Sayfa 69 — Toplama İşleminde Verilmeyen Verileri Bulma
1. Soru: Üçlü Toplama İşleminde Verilmeyen Toplananı Bulma
Verilen İşlem:
\begin{array}{r}
122 \\
110 \\
+ \quad [\ \ \ ] \\
\hline
320
\end{array}
1. Yöntem (Verilen Toplananları Toplayıp Toplamdan Çıkarma):
- Adım: Bilinen iki toplananı toplayalım.122 + 110 = 232
- Adım: Bulduğumuz sonucu toplamdan çıkaralım.320 - 232 = 88
- Verilmeyen Toplanan: 88
2. Yöntem (Toplamdan Toplananları Sırayla Çıkarma):
- Adım: Toplamdan 1. toplananı çıkaralım.320 - 122 = 198
- Adım: Kalan sayıdan 2. toplananı çıkaralım.198 - 110 = 88
- Verilmeyen Toplanan: 88
Kural: Bir toplama işleminde toplananların sayısı ikiden fazla ise verilen toplananları toplayıp toplamdan çıkarabiliriz veya toplananları toplamdan sırayla çıkarabiliriz.
2. Soru: İşlemde Verilmeyen Rakamları Bulma
Verilen İşlem:
\begin{array}{r}
3\ [\ \ ]\ 8 \\
+\ 2\ 1\ [\ \ ] \\
\hline
5\ 7\ 9
\end{array}
Çözüm Yöntemleri:
-
Üzerine Sayma Yöntemi:
- Birler basamağı: 8’in üzerine kaç eklersek 9 eder?8 + 1 = 9 \rightarrow \text{Kutudaki rakam: } 1
- Onlar basamağı: 1’in üzerine kaç eklersek 7 eder?1 + 6 = 7 \rightarrow \text{Kutudaki rakam: } 6
- Birler basamağı: 8’in üzerine kaç eklersek 9 eder?
-
Çıkarma İşlemi Yöntemi (Aynı Basamaklar Arasında):
- Birler basamağı: 9 - 8 = 1
- Onlar basamağı: 7 - 1 = 6
Not: Toplamada elde varsa bir sonraki basamağa eklemeyi unutmamalıyız!
3. Soru: Toplama İşlemlerindeki Kutuları İnceleme ve Çözüm Adımları
Örnek işlemlerdeki kutu içine yazılan rakamların bulunuş nedenleri:
1. İşlem:
\begin{array}{r}
28 \\
+\ 5[1] \\
\hline
79
\end{array}
- Açıklama: Birler basamağında 8 ile kutudaki sayı toplanıp 9 elde edilmiştir. 9 - 8 = 1 olduğu için kutuya 1 yazılır. Onlar basamağında 2 + 5 = 7’dir.
2. İşlem:
\begin{array}{r}
40 \\
+\ 6[7] \\
\hline
107
\end{array}
- Açıklama: Birler basamağında 0 ile kutudaki sayı toplanıp 7 elde edilmiştir. 7 - 0 = 7 olduğu için kutuya 7 yazılır. Onlar basamağında 4 + 6 = 10’dur.
3. İşlem:
\begin{array}{r}
58 \\
+\ [2]3 \\
\hline
81
\end{array}
- Açıklama: Birler basamağında 8 + 3 = 11 eder. Birler basamağına 1 yazılır, onlar basamağına 1 elde aktarılır. Onlar basamağında 5 + 1 \text{ (elde)} = 6 eder. Toplam 8 olduğuna göre 8 - 6 = 2 bulunur. Kutuya 2 yazılır.
4. İşlem:
\begin{array}{r}
6[4] \\
+\ 29 \\
\hline
93
\end{array}
- Açıklama: Birler basamağında kutudaki sayı ile 9 toplanmış ve birler basamağı 3 olan 13 elde edilmiştir. 13 - 9 = 4 olduğundan kutuya 4 yazılır. Elde var 1. Onlar basamağında 6 + 2 + 1 \text{ (elde)} = 9 işlemi doğrulanır.
5. İşlem:
\begin{array}{r}
[5]7 \\
+\ 63 \\
\hline
120
\end{array}
- Açıklama: Birler basamağında 7 + 3 = 10 eder. 0 yazılır, onlar basamağına 1 elde geçer. Onlar basamağındaki toplam 12’dir. Elde olan 1 çıkarıldığında 11 kalır. [\ \ ] + 6 = 11 işleminden 11 - 6 = 5 bulunur. Kutuya 5 yazılır.