!1000013541|224x500 [Link Silindi]
79- Aşağıdakilerden hangisinde “a” sesi uzun söylenmez?
Cevap: Yarın
Açıklama:
Türkçede bazı sözcüklerin yazım ve etimolojik kökenleri gereği “â” (uzun a) ile gösterilen uzun ünlüleri vardır. Bu uzun ünlülere örnek olarak:
- Kanûn (kanun değil, kanûn)
- Sâkin (sakin değil, sâkin)
- Şâir (şair değil, şâir)
Buna karşın sorudaki beş seçenekten yalnızca Yarın sözcüğünde “a” sesi uzatılmadan, yani kısa okunur.
Seçenekler ve ünlü uzunlukları:
| Seçenek | Sözcük | Uzun “a” mı? |
|---|---|---|
| A | Kanûn | Evet |
| B | Takip | Hayır (kısa) |
| C | Yarın | Hayır (kısa) |
| D | Sâkin | Evet |
| E | Şâir | Evet |
Burada “a sesi uzun söylenmez” ifadesini arayan soruda, en doğru yanıt C) Yarın olmaktadır.
79. Sorunun cevabı
Cevap:
Bu görseldeki 79. soru, Türkçede “a” sesinin uzun söylenmediği kelimeyi sormaktadır. Seçenekler şunlardır:
A) Kanun
B) Takip
C) Yarın
D) Sakin
E) Şair
Türkçede Arapça kökenli bazı kelimelerde (Kanun, Takip, Şair, Sakin gibi) “a” sesi çoğunlukla uzun okunur (örn. “kânun,” “tâkip,” “sâkin,” “şâir” şeklinde). “Yarın” kelimesinde ise “a” sesi standart kullanımda uzun söylenmez. Dolayısıyla doğru cevap “C) Yarın” olacaktır.
Aşağıda, aynı görselde yer alan 73-79 arası soruların her birine kısa açıklamalar ve cevaplar yer almaktadır:
İçindekiler
- 73. Soru ve Çözümü
- 74. Soru ve Çözümü
- 75. Soru ve Çözümü
- 76. Soru ve Çözümü
- 77. Soru ve Çözümü
- 78. Soru ve Çözümü
- 79. Soru ve Çözümü
- Özet Tablo
- Genel Değerlendirme ve Özet
1. 73. Soru ve Çözümü
Soru
“Beden dili ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?” şeklinde özetlenebilir. Şıklar:
A) Jest ve mimikler beden dilinin unsurlarıdır.
B) Sözsüz iletişimdir.
C) İletişimde sözcüklerden sonra ikinci sırada gelir.
D) Sözlerle uyum içinde olmalıdır.
E) Bedenin duruşu dik olmalıdır.
Çözüm
- Jest ve mimikler beden dilinin parçalarıdır (doğru).
- Beden dili sözsüz iletişimin bir unsurudur (doğru).
- Birçok dil bilimciye göre kişi arası iletişimde sözlü ifade birinci, sözsüz ifade ikinci sırada kabul edilir (doğru).
- Beden dilinin sözlü ifadeyle uyum içinde olması önemlidir (doğru).
- “Bedenin duruşu dik olmalıdır” ifadesi her durumda kesin bir kural olarak söylenemez. “Dik duruş” çoğu zaman olumlu izlenim verse de her beden dilinin kullanımında “mutlaka dik durmak gerekir” denemez. Soru “yanlış” ifadeyi aradığı için yanlış bilgi E şıkkıdır.
2. 74. Soru ve Çözümü
Soru
“Aşağıdakilerden hangisi temel dil becerileri içinde yer almaz?”
A) Dil bilgisi
B) Konuşma
C) Yazma
D) Dinleme
E) Okuma
Çözüm
- Temel dil becerileri, genellikle dinleme, konuşma, okuma ve yazma olarak sıralanır.
- Bu dört beceri dışında “dil bilgisi (gramer)”, dilin kurallarıyla ilgili teorik bir bilgi alanıdır, temel becerilerin kendisi değildir.
Bu nedenle doğru cevap “A) Dil bilgisi” olur (yani temel dil becerileri içinde “dil bilgisi” yer almaz).
3. 75. Soru ve Çözümü
Soru
“Türkçede biri kapalı ‘e’, diğeri açık ‘e’ olmak üzere iki türlü e sesi bulunur. Buna göre verilen kelimelerden hangisinde kapalı e sesi yoktur?”
A) Betimleme
B) Merdiven
C) Çiçek
D) Mendil
E) Zeytin
Çözüm
- “Belirli kurallara göre bazı kelimelerde kapalı ‘e’ farklı bir tınıyla telaffuz edilir.”
- “Zeytin” kelimesinde, kullanılan “e” kapalı e olarak telaffuz edilmez.
Bu bakımdan doğru cevap “E) Zeytin” şeklindedir.
4. 76. Soru ve Çözümü
Soru
“Başarılı öğrencilerin özelliklerinden olan etkin dinleme becerisi, onlara dersi derste öğrenmelerini sağlar…” ifadesinin devamında boşluğa gelecek kavram sorulur.
A) Dinleme
B) Hissetme
C) Görme
D) Anlama
E) … (farklı bir seçenek olabilir)
Çözüm
- Etkin dinleme, doğuştan bir duyum biçimi gibi görülmekle birlikte sistematik eğitimle geliştirilir.
- Parçada “etkin dinlemenin doğal bir süreç olsa da geliştirilmeye açık bir beceri alanı” olduğundan söz edilir.
Bu yüzden cümleyi uygun şekilde tamamlayan ve “insanın doğal süreci olmasına rağmen geliştirilmesi gereken bir beceri alanıdır” ifadesiyle **en iyi örtüşen kavram “Dinleme”**dir. Doğru cevap A) Dinleme.
5. 77. Soru ve Çözümü
Sorunun ayrıntıları görselde net olarak görünmese de “Cümle dili olarak Türkçe ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?” veya benzeri bir ifade söz konusudur. Görselde işaretli seçenek muhtemelen sesi/harfi kaybıyla alakalı bir ifade içerdiğinden, “doğru değildir” aranır.
Bu sorunun cevabı, görselde kısmen “G sesi İstanbul Türkçesinde kaybolmuştur” ifadesi gibi bir seçeneğin hatalı olduğunu ima eder. Kesin çözüm için soru cümlesinin tam hâli gerekir fakat görselde sarı ile muhtemelen D veya G sesiyle ilgili bir ifade vurgulanmıştır.
6. 78. Soru ve Çözümü
Soru
“Aşağıdaki cümlelerden hangisinde anlatım bozukluğu / dil yanlışı vardır?”
A) Sakla zamanı gelir zamanı.
B) El mi yaman bey mi yaman.
C) Damlaya damlaya göl olur.
D) Harman yel ile, düğün el ile.
E) El, elin eşeğini türkü çağırarak arar.
Çözüm
- Bilinen atasözü “Sakla samanı, gelir zamanı” şeklinde doğru kullanılır. “Sakla zamanı gelir zamanı” biçiminde kullanmak anlatım bozukluğuna yol açar.
Bu yüzden doğru cevap “A) Sakla zamanı gelir zamanı.” ifadesidir (yanlış kullanılmıştır).
7. 79. Soru ve Çözümü
Soru
“Aşağıdakilerden hangisinde ‘a’ sesi uzun söylenmez?”
A) Kanun
B) Takip
C) Yarın
D) Sakin
E) Şair
Çözüm
- “Kanun, Takip, Sakin, Şair” kelimeleri Arapça kökenlidir ve Türkçede çoğunlukla “â” (uzatma) ile söylenir.
- “Yarın” ise doğal biçiminde “ya-rın” şeklinde kısa a ile telaffuz edilir. (Şiirsel/edebî kullanımda çok ender “yârın” olarak geçen durumlar olsa da standart Türkçede “yarın” kısa a’dır.)
Bu nedenle cevap “C) Yarın” olacaktır.
8. Özet Tablo
| Soru Numarası | Soru Konusu (Kısaca) | Doğru Cevap |
|---|---|---|
| 73 | Beden diliyle ilgili yanlış ifade | E (Bedenin duruşu dik olmalıdır) |
| 74 | Temel dil becerileri arasına girmeyen kavram | A (Dil bilgisi) |
| 75 | Kapalı e sesi bulunmayan kelime | E (Zeytin) |
| 76 | Boşluğa gelecek kavram (etkin dinlemeyle ilgili) | A (Dinleme) |
| 77 | Türkçe ile ilgili doğru olmayan ifade | Görsel net olmadığı için tahmin |
| 78 | Anlatım bozukluğu / dil yanlışı olan cümle | A (Sakla zamanı gelir zamanı) |
| 79 | “A” sesi uzun söylenmeyen kelime | C (Yarın) |
9. Genel Değerlendirme ve Özet
Bu testte dil becerileri, beden dili, dinleme eğitimi ve Türkçedeki ses özellikleri gibi konular sorgulanmaktadır. Özellikle 79. soruda “a” sesinin uzun/kısa söylenmesi, Türkçe’deki kelime kökenlerinden ve telaffuz farklarından (Arapça kökenli kelimelerde “â”) kaynaklanmaktadır. “Yarın” ise yaygın kullanımda kısa “a” ile söylenir. Bu nedenle “Aşağıdakilerden hangisinde a sesi uzun söylenmez?” sorusunun yanıtı **“C) Yarın”**dır.
Soruları çözerken, hem kelimelerin kökenlerine hem de Türkçedeki yaygın telaffuz biçimlerine dikkat etmek gerekir. Ayrıca anlatım bozukluğu sorusu (#78) gibi sorularda yaygın atasözü/söz kalıplarının doğru ifadeleri bilinirse yanlış kullanımı kolaylıkla tespit edilebilir.