9. Etkinlik: Gerçek ve Mecaz Anlam
Verilen cümlelerdeki altı çizili kelimelerin hangi anlamda (gerçek veya mecaz) kullanıldığını belirleyip aşağıdaki gibi işaretleyiniz.
Cümlelerin Anlam Analizi
-
Kasabadakiler çok şaşırdılar.
- Altı Çizili Kelime: şaşırdılar
- Açıklama: Şaşırmak eylemi sözlükteki ilk ve temel anlamıyla (hayret etmek) kullanılmıştır.
- Türü: Gerçek Anlam
-
Hacı İbrahim ağır ağır söze girdi.
- Altı Çizili Kelime: ağır ağır
- Açıklama: Yavaş bir biçimde, acele etmeden anlamında temel anlamıyla kullanılmıştır.
- Türü: Gerçek Anlam
-
Onun yaptığı ayakkabılar çok ünlüydü.
- Altı Çizili Kelime: ünlüydü
- Açıklama: Herkesçe bilinen, tanınmış anlamındaki ilk sözlük anlamıyla kullanılmıştır.
- Türü: Gerçek Anlam
-
Bir köşeye geçip çay söyledi.
- Altı Çizili Kelime: söyledi
- Açıklama: Bir sözü dile getirmek değil, “ısmarladı / sipariş etti” anlamında temel anlamından uzaklaşarak kullanılmıştır.
- Türü: Mecaz Anlam
-
On asker ve bir çavuş da başlarında duruyordu.
- Altı Çizili Kelime: başlarında duruyordu
- Açıklama: Fiziksel olarak yanlarında, baş tarafında beklemek/durmak temel anlamıyla kullanılmıştır.
- Türü: Gerçek Anlam
-
Sadece birkaç erin botu vardı.
- Altı Çizili Kelime: erin
- Açıklama: Rütbesiz asker anlamındaki ilk sözlük anlamıyla kullanılmıştır.
- Türü: Gerçek Anlam
-
Tabakhanesine kapanıp çok sıkı çalıştı.
- Altı Çizili Kelime: sıkı
- Açıklama: Gevşek olmayan anlamından uzaklaşarak “yoğun, gayretli ve ara vermeden” anlamında kullanılmıştır.
- Türü: Mecaz Anlam
-
Gördükleri karşısında âdeta yıkıldı.
- Altı Çizili Kelime: yıkıldı
- Açıklama: Bir yapının devrilmesi değil, “çok üzülmek, derinden sarsılmak” anlamında kullanılmıştır.
- Türü: Mecaz Anlam
Etkinlik Tablosu Cevap Anahtarı
| CÜMLELER | Mecaz | Gerçek |
|---|---|---|
| Kasabadakiler çok şaşırdılar. |  |
|
| Hacı İbrahim ağır ağır söze girdi. | |
|
| Onun yaptığı ayakkabılar çok ünlüydü. | |
|
| Bir köşeye geçip çay söyledi. | |
|
| On asker ve bir çavuş da başlarında duruyordu. | |
|
| Sadece birkaç erin botu vardı. | |
|
| Tabakhanesine kapanıp çok sıkı çalıştı. | |
|
| Gördükleri karşısında âdeta yıkıldı. | |
Meraklı Bilgin, Haydi Araştırmaya!..
Görev: Atatürk’ün liderlik özelliği ile ilgili söylenmiş sözleri araştırıp yazınız. Sınıfınızdaki Atatürk Köşesi’nde sergileyiniz.
Örnek Çözüm Yolu / Örnek Cevap:
Atatürk’ün güçlü liderliği hakkında söylenmiş örnek sözler:
- Örnek Söz 1: “Atatürk, Türk milletinin mukadderatını değiştiren ve tarihe yön veren büyük bir liderdir.” — Winston Churchill
- Örnek Söz 2: “Atatürk adı, bu yüzyılın en büyük adamlarından birinin tarihsel başarılarını ve Türk milletine ilham veren liderliğini hatırlatmaktadır.” — John F. Kennedy
- Örnek Söz 3: “Mustafa Kemal Atatürk, sadece Türkiye’nin değil, bütün doğu dünyasının da kurtarıcı lideri olmuştur.”
Uygulama Adımı: Bu sözleri güzel bir yazı kartına yazıp sınıf panonuzdaki Atatürk Köşesi’ne asabilirsiniz.
Gerçek ve mecaz anlam konusunu pekiştirmek için benzer bir örnek cümle çözmek ister misin?
Kitap cevapları