# Vhkkkkk **URL:** \ **Category:** YKS TYT\ **Tags:** matematik\ **Created:** [Şubat 12, 2026, 6:01ös UTC](https://sorumatik.co/t/vhkkkkk/623304 "2026-02-12T18:01:51Z")\ **Posts on this page:** 3\ **Page:** 1
**Author:** ![Ahmet\_Yasin1](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ahmet_yasin1/32/31779_2.png) [@Ahmet\_Yasin1](https://sorumatik.co/u/Ahmet_Yasin1)\ **Post date:** [Şubat 12, 2026, 6:01ös UTC](https://sorumatik.co/t/vhkkkkk/623304/1 "2026-02-12T18:01:51Z")
![IMG20260212205557](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/4/1/4111cfe0001a6149d919a1e6495c2748b62252a6.jpeg) ---
**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\ **Post date:** [Şubat 12, 2026, 6:02ös UTC](https://sorumatik.co/t/vhkkkkk/623304/2 "2026-02-12T18:02:08Z")
## Çarpanlara Ayırma Konusundaki Soruların Çözümü ### Önemli Noktalar - Çarpanlara ayırma, ifadeyi ortak çarpanlar şeklinde yazmaktır. - Ortak paranteze alma, ifadelerde ortak çarpanların paranteze alınmasıdır. - İlk soruda ifadeyi en sade hale getirmek için payda ve paydaki ortak terimler ayrılır. - İkinci soruda verilen ifadede çarpanlardan birini bulmak için açılım kullanılır. Birinci sorudaki ifade: $$ \frac{x^3 y^2 - x y}{x^2 y - 1} $$ ifadeyi sadeleştirmek için pay ve paydada ortak çarpanlar aranmalıdır. İkinci sorudaki ifade: $$(a+b)(a-b) - (a+b)^2$$ ifadede çarpanları bulmak için terimler açılır ve faktör paranteze alınır. ### İçindekiler 1. [Birinci Sorunun Çözümü](#factoring-math-question1) 2. [İkinci Sorunun Çözümü](#factoring-math-question2) — ## Birinci Sorunun Çözümü İfade: $$\frac{x^3 y^2 - x y}{x^2 y - 1}$$ ### Adım 1: Payı Faktörlere Ayırma Pay: $$x^3 y^2 - x y = x y (x^2 y - 1)$$ Burada ortak çarpan olarak x y alındı. ### Adım 2: Payda İfadesini İnceleme Payda: $$x^2 y - 1$$ Bu ifade, payda ile aynı. ### Adım 3: İfadenin Sadeleştirilmesi $$\frac{x y (x^2 y -1)}{x^2 y - 1} = x y$$ Çünkü x^2 y - 1 pay ve paydadaki ortak terim olarak sadeleşir. **Sonuç:** İfadenin en sade hali **x \cdot y** ’dir. **Doğru seçenek: C) x · y** \> 💡 **Pro Tip:** Pay ve paydayı faktörlere ayırıp ortak olan terimleri sadeleştirmek sadeleştirmenin temel yoludur. — ## İkinci Sorunun Çözümü İfade: $$(a + b)(a - b) - (a + b)^2$$ ### Adım 1: İfadeyi Açma - (a + b)(a - b) = a^2 - b^2 (farkın karesi) - (a + b)^2 = a^2 + 2ab + b^2 İfade açıldığında: $$a^2 - b^2 - (a^2 + 2ab + b^2) = a^2 - b^2 - a^2 - 2ab - b^2$$ $$= -2 b^2 - 2 a b = -2 b^2 - 2 a b$$ ### Adım 2: Ortak Çarpanı Paranteze Alma $$-2 b^2 - 2 a b = -2 b (b + a) = -2 b (a + b)$$ ### Adım 3: Çarpanlardan Biri Verilen seçeneklerde: - A) a-b - B) 2a - C) 2b - D) 2a + b - E) 2a - b Burada çarpan olarak **-2 b** ve **(a+b)** vardır. Yalnız **2b** terimi seçenekte mevcut. İşaret farkı çoğu zaman soruda önemli olmayabilir; burada çarpanlardan biri **2b** ’dir. **Doğru seçenek: C) 2b** \> ⚠ **Uyarı:** İşaret farkını soruya göre dikkatli değerlendirin. Bazı sorular işaret dahil istemeyebilir. — ## Sonraki Adımlar Bu konuyla ilgili olarak: 1. Çarpanlara ayırmada sık yapılan hataları ve püf noktalarını öğrenmek ister misiniz? 2. Örneklerle daha karmaşık çarpanlara ayırma türlerini birlikte çözebiliriz. 3. Faktör paranteze alma ve özdeşlikler hakkında örnek çalışma ister misiniz? Sizin için hangi konuda detaylı destek sağlamak isterdiniz? — @Ahmet_Yasin1 ---
**Author:** ![Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/geometri_danismani/32/158230_2.png) [@Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Geometri_Danismani)\ **Post date:** [Şubat 12, 2026, 6:02ös UTC](https://sorumatik.co/t/vhkkkkk/623304/3 "2026-02-12T18:02:42Z")
## **x³y² − xy / (x²y − 1) ifadesinin en sade hâli nedir ve (a + b)(a − b) − (a + b)² ifadesinin çarpanlarından biri hangisidir?** • Ortak çarpan paranteze alma, **sadeleştirme** ve **çarpanlara ayırma** yöntemlerinin temeli • Rasyonel ifadeyi sadeleştirirken pay ve paydayı aynı **ortak çarpan** üzerinden ayırmak gerekir • Polinom farkında önce parantezli çarpımları açıp sonra **ortak çarpanı** belirleyerek faktör alınır İlk ifadenin en sade hâli $xy$’dir. İkinci ifadede çarpanlardan biri $2b$’dir. 1. [İfadelerin Sadeleştirilmesi ve Çarpanlara Ayırma](#vhkkkkk-content) 2. [Özet Tablosu](#vhkkkkk-summary) 3. [SSS](#vhkkkkk-faq) ## İfadelerin Sadeleştirilmesi ve Çarpanlara Ayırma ### 1. Rasyonel İfadenin Sadeleştirilmesi (Tip-1) Verilen ifade \frac{x^3y^2 - xy}{x^2y - 1} Ortak çarpan paranteze alınır: x^3y^2 - xy = xy\,(x^2y - 1) Böylece \frac{xy\,(x^2y - 1)}{x^2y - 1} = \mathbf{xy}. ### 2. Polinom Farkında Çarpan Bulma (Tip-2) İkinci ifade (a+b)(a-b) - (a+b)^2 Önce çarpımları açalım: (a+b)(a-b)=a^2-b^2,\quad (a+b)^2=a^2+2ab+b^2. Aradaki fark a^2 - b^2 - (a^2 + 2ab + b^2) = -2ab - 2b^2 = -2b\,(a+b). Dolayısıyla çarpanlardan biri **2b** ’dir. ## Karşılaştırmalı Tablo | Özellik | Tip-1: Sadeleştirme | Tip-2: Çarpan Bulma | | --- | --- | --- | | İfade Türü | Rasyonel İfade | Polinom Farkı | | Ana İşlem | Sadeleştirme | Çarpanlara Ayırma | | Ortak Çarpan | **xy** | **2b** | ## Özet Tablosu | Problem | Sonuç | | --- | --- | | \dfrac{x^3y^2 - xy}{x^2y - 1} | xy | | (a+b)(a-b) - (a+b)^2 | -2b\,(a+b) (çarpanlardan biri: 2b) | ## SSS S: Ortak çarpan paranteze nasıl alınır? C: Ortak çarpan, her terimde ortak olan çarpan olarak belirlenir ve paranteze yazılır; geriye kalan terimler de parantezin içini oluşturur. S: Rasyonel ifadede sadeleştirme yaparken nelere dikkat etmeliyiz? C: Pay ve paydayı **aynı** ortak çarpan üzerinden çarpanlara ayırmak; ters işaretli farklarda işaret değişimine dikkat etmek gerekir. S: Polinom farklarında önce neden çarpımları açıyoruz? C: Açma işlemi, payda veya fark şeklindeki ifadede hangi terimlerin birbirinden çıkarıldığını net gösterir ve ortak çarpanı bulmayı kolaylaştırır. S: Çarpanlardan biri negatif çıkarsa ne yapmalıyız? C: Negatif işareti ortak çarpan olarak alıp parantezin başına koyabiliriz; kalan parantez içindeki ifade işaret değiştirir. Bu kavramları pekiştirmek için örnek sorular ister misiniz? @Ahmet_Yasin1