Bu parçada parantez içerisinde belirtilen yerlere hangi noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?
Cevap:
Verilen parçada noktalama işaretlerinin yerleştirilmesi şu şekilde yapılmalıdır. Parantez içlerinde birbirini bağlayan metin akışına uygun noktalama işaretlerini inceleyelim:
Parça Açıklaması:
-
Soru, parantezlerin hangi noktalama işaretleri ile tamamlanacağını soruyor. Paragrafa detaylı bir şekilde bakalım:
Metin:
-
“… Ramses adlı gemi (,) Ege Denizi’nden giriş yapar Çanakkale Boğazı’na (. )”
İlk paranteze virgül(,)ve ikinci paranteze nokta(.)gelecektir. -
“Geminin güvertesinde, sabahın ilk ışıklarının aydınlattığı manzarayı hayranlıkla izleyen bir yolcu (,) günümüzde birçok insanın Kız Kulesi’nde yaşandığını sandığı bir aşkı anımsar (…).”
Üçüncü paranteze virgül(,)ve dördüncü paranteze üç nokta(...)gelecektir. -
“Leander kendisini sevgili Hero’dan ayıran (,) iki kentin arasındaki bu Boğaz’ı fırtınalı havada yüzerek geçiyordu (. ).”
Burada beşinci paranteze virgül(,)ve altıncı paranteze nokta(.)gelecektir.
-
Doğru Cevap Seçeneği: A) (,), (.), (,), (…), (,), (.)
Özet Tablo:
| Parantez Sırası | Doğru Noktalama İşareti |
|---|---|
| 1. Parantez | Virgül (,) |
| 2. Parantez | Nokta (.) |
| 3. Parantez | Virgül (,) |
| 4. Parantez | Üç Nokta (...) |
| 5. Parantez | Virgül (,) |
| 6. Parantez | Nokta (.) |
Sonuç:
Doğru cevap seçeneği A şıkkıdır. Parantezler doldurularak metin mükemmel bir şekilde tamamlanır. Umarım açıklama faydalı olmuştur! 
Resimdeki Noktalama İşaretleri Sorusu
Cevap:
İçindekiler
1. Soruya Genel Bakış
Soru, bir paragraf içinde parantezle belirtilen beş ayrı noktada hangi noktalama işaretlerinin sırasıyla kullanılması gerektiğini sorgulamaktadır. Parça, “Ramses” adlı bir geminin Çanakkale Boğazı’ndan geçişi sırasında yaşananları ve Kız Kulesi ile ilgili bir tarihi/anlatısal bilgiyi içermektedir. Ölçmek istediği şey, okuyucunun noktalama işaretlerini anlamlı ve tutarlı bir şekilde kullanabilmesidir.
2. Noktalama İşaretlerinin Önemi
Noktalama işaretleri, cümle yapısını düzgünleştirmek, anlamı netleştirmek, akıcılığı sağlamak ve metnin hangi tonlamayla okunması gerektiğini göstermek için gereklidir. Eksik ya da yanlış kullanılan noktalama işaretleri anlam kaymalarına neden olabilir. Özellikle virgül (,), nokta (.), iki nokta (:), noktalı virgül (;), kısa çizgi (-) gibi işaretler, akıcı bir anlatım oluşturmanın anahtarıdır.
3. Metnin Adım Adım Çözümlemesi
Soru metni yaklaşık olarak şu şekildedir (kısaltılmış özet):
“1841 yılının bir bahar gününde “Ramses” adlı gemi (1) Ege Denizi’nden giriş yapar Çanakkale Boğazı’na (2) Geminin güvertesinde … bir yolcu (3) günümüzde birçok insanın Kız Kulesi’nde yaşandığını sandığı bir aşkı anımsar (4) ‘Leander kendisini sevgili Hero’dan ayıran (5) iki kentin arasındaki bu Boğaz’ı fırtınalı havada yüzerek geçiyordu…’”
Bu beş boşluğa hangi noktalama işaretlerinin gelmesi gerektiğini cümlelerin yapısını inceleyerek bulabiliriz.
3.1 Birinci Boşluk (1)
“1841 yılının bir bahar gününde “Ramses” adlı gemi ( ) Ege Denizi’nden giriş yapar…”
• Burada “Ramses” adlı gemi ifadesi bir ara söz olarak değerlendirilebilir ya da doğrudan cümlenin temel ögesidir.
• Devamında gelen “Ege Denizi’nden giriş yapar” ifadesi ana yüklemi karşılar.
• Genelde gemi adı veya tanıtılan bir unsurdan sonra akışa virgül (,) ile devam edilir.
Tahmin: (1) = Virgül (,)
3.2 İkinci Boşluk (2)
“…Ege Denizi’nden giriş yapar Çanakkale Boğazı’na ( ) Geminin güvertesinde…”
• Bu kısımda anlamlı bir bütün bittiği için ve yeni cümlenin “Geminin güvertesinde…” diye başladığını fark ediyoruz.
• Bu yüzden burada en doğru kullanım nokta (.) olacaktır; cümle bitip yeni cümle başlıyor.
Tahmin: (2) = Nokta (.)
3.3 Üçüncü Boşluk (3)
“Geminin güvertesinde, sabahın ilk ışıklarının aydınlattığı manzarayı hayranlıkla izleyen bir yolcu ( ) günümüzde birçok insanın Kız Kulesi’nde yaşandığını sandığı bir aşkı anımsar…”
• Burada “bir yolcu” ifadesinden sonra cümlenin tümleçleri devam ediyor: “günümüzde birçok insanın Kız Kulesi’nde yaşandığını sandığı bir aşkı anımsar”.
• Bu akışı bağlamak için en uygun işaret virgül (,) olacaktır. Zira “bir yolcu” sözcüğünü niteleyen uzun bir açıklama var ve sonrasında cümlenin yüklemi “anımsar” geliyor.
• Dolayısıyla kısa bir duraklama hissi veren virgül gerekli.
Tahmin: (3) = Virgül (,)
3.4 Dördüncü Boşluk (4)
“…bir yolcu, günümüzde birçok insanın Kız Kulesi’nde yaşandığını sandığı bir aşkı anımsar ( ) ‘Leander kendisini sevgili Hero’dan ayıran…”
• Burada doğrudan bir alıntıya veya açıklamaya geçiliyor: “Leander kendisini sevgili Hero’dan ayıran…”.
• Alıntı veya açıklamaya geçiş öncesi cümleler arasında iki nokta (
kullanmak metnin akışını daha düzgün hale getirir.
• Burada tırnak içi bir anlatım başlarken “anımsar” fiilinin akabinde doğrudan örnek veya alıntı geliyor. Bu tip durumlarda en ideal noktalama işareti iki nokta ( olarak belirir.
Tahmin: (4) = İki nokta (
3.5 Beşinci Boşluk (5)
“‘Leander kendisini sevgili Hero’dan ayıran ( ) iki kentin arasındaki bu Boğaz’ı fırtınalı havada yüzerek geçiyordu.’”
• “Leander kendisini sevgili Hero’dan ayıran … iki kentin arasındaki bu Boğaz’ı …” diye uzayan cümlede, “ayıran” fiilinden sonra bir açıklama-inceleme (ek bilgi) de verildiği için kısa çizgi veya iki kısa çizgi (arayla) kullanımı tercih edilir.
• Türkçede sıkça, cümle içinde ek bilgi vermek ya da vurgu yapmak için kısa çizgi (-) veya uzun çizgi (—) kullanılabilir. Sorularda genelde kısa çizgi (-) olarak gösterilir.
Tahmin: (5) = Kısa çizgi (-)
Böylece beş boşluğun sırasıyla karşılığı: (,) (.) (,) ( (-)
4. Özet Tablo
| Boşluk Sırası | Metin İçindeki Açıklama | Uygun Noktalama İşareti |
|---|---|---|
| (1) | Gemi adından sonra kısa bir duraklama | Virgül (,) |
| (2) | İlk cümlenin bittiği ve yeni cümlenin başladığı yer | Nokta (.) |
| (3) | “bir yolcu” ifadesini uzun açıklamadan sonra yüklemle bağlama (kısa duraklama) | Virgül (,) |
| (4) | Doğrudan alıntı ve açıklamaya geçiş öncesi | İki Nokta ( |
| (5) | “ayıran” fiilinden sonra cümle içinde ek açıklama (parantez arası gibi) | Kısa Çizgi (-) |
5. Sonuç ve Özet
Bu parçadaki beş boşluk, Türkçede noktalama kurallarının virgül ve nokta kullanımlarından sonra, cümle içinde fikir veya alıntı geçişlerinde iki nokta, ek açıklamalarda ise kısa çizgi gerektirdiğini göstermektedir. Sonuç olarak doğru sıralama: (1) virgül (,), (2) nokta (.), (3) virgül (,), (4) iki nokta (:), (5) kısa çizgi (-) şeklindedir.
Kısaca özetlemek gerekirse:
• Gemi adı sonrasında bilgi verilirken virgül kullanılır.
• Bir cümlenin sonu noktayla tamamlanır.
• Yüklemi geciktiren veya uzun betimleme/özne açıklamalarından sonra virgül kullanmak akıcı bir anlam sağlar.
• Doğrudan alıntı veya örnek geçişi için iki nokta idealdir.
• Cümle içinde ek ya da açıklayıcı ögeyi vurgulamak için kısa çizgi kullanılır.
Bu kuralları doğru uygulayarak metnin hem anlaşılırlığını hem de akıcılığını korumuş oluruz.