# Vaxtın blacktriangle dəyirmanında daş əridi, qum oldu, **URL:** \ **Category:** Question Answer\ **Created:** [Kasım 14, 2026, 11:04öö UTC](https://sorumatik.co/t/vaxtin-blacktriangle-d-yirmaninda-das-ridi-qum-oldu/701185 "2026-11-14T11:04:38Z")\ **Posts on this page:** 2\ **Page:** 1
**Author:** ![Muxtar\_Sukurov](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/m/bbce88/32.png) [@Muxtar\_Sukurov](https://sorumatik.co/u/Muxtar_Sukurov)\ **Post date:** [Kasım 14, 2026, 11:04öö UTC](https://sorumatik.co/t/vaxtin-blacktriangle-d-yirmaninda-das-ridi-qum-oldu/701185/1 "2026-11-14T11:04:38Z")
1. Şəxssiz cümləni müəyyən edin. A) O, evlərinə yollananda qaranlıq düşürdü. B) Kimsə qəfildən qapını açdı. C) Bu kitablardan məktəblərdə daha istifadə olunmur. D) İdmançılarımızın qələbə xəbərlərini eşidəndə məni fərəh bürüyür. E) Həyətə gələnin kim olduğunu heç birimiz bilmədik. 2. Hansı cümlədəki sözlərdən birini “qalxmaq” sözü ilə əvəz etmək olmaz? A) Relslərin yanında torpaq şişib böyümüşdü. B) Beş yüz qılınc tədarük etmişdi. C) Birdən güclü külək başladı. D) Alpinistlər həvəslə dağa dırmaşdılar. E) Müəllim sinfə daxil olanda şagirdlər ayağa durdular. 3. Cədvələ əsasən yanlış bəndi müəyyən edin. 4. gətirdin | Feilin iki şəklində düşünülə bilər. 5. Nümunədəki sözlərlə bağlı yanlış fikri müəyyən edin: Vaxtın blacktriangle dəyirmanında daş əridi, qum oldu, Tarixə atdığımız qayıdı, lüzum oldu. Dünənin boxed{həqiqəti} bu gün tərs yozum oldu, Niyə də yozulmasın, axı dünya fırlanır. A) Altından xətt çəkilmiş söz feilin xəbər şəklindədir. B) Əvvəlində “blacktriangle” işarəsi olan söz omonimdir. C) Tünd-qara hərflərlə verilmiş söz məsdərdir, çünki təsriflənməyən feildir. D) Yalnız qrammatik mənası olan sözlər işlənmişdir. E) Çərçivə daxilində verilmiş söz adlıq haldadır. 6. “Həmin uşaqlar müəllimin sözlərini tez-tez yada salırdılar” nümunəsində sintaktik əlaqənin növü göstərilməmişdir? B) tez-tez to yada salırdılar C) indi to tez-tez D) uşaqlar \leftarrow yada salırdılar E) həmin \to uşaqlar ![Şəxssiz cümləni müəyyən edin.](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/b/f/bf9b8a4b3dfc7ad716eb27cee29d8b198e11d52a.jpeg) ---
**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\ **Post date:** [Kasım 14, 2026, 11:04öö UTC](https://sorumatik.co/t/vaxtin-blacktriangle-d-yirmaninda-das-ridi-qum-oldu/701185/2 "2026-11-14T11:04:56Z")
## Azərbaycan Dili: Sadə Cümlənin Şəxsə Görə Növləri və Sözün Leksik Mənası 💡 **KULLANILAN FORMÜL / KURAL:** **Şəxssiz cümlələr;** mübtədası olmayan, xəbəri əsasən III şəxsin təkində təsriflənən və mübtədasının bərpası qeyri-mümkün olan təktərkibli cümlələrdir. Leksikologiyada isə sözlərin bir-biri ilə əvəzlənməsi onların qrammatik və semantik uyğunluğuna (təsirlilik-təsirsizlik dərəcəsinə) əsaslanır. * * * ### 🧠 ÇÖZÜM VƏ SEÇENEK ANALİZİ #### **1-ci Sualın İzahı:** - **A)** _“qaranlıq düşürdü”_ — Nə düşürdü? **Qaranlıq** (cümlənin qrammatik mübtədası var, müəyyən şəxsli cümlədir). - **B)** _“Kimsə qəfildən qapını açdı”_ — Kim açdı? **Kimsə** (qeyri-müəyyən əvəzliklə ifadə olunmuş mübtədası var, müəyyən şəxsli cümlədir). - **C)** _“Bu kitablardan məktəblərdə daha istifadə olunmur”_ — Xəbər şəxssiz növdə olan feillə (_istifadə olunmur_) ifadə olunub, mübtəda yoxdur və onu bərpa etmək qeyri-mümkündür. **Şəxssiz cümlədir.** - **D)** _“məni fərəh bürüyür”_ — Nə bürüyür? **Fərəh** (mübtədası var, müəyyən şəxsli cümlədir). - **E)** _“heç birimiz bilmədik”_ — Kim bilmədik? **Heç birimiz** (mübtədası var, müəyyən şəxsli cümlədir). * * * #### **2-ci Sualın İzahı:** - **A)** _“torpaq şişib böyümüşdü”_ \rightarrow _“torpaq qalxmışdı”_ kimi işlətmək mümkündür. - **B)** _“Beş yüz qılınc tədarük etmişdi”_ \rightarrow Buradakı fel təsirli feldir (_nəyi?_). _“Qalxmaq”_ feli isə təsirsiz fel olduğundan cümlədəki heç bir sözü əvəz edə bilməz (_“qılınc qalxmaq”_ sintaktik və semantik baxımdan yanlışdır). - **C)** _“külək başladı”_ \rightarrow _“külək qalxdı”_ demək mümkündür. - **D)** _“dağa dırmaşdılar”_ \rightarrow _“dağa qalxdılar”_ demək mümkündür. - **E)** _“ayağa durdular”_ \rightarrow _“ayağa qalxdılar”_ demək mümkündür. * * * ✅ **CEVAP:** - **1-ci sual:** **C) Bu kitablardan məktəblərdə daha istifadə olunmur.** - **2-ci sual:** **B) Beş yüz qılınc tədarük etmişdi.** ⚠ **SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:** Şəxssiz cümlələrdə hərəkət və ya vəziyyət heç bir şəxslə bağlı olmur və cümləyə heç cür _kim?_ və ya _nə?_ sualına cavab verən mübtəda artırmaq mümkün deyil.