8 sınıf fiilimsiler konu anlatımı
8. Sınıf Fiilimsiler Konu Anlatımı
Cevap:
Table of Contents
- Fiilimsiler Nedir?
- Fiilimsilerin Türleri
- Fiilimsilerin Özellikleri
- Örneklerle Fiilimsiler
- Fiilimsilerle Yapılan Cümle Örnekleri
- Özet Tablo
1. Fiilimsiler Nedir?
Fiilimsiler, hem fiil hem de isim veya sıfat gibi davranabilen kelimelerdir. Bir eylemi yani fiili belirtirken, aynı zamanda cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde bulunabilirler. Bu yüzden fiilimsiler, Türkçede çok önemli bir yapı taşını oluşturur.
Özetle:
- Fiil köklerinden veya gövdelerinden türeyen,
- Hem fiil anlamını koruyan,
- Hem de cümlede farklı görevler alabilen kelimelerdir.
2. Fiilimsilerin Türleri
Türlerine göre fiilimsiler 3 ana gruba ayrılır:
| Fiilimsi Türü | Görevleri | Yapısı / Son Ekleri | Örnekler |
|---|---|---|---|
| 1. İsim Fiil (Mastar) | Cümlede isim görevi görür (özne, nesne vb.) | -mak, -mek ekleri | koşmak, gitmek, görmek |
| 2. Sıfat Fiil (Sıfat-Fiil, Ortacı) | İsimleri niteleyen sıfat gibi görev yapar | -an, -en, -ası, -esi, -mez, -ar, -er gibi | koşan adam, görülen yer, gelecek plan |
| 3. Zarf Fiil (Zarf-Fiil, Bağ-Fiil) | Fiilleri ya da tüm cümleyi niteleyen zarf görevinde | -ken, -ince, -madan, -ınca, -erek, -ip gibi | koşarken, gidince, görmeden |
3. Fiilimsilerin Özellikleri
- Fiil kökünden türetilir: Fiilimsiler, bir eylemin kökünden veya gövdesinden gelir. Örneğin, “koşmak” fiil köküne -mak eki getirilerek isim fiil oluşturulur.
- Fiil anlamını taşırlar: Fiilimsiler mutlaka bir eylemi, oluşu ya da durumu ifade ederler.
- Cümlede farklı görevlerde bulunurlar: Kimi zaman isim, kimi zaman sıfat, kimi zaman da zarf görevindedir.
- Çekim almazlar: Fiilimsiler kişi, zaman, kip açısından çekimlenmezler. Ama “-en” veya “-ar” gibi eklerle oluşan sıfat-fiiller hâlinde cümlede çeşitli çekimlere uyabilirler (çoğul, iyelik gibi).
4. Örneklerle Fiilimsiler
| Fiilimsi Türü | Fiilimsi Örneği | Fiilin Aslı | Cümledeki Görev |
|---|---|---|---|
| İsim Fiil (Mastar) | suçlamak | suçlamak | Nesne |
| Sıfat Fiil | koşan | koşmak | Sıfat (adamı niteleyen) |
| Zarf Fiil | koşarken | koşmak | Zarf (zaman zarfı) |
- İsim Fiil: “Kitap okumak faydalıdır.” (okumak, isim göreviyle özne.)
- Sıfat Fiil: “Koşan çocuk düştü.” (koşan, çocuk ismini niteleyen sıfat.)
- Zarf Fiil: “Ders çalışırken müzik dinlerim.” (çalışırken, zaman zarfı.)
5. Fiilimsilerle Yapılan Cümle Örnekleri
| Fiilimsi Türü | Cümle | Görev |
|---|---|---|
| İsim Fiil | “Yüzmeyi seviyorum.” | Nesne (fiilimsi isim) |
| Sıfat Fiil | “Güzel gülüşüyle tanınan kişi o.” | Sıfat görevinde |
| Zarf Fiil | “Yağmur yağarken dışarı çıkamadık.” | Zaman zarfı |
6. Özet Tablo
| Tur | Ekler (Yaygın Örnekler) | Cümledeki Görevleri | Örnek |
|---|---|---|---|
| İsim Fiil | -mak, -mek | İsim (özne, nesne, dolaylı tümleç) | yüzmek, yazmak, gitmek |
| Sıfat Fiil | -an, -en, -ası, -esi, -mez, -ar | Sıfat (isimleri niteleyen) | koşan, gelen, beklemesi |
| Zarf Fiil | -ken, -ince, -madan, -ınca, -erek, -ip | Zarf (fiili, cümleyi niteleyen) | koşarken, gidince, yapmadan |
Sonuç ve Özet
Fiilimsiler, 8. sınıf ve üstü Türkçe derslerinde önemli bir konudur. Fiil köklerinden türeyen, ancak cümlede isim, sıfat veya zarf görevlerinde bulunan yapılar olarak hem dilin zenginliğini hem de anlatım gücünü artırır.
- İsim fiiller, fiilleri isimleştirir.
- Sıfat fiiller, isimleri nitelendirir.
- Zarf fiiller, fiilleri veya cümleyi zaman, sebep, şart gibi açılardan bağlar.
Fiilimsiler, cümlelerde anlam çeşitliliği ve derinlik sağlar. Bu yapıları iyi anlamak, Türkçe dil bilgisinde başarılı olmanın anahtarlarındandır.