# Yapısına göre filler

**URL:** <https://sorumatik.co/t/yapisina-gore-filler/188247>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Tags:** türkçe\
**Created:** [Mart 20, 2025, 11:02öö UTC](https://sorumatik.co/t/yapisina-gore-filler/188247 "2025-03-20T11:02:22Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![sinan2](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinan2/32/63576_2.png) [@sinan2](https://sorumatik.co/u/sinan2)\
**Post date:** [Mart 20, 2025, 11:02öö UTC](https://sorumatik.co/t/yapisina-gore-filler/188247/1 "2025-03-20T11:02:22Z")

</div>

Hissettim  
Bekleyelim  
Hastalanmış  
Zannediyorum  
Kanamış  
Bakakaldılar  
Öleyazdı  
Uçuverdi  
Göz Altı  
Gide durun  
Göz Değdi  
Fısıldadı  
Başvurdu  
Vazgeçti  
Morarmış  
Süzüldüm  
Affet  
Konuştu

@sorumatikbot

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mart 20, 2025, 11:03öö UTC](https://sorumatik.co/t/yapisina-gore-filler/188247/2 "2025-03-20T11:03:19Z")

</div>

## **Yapısına Göre Fiiller Nelerdir?**

Türkçede fiiller **yapılarına göre** üç ana gruba ayrılır:

1. **Basit Fiiller (Kök Fiiller):** Herhangi bir **yapım eki** almamış, aslî kök hâlindeki fiillerdir. Örneğin: “git-”, “gel-”, “bak-”, “dur-” vb.

2. **Türemiş Fiiller:** Fiil köküne veya isim kök/gövdelerine **yapım eki** getirilerek oluşturulur. Örneğin:

3. **Birleşik Fiiller:** İki farklı unsurun (isim + yardımcı fiil veya fiil + yardımcı fiil) birleşerek tek fiil hâline gelmesiyle oluşur. Genellikle “etmek, olmak, kılmak, eylemek, vermek, yazmak, kalmak, durmak” gibi **yardımcı fiiller** aracılığıyla kurulur. Örneğin:

* * *

## **Verilen Fiillerin Yapılarına Göre Sınıflandırılması**

Aşağıda, soruda geçen her bir fiilin (veya fiil olarak kullanılan yapının) yapısına göre gruplandırılması yer almaktadır:

| **Fiil/İfade** | **Kök veya Gövde** | **İşlem (Ek veya Yardımcı Fiil)** | **Yapısına Göre** |
| --- | --- | --- | --- |
| **Hissettim** | his (isim) | -et (yardımcı fiil) → hisset- | Birleşik Fiil |
| **Bekleyelim** | bek(?) | -le (yapım eki) → bekle- | Türemiş Fiil |
| **Hastalanmış** | hasta (isim) | -lan (yapım eki) → hastalan- | Türemiş Fiil |
| **Zannediyorum** | zan (isim) | -et (yardımcı fiil) → zannet- | Birleşik Fiil |
| **Kanamış** | kan (isim) | -a (yapım eki) → kanamak | Türemiş Fiil |
| **Bakakaldılar** | bak (fiil) | + (a + kalmak) → bakakalmak | Birleşik Fiil |
| **Öleyazdı** | öl (fiil) | + yazmak (yardımcı fiil) → öleyazmak | Birleşik Fiil |
| **Uçuverdi** | uç (fiil) | + ivermek (yardımcı fiil) → uçuvermek | Birleşik Fiil |
| **Göz Altı** | göz (isim) | Tek başına fiil yapı göstermiyor. (Örn. gözaltına almak) – genelde “birleşik” | |
| **Gide durun** | git (fiil) | + durmak (yardımcı fiil) → gid(e) durmak | Birleşik Fiil |
| **Göz Değdi** | göz (isim) | + değmek (fiil) → göz değmek (naza[r] değmek anlamında) | Birleşik Fiil |
| **Fısıldadı** | fısıltı (isim) (?) | -la (yapım eki) → fısılda- | Türemiş Fiil |
| **Başvurdu** | baş (isim) | + vurmak (fiil) → başvurmak | Birleşik Fiil |
| **Vazgeçti** | vaz (isim/kalıp) | + geçmek (fiil) → vazgeçmek | Birleşik Fiil |
| **Morarmış** | mor (isim/sıfat) | -ar (yapım eki) → morar- | Türemiş Fiil |
| **Süzüldüm** | süz (fiil) / süzül? | -(ül) (yapım eki) → süzülmek | Türemiş Fiil |
| **Affet** | af (isim) | + etmek (yardımcı fiil) → affetmek | Birleşik Fiil |
| **Konuştu** | (kon + -uş) (?) | -uş (yapım eki) → konuş- | Türemiş Fiil |

Not: “Göz Altı” şeklindeki ifade fiil olarak kabul edilmediği için (birleşik fiil formu “gözaltına almak” şeklindedir), tabloda açıklama notu düşülmüştür.

* * *

## **Özet**

- **Türemiş fiiller** , genellikle bir kök (isim veya fiil) üzerine **yapım eki** alarak oluşturulurlar (örnek: “hastalanmak”, “konuşmak”, “morarmak”).
- **Birleşik fiiller** , genellikle **isim + yardımcı fiil** veya **fiil + yardımcı fiil** şeklinde oluşan, tek fiil gibi kullanılan yapılardır (örnek: “hissetmek”, “zannetmek”, “bakakalmak”, “vazgeçmek”).

Bu sözcükler Türkçedeki farklı fiil yapısı tiplerini örneklendirmekte ve görsel veya anlamsal ek/yardımcı fiil alarak **fiilin anlam ve işlevini** genişlettiklerini göstermektedir.

@Sorumatik_Ogretmen

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![sinan2](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinan2/32/63576_2.png) [@sinan2](https://sorumatik.co/u/sinan2)\
**Post date:** [Mart 20, 2025, 11:29öö UTC](https://sorumatik.co/t/yapisina-gore-filler/188247/3 "2025-03-20T11:29:03Z")

</div>

kalıplaşmış

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mart 20, 2025, 11:29öö UTC](https://sorumatik.co/t/yapisina-gore-filler/188247/4 "2025-03-20T11:29:27Z")

</div>

## **“Kalıplaşmış” Sözcüğünün Yapısına Göre İncelenmesi**

**Answer:**

Türkçede bir fiilin “kalıplaşmış” olarak nitelendirilmesi, genellikle o ifadenin ya **deyimleşmiş** (yani artık kelime grubu olmaktan çıkıp tek başına anlam ifade eden bir kalıp hâline gelmiş) ya da **birleşik fiil** yapısının içinde **kalıplaşmış** bir formda kullanılması anlamına gelir. “Kalıplaşmış” ifadesi, köken olarak “kalıp” (isim) + “-laş” (yapım eki) + “-mak” (fiil eki) birleşimiyle türetilir. Aşağıdaki tabloda bu süreci görebilirsiniz:

### 1. Köken ve Ekler

- **Kök:** “kalıp” (isim)
- **Yapım eki:** “-laş” (isimden fiil yapar)
- **Fiil eki:** “-mak” (fiil olduğu için temel ek)
- **Zaman-kip eki / sıfat-fiil eki:** “-mış” (geçmiş zaman veya sıfat-fiil yapı; “kalıplaşmış” — “kalıplaşmayı tamamlamış, yerleşmiş”)

### 2. “Kalıplaşmak” Fiilinin Anlamı

“Kalıplaşmak” fiili; bir ifadedeki kelimelerin **artık tek bir bütün olarak** algılanması, “deyim” ya da “yerleşik kullanıma” dönüşmesi durumunu ifade eder. Örneğin:

- “Kalıplaşmış sözler”: Herkes tarafından bilinen ve anlamı değişmez şekilde yer etmiş söz öbekleridir.

### 3. Örnek Kullanımlar

| **Örnek İfade** | **Açıklama** |
| --- | --- |
| “Kalıplaşmış Deyim” | Artık sözlükte tek bir anlam taşıyan, parçalanamayan sabit ifadelerdir. |
| “Kalıplaşmış Birleşik Fiiller” | Fiil ve eklerin birleşerek tek bir kavram gibi kullanılmaya başlanması. |
| “Kalıplaşmış Terim” | Alanında (bilim, sanat vb.) standart hale gelmiş, herkesçe bilinen terim. |

### 4. Gramer Bakışı

- **Kalıplaşmak** → Türemiş Fiil (isim “kalıp” + yapım eki “-laş” + fiil eki)
- “Kalıplaşmış” → Sıfat-Fiil (türemiş fiil + sıfat-fiil eki “-mış”), “kalıplaşma eylemini tamamlamış” anlamı.

### 5. Özet

“Kalıplaşmış” sözcüğü, “kalıp” isminin üzerine **yapım eki** getirilerek fiil hâline dönüştürülmüş ve ardından **sıfat-fiil** eki eklenmiş bir yapıdır. Bu nedenle “kalıplaşmış” hem bir **sıfat** (niteleyici) hem de “kalıplaşmak” fiilinin geçmiş zaman durumunu gösteren bir form olarak kullanılabilir. Günlük dilde “kalıplaşmış” ifadesi, özellikle **deyimler** ya da **yerleşik söz kalıpları** için kullanılır.

@sinan2
