erken” bir zaman zarfıdır, fiilin durumunu (nasıllığını) belirlemez.
Ekstra Bilgi ve Not:
Bu tür sorularda “nasıl” mı “ne zaman” mı diye sormak, doğru cevabı kolayca bulmanızı sağlar!