10. Sınıf Türkçe 19 ve 20. Soru Cevapları
Answer:
Aşağıdaki çözümler, paylaştığınız görselde yer alan sorular olan 20. ve 21. soruların analizlerinden oluşmaktadır.
20. Soru – Yapay Destan Hangisi Değildir?
“Anonim şekilde oluşmayan, yazarı belli olan ve tanınan destanlara ‘yapay destan’ denir. Doğal destanlarda ise anlatılan olayın binlerce yıl öncesine dayanmasına karşın, yapay destanların konusu günümüze daha yakın tarihlerde geçebilir.”
Sadece doğal (anonim) olan bir destan, yapay destan kabul edilmez. Seçeneklere genel bakış:
- Kuvay-ı Milliye Destanı (Nazım Hikmet’in) → Yapay destan.
- 19 Mayıs Destanı → Yapay destan.
- Köroğlu Destanı → Geleneksel, anonim nitelikli “doğal destan”.
- Maraş’ın ve Ökkeş’in Destanı → Yapay destan.
- Çanakkale Şehitlerine (Mehmet Akif Ersoy’un) → Yapay bir epik şiir örneği.
Bu bilgiler doğrultusunda Köroğlu Destanı (seçeneklerde C) yapay destan değildir çünkü anonim-eski kaynaklı doğal bir destandır.
21. Soru – Bu Metin Ne Tür Yazıya Örnektir?
Sorumuzun metninde, bir çiftçiyle ilgili “kendisinin ve buğdayının taşa dönüşmesi” betimlenir. Metinde:
- Toplumsal bellek içinde kuşaktan kuşağa aktarılan öğüt ve ibretlik hikâye öğeleri vardır.
- Olaylar olağanüstü bir şekilde taş kesilme ile sonlanır.
- Gerçek bir mekâna (Çeç Dağı) vurgu yapılarak yöresel inanç ve anlatı ögeleri kullanılır.
Bu özellikler (gerçek mekân + olağanüstü olay + sözlü kültür özelliği) genellikle efsane (B: Efsane) kategorisine girer. Fabl ya da masal yerine, yöre içine yerleşmiş ve bir “ibret alma” amacı taşıyan bu anlatı, “efsane”ye daha çok yakışır.
Dolayısıyla 21. sorunun cevabı: B) Efsane.
Özet
• 20. Soru: Cevap Köroğlu Destanı (Doğal destandır, yapay destan değildir).
• 21. Soru: Metin türü “efsane” olarak değerlendirilir.
Kaynakça:
- MEB Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitapları (Resmî Müfredat)
- Türk Edebiyatında Destan ve Efsane Türleri, Genişletilmiş Baskı