Aşağıda “11. Sınıf Edebiyat – I. Dönem III. Yazılı Sınavı” için örnek sorular ve yanıt anahtarı yer almaktadır. Toplam 20 soru; hem bilgi hem de yorum becerilerini ölçmeye yönelik hazırlanmıştır.
-
Aşağıdaki metin, Tanzimat Dönemi edebiyatından kısa bir bölümdür. Okuduktan sonra soruları cevaplayınız.
“Ne zamandan beri bu karanlık kapı aralandı?
Gönlümdeki îtimad-ı mefkûre yandı, nasıl?
Nishân-ı câfakişân yedi reçâya destan;
Gönlümdeki ülfet zevkini bilenler vuslatı soran.”
a) Bu mısrâlarda hangi nazım biçimi kullanılmıştır?
b) “ı” ile biten kelimelerin uyak düzenini tanımlayınız.
c) Şiirdeki “câfakişân” sözcüğünün mecaz anlamını açıklayınız. -
Türk edebiyatında “nazire” geleneğini tanımlayınız; bir örnek veriniz.
-
Aşağıdakilerden hangisi Servet-i Fünun topluluğunun önemli temsilcilerinden değildir?
A) Tevfik Fikret
B) Cenap Şahabettin
C) Mehmed Âkif Ersoy
D) Halit Ziya Uşaklıgil -
Halk edebiyatının nazım şekillerinden biri olan “mani” ile divan edebiyatının “gazel” nazım şekli arasındaki en temel farkları yazınız (en az üç madde).
-
Aşağıdaki cümlelerdeki altı çizili kelime ve tamlamaların türünü (sıfat tamlaması, isim tamlaması, birtakım tamlama vb.) belirleyiniz.
a) “Sana bir güzel haber getirdim.”
b) “Kitap kapağının rengi çok canlı.”
c) “O adam hâlâ bize düşmanca bakıyor.” -
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Huzur” romanı bağlamında aşağıdaki ifadelerden doğru olanları işaretleyiniz.
I. Roman, İstanbul’un tarihî yarımadasında geçer.
II. Başkahraman Mümtaz’ın iç çatışması, bireysel yalnızlık temasıyla ilgilidir.
III. Romanda zamansal akış kronolojik bir sırayla anlatılır.
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) Hepsi -
Nazım-nesir geçişiyle ilgili olarak “edebi sanat” ve “söz sanatları” arasındaki farkı açıklayınız.
-
“Fecri Ati” topluluğu şiir anlayışını ana hatlarıyla ifade ediniz; en önemli iki temsilcisini yazınız.
-
Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinin önemli akımlarından “Garip” şiir anlayışının temel özelliklerini sıralayınız (en az beş maddede).
-
Aşağıdaki tabloyu tamamlayınız:
| Edebi Dönem | Temel Özellikleri | Önemli Temsilcileri |
|---|---|---|
| Divan Edebiyatı | 1) … 2) … | …, … |
| Tanzimat Edebiyatı | 1) … 2) … | …, … |
| Cumhuriyet Şiiri | 1) … 2) … | …, … |
-
Aşağıdaki dizeler kime aittir, şairin hangi edebi akıma dâhil olduğunu ve başlıca temalarından ikisini yazınız.
“Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı’nda;
Ne sen bunun farkındasın Ne de polis farkında.” -
Aşağıdaki cümleyi yazım kurallarına uygun hâle getiriniz:
“Şiirimiz de Bize nazaran daha eski bir Edebiyat Dalıdır” -
Aşağıdaki kelimelerin dil bilgisi açısından türlerini ve cümledeki görevlerini belirtiniz.
a) “Hemen”
b) “Sırasıyla”
c) “Aramızda” -
Klasik tiyatro ile modern tiyatro arasındaki farkları maddeler hâlinde yazınız (en az dört madde).
-
Freudcu psikoloji akımının edebiyattaki yansımasını; bir roman veya tiyatro eserinden örnek vererek açıklayınız.
-
Aşağıda verilen Batılılaşma hareketleriyle ilgili cümlelerin doğru/yanlış olduğunu işaretleyiniz. Hatalıysa doğrusu ne olmalıdır?
a) I. Meşrutiyet Dönemi’nde edebî tercüme faaliyetleri azalmıştır.
b) II. Tanzimat Dönemi’nde Fransız edebiyatından yapılan çeviriler yaygındır. -
“Bireyin iç dünyasını ve bilinç akışını yansıtmayı amaçlayan roman tekniği” ifadesi hangi yazın tekniğini tanımlar? Bir örnek eser yazınız.
-
Aşağıdaki şiir türlerinden hangisinde “teşbih” ve “mübalağa” sanatları daha yoğun kullanılır? Nedenini kısaca açıklayınız.
A) Koşma
B) Gazel
C) Siyahî
D) Nazım Nesir -
Recaizade Mahmut Ekrem’in “Araba Sevdası” romanındaki Bihruz Bey karakterinin toplumsal eleştiride üstlendiği rolü kısaca anlatınız.
-
Divan edebiyatında “bent” ve “müsameret” hakkında kısa bir tanım yapınız; örnek oluşturunuz.
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
Yanıt Anahtarı (kısa):
- a) Gazel; b) –a/–a uyak (aa, bb…); c) “Cefa ile mükâfata metanet gösteren”
- Sözlü ya da yazılı bir şiire karşılık, aynı vezin ve uyakta yeniden şiir yazma geleneği. Örnek: Nedim’e Nazire.
- C) Mehmed Âkif Ersoy
- Mani dörtlük, hece ölçüsü, yarım uyak; gazel beyit, aruz ölçüsü, tam uyak…
- a) sıfat tamlaması; b) isim tamlaması; c) zarf tümleci ve sıfat
- A) I ve II
- Edebi sanat tüm eseri güzelleştirir, söz sanatı bir sözcük veya dizeye yönelir.
- Bireysel duyarlılık, yenilik arayışı; Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin
- Günlük konuşma dili, hece ölçüsü, sıradan insanların konuları, ulaşılabilir imge, ironik anlatım…
- (öğrencinin dolduracağı tablo)
- Orhan Veli Kanık – Garip Akımı – gündelik yaşam, sıradan insanlar
- “Şiirimiz de bize nazaran daha eski bir edebiyat dalıdır.”
- a) zarf (zaman); b) zarf (biçim); c) ilgi zamiri
- (örneğin sahne kullanımı, konular vs.)
- Psikanaliz; örnek: Dostoyevski–“Suç ve Ceza” vs.
- a) Yanlış. I. Meşrutiyet’te tercüme faaliyetleri artmıştır. b) Doğru.
- Bilinç akışı; örnek: Virginia Woolf–“Mrs Dalloway”
- B) Gazel. Sanatların zengin ve süslü olması divan geleneğine yakındır.
- Ayanlara ve Batılı taklitçilere eleştirel bakış, toplumsal yozlaşma…
- Bent: beyit grubu; müsameret: söyleşi şiiri…
––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
Başarılar dilerim!