Anladığım kadarıyla, paylaşmış olduğunuz görsel, bir dil bilgisi veya anlama sorusuyla ilgili. Soruda şu ifade öne çıkıyor:
Soru: Aşağıdakilerden hangisinin bu parçada savunulan düşünceye örnek olduğu söylenemez?
Görsele dayalı olarak metindeki genel tema, dillerin ve kelimelerin zamanla değişmesi, bazı kelimelerin kaybolması ya da anlamlarının dönüşmesinden bahsediyor.
Görseldeki seçenekler ve analiz:
A)
Modernleşme ve teknoloji ile mesleklerin ve dildeki bazı kelimelerin ortadan kalktığından bahsediyor. Bu, metindeki “diller ve kelimeler mevsim gibi renklerini değiştirir, dökülür ve yenilerini açar” fikrine uygundur.
B)
Köln kentinde üretilen bir ürünün adının farklı bir dile adapte edilme örneğini sunuyor. Bu, dilin dönüşüm ve adaptasyon özelliğini gösterdiği için metnin savunduğu düşünceye uygundur.
C)
Canavar kelimesinin kullanımındaki değişimi açıklıyor. Bu da metindeki düşünceye örnek teşkil eder.
D)
Teknolojiyle hayatımıza giren yeni kavramlardan ve istiladan bahsediyor. Bu fikir, dildeki değişimle ilgili olduğu için metinle uyumludur.
E)
“Öksüz” kelimesinin kökenine ve zaman içinde nasıl evrildiğine dair bilgi veriyor. Bu da metindeki dilin ve kelimelerin zamanla değiştiği fikrine uygundur.
Yanıt: Hangi seçenek metinde savunulan düşünceye örnek olmaz?
Yukarıdaki seçeneklerin hepsi metnin savunduğu düşünceyle uyumlu görünmektedir. Görselin çözünürlüğünden dolayı daha fazla doğruluk için metni detaylı bir şekilde incelemem gerekebilir. Yine de dil değişimi ve evrimiyle ilgili olmayan bir fikri seçmek gerekir.
Nazar1, metinle daha fazla analiz istersen buradan bana yazabilirsin! 
Aşağıdakilerden hangisinin bu parçada savunulan düşünceye örnek olduğu söylenemez?
Cevap:
Parçanın Özeti ve Ana Düşüncesi
Parçada, dil ile ağaç arasında bir benzetme yapılmakta ve dildeki bazı eski kelimelerin, tıpkı ağaçların mevsimsel döngüsüne benzer şekilde ölüp gitmesi ve yerlerine yenilerinin gelmesi anlatılmaktadır. Yani, dillerde bazı kelimeler zamanla kullanımını yitirip unutulmakta, bu kelimelerin anlamları veya kendileri kaybolmaktadır.
Seçenek Analizi
A)
- Modernleşme ve teknolojiyle birlikte bazı meslekler kaybolmakta ve bu mesleklerle ilişkili kelimeler de artık kullanılmamakta, dolayısıyla tarih olmaktadır.
- Parçadaki düşünceye uygundur: Çünkü kaybolan mesleklerle birlikte kelimeler de yok olmaktadır.
B)
- Köln kentinde üretilen bir içeceğin adı önce “Kölnisch wasser” sonra “Köln suyu”, “Köln yağı” gibi farklı şekillerde Türkçeye geçmiş.
- Parçadaki düşünceye AYKIRIDIR: Çünkü burada kelime kaybolmuyor, yabancı bir kelime Türkçeye farklı biçimlerde adapte edilmektedir. Yani, bu dilde bir kelimenin kaybolmasından değil, bir kelimenin farklı biçimlerde Türkçeye alınmasından söz edilmektedir.
C)
- Eski Anadolu Türkçesinde kullanılan bir kelimenin (“canavar”) anlamının zamanla değiştiği ve günümüzde farklı kullanıldığı anlatılmış.
- Parçadaki düşünceye uygundur: Çünkü kelime anlam değişimine uğramış.
D)
- Teknolojik gelişmelerle yeni kavramların dile girmesinden ve mevcut yabancı kelimelerin Türkçeye adapte edilmesi veya tavsiye edilmesinin zorluğundan bahsedilmiş.
- Parçadaki düşünceye uygundur: Yeni kavramlarla birlikte dilde yeni kelimelerin oluşması ve bunların Türkçe karşılık bulamaması, mevcut kelimelerin işlevsizleşmesiyle ilgili bir durumdur.
E)
- Eski bir kelimenin (“öksüz”) kökeninin geçmişi, anlamı ve zamanla Türkçede kalıp kalmadığı anlatılmış.
- Parçadaki düşünceye uygundur: Çünkü bir kelimenin tarihsel sürecinde kaybolmasından bahsedilmiştir.
Doğru cevap: B seçeneğidir.
B şıkkı, dildeki kelimelerin kaybolmasından ya da ölüp gitmesinden değil, yabancı bir kelimenin Türkçeye farklı biçimlerde geçmesinden bahsediyor. Bu, parçada savunulan düşünceye uygun bir örnek değildir.
Cevap:
B seçeneği.
17. sorunun çözümü: Aşağıdakilerden hangisinin bu parçada savunulan düşünceye örnek olduğu söylenemez?
İçindekiler
1. Soru Metni ve Ana Düşüncenin Analizi
Parça:
“Hiçbir şey dil kadar, bir ağaca benzer değildir. Diller tıpkı ağaçlar gibi mevsim rengini yitiren ölü yapraklarını dökerler ve tazelerini açarlar. Her dilde buna sayısız örnek verilebilir.”
Ana Düşünce:
Dillerde bazı kelimeler, kavramlar ya da deyimler zamanla kullanımdan kalkar (tıpkı ağacın dökülen yaprakları gibi), yerlerine yenileri gelir. Yani dil sürekli değişir, bazı kelimeler ve anlamlar kaybolur, bazıları ise ortaya çıkar.
2. Şıkların Detaylı İncelenmesi
A)
“Modernleşme ve teknolojiyle birlikte bazı meslekler kaybolmaktadır elbette. Tarım makinelerindeki gelişme tarlada düven kullanımını zamanla ortadan kaldırdı. Böylece sadece düven değil, düven yapan usta anlamında ‘halka özgündeki şekliyle —düvenci’ sözcüğü de meslekle birlikte tarihe karıştı.”
- Analiz:
Burada bir mesleğin ve ona bağlı kelimenin kaybolması söz konusu. Dilin ölü yapraklarını dökmesine örnektir.
B)
“Köln kentinde 1709’dan beri üretilen alkollü esansa “Kölnisch wasser” dendi. Gurbetçilerimiz bunu ‘Köln suyu’ ve ‘Köln yağı’ şeklinde Türkçeye çevirerek ülkemize getirdi. Bayramlarımızın vazgeçilmezi olan ‘kolonya’ böyle doğdu.”
- Analiz:
Burada tamamen yeni bir kavramın ve sözcüğün dile girişinden, kelimelerin Türkçeye çevrilip yayılmasından bahsediliyor. Dilin canlılığını, sürekli yeni yapraklar açtığını gösteriyor ama direkt olarak eski kelimenin ölmesi veya yerini yenisinin almasına odaklanmıyor.
C)
“Eski Anadolu Türkçesinde ‘yaratılmış, canlı, mahlûk’ anlamında kullanılan ‘canavar’ sözcüğünün zamanla sadece telaffuzu değil, anlamı da değişmiş. Günümüzde ‘canavar’ şekliyle ‘yabani, yırtıcı hayvan’ anlamında kullanılıyor.”
- Analiz:
Burada bir kelimenin anlam değişimi örnek verilmiş. Yani kelime anlamı açısından dönüşüm geçirmiş, bu da “dilin değişkenliği” temasına örnektir.
D)
“Teknolojik gelişmelerle hayatımıza elbette yeni kavramlar da girecek. Eğer teknolojiyi üretmiyor ama kullanıyorsanız bu kavramları üretenlerin diliyle kullanırsınız. Bu açıdan dilimizde tam bir istila var ve siz gençlere mesela “Bluetooth” yerine mavi diş deyin.” şeklinde bir tavsiyede bulunamazsınız.”
- Analiz:
Yeni teknolojilerle birlikte dile giren yeni kavram ve sözcüklerden bahsediyor, bu da “dilin yeni yaprak açması” benzetmesine uygundur.
E)
“Öksüz bildiğiniz gibi ‘annesiz’ demek. Türkçede -sız, -siz, -suz, -süz eklerinin isimlere olumsuzluk eki olduğu düşünülürse isimsiz değil de eskiden ‘ök, öğ’ sözcüğünün anne anlamında kullanıldığına ulaşmak çok zor olmaz. Sözcük, enteresan bir şekilde geride bir hatıra bırakarak hayata veda etmiş.”
- Analiz:
Burada da bir kelimenin anlamının, kökünün zamanla unutulması ve tarihe karışmasına örnek ve ana düşünceyle uyumlu.
NOT:
- Parçadaki ana düşünce; dillerde bazı sözcüklerin ve kavramların zamanla kaybolması, yenilerinin ortaya çıkmasıdır.
- Soruda “örnek olduğu söylenemez” diyor. Yani ana düşünceye doğrudan örnek OLAMAYANI sormaktadır.
3. Özet Tablosu
| Şık | Konu/Sonuç | Ana Düşünceye (Yaprak Dökümü-Yeni Yaprak Açma) Uygunluk |
|---|---|---|
| A | Eski meslek ve sözcüğün kaybolması | Uygun (örnek) |
| B | Yeni kavramların dile girişi, tercümeler | Uygun Değil (eski kelimenin kaybolmasına, yenilenmesine örnek değil, doğrudan yeni sözcüğün gelmesine örnek) |
| C | Eski kelimenin anlam değiştirmesi | Uygun |
| D | Teknolojiyle yeni kavramların dile girişi | Uygun |
| E | Eski kelimenin kökünün unutulması | Uygun |
4. Cevabın Özeti
Cevap:
B şıkkında verilen örnek, eski kelimenin yok olması veya başka bir anlama evrilmesiyle değil, yeni bir kavramın ve kelimenin Türkçeye giriş hikayesiyle ilgilidir. Doğrudan eski kelimenin “ölüp” yerini yenisinin alması sürecine örnek değildir; bu nedenle B ŞIKKI, parçada savunulan düşünceye örnek olarak gösterilemez.
Sonuç Tablosu
| Şık | Uygunluk Durumu | Not |
|---|---|---|
| A | Uygun | Kaybolan meslek ve sözcük |
| B | Uygun Değil | Yeni sözcüğün geliş süreci, kaybolan yok |
| C | Uygun | Anlam değişimi |
| D | Uygun | Yeni kavramların giriş örneği |
| E | Uygun | Kökü unutulan sözcük örneği |
Doğru cevap:
B ŞIKKI
Aşağıdakilerden hangisinin bu parçada savunulan düşünceye örnek olduğu söylenemez?
Cevap: D)
Gerekçe:
Parçada, dillerin tıpkı ağaçlar gibi “eski yapraklarını döküp yeni yapraklar açması” yani zaman içinde eski sözcükleri bırakıp yerine yeni sözcükler veya yeni anlamlar benimsediği vurgulanmaktadır.
• (A) seçeneğinde makinelerin gelişimiyle “düğenci” gibi sözcüklerin kullanım dışı kalması dilden “eski yaprakların” dökülmesine bir örnektir.
• (B) seçeneğinde “Kölnisch wasser” ifadesinin “kolonya” hâline dönüşmesi dilin yeni sözcükler üretmesine, yani “yeni yaprak açmasına” örnektir.
• (C) seçeneğinde “canavar” sözcüğünün anlam değiştirerek günümüzde “vahşi hayvan” karşılığında kullanılması yine dilin doğal dönüşümüne işaret eder.
• (E) seçeneğinde ise “öksüz” sözcüğünün eski kökünün zamanla unutulması, dildeki tarihselliğe ve sözcüklerin değişimine örnektir.
(Buna karşılık)
• (D) seçeneği dildeki değişime yönelik somut bir örnek veya dönüşüm anlatmamakta, yalnızca yeni kavramların yabancı dilden alındığını ve bunlara yerli karşılık önerilemediğini ifade etmektedir. Çünkü dilin “yaprak döküp tazelenmesi” sürecine dair net bir örnek değil, daha çok yabancı kelimelerin telaffuz biçimine dair bir görüş sunmaktadır. Bu sebeple metinde savunulan “dilin ağaç gibi eskiyi bırakıp yeniyi edinmesi” düşüncesine doğrudan örnek oluşturmaz.