# Türkiyedeki coğrafi şekiller

**URL:** <https://sorumatik.co/t/turkiyedeki-cografi-sekiller/698881>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Ekim 30, 2026, 8:12öö UTC](https://sorumatik.co/t/turkiyedeki-cografi-sekiller/698881 "2026-10-30T08:12:52Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Ekim 30, 2026, 8:12öö UTC](https://sorumatik.co/t/turkiyedeki-cografi-sekiller/698881/1 "2026-10-30T08:12:52Z")

</div>

Türkiyedeki coğrafi şekiller

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Ekim 30, 2026, 8:13öö UTC](https://sorumatik.co/t/turkiyedeki-cografi-sekiller/698881/2 "2026-10-30T08:13:06Z")

</div>

## Türkiye’nin Başlıca Yer Şekilleri ve Coğrafi Özellikleri

**Türkiye’nin yer şekilleri;** ortalama yükseltisi 1132 metre olan, batıdan doğuya gidildikçe yükseltisi belirgin biçimde artan, Alp-Himalaya kıvrım kuşağında yer alması nedeniyle **üçüncü ve dördüncü jeolojik zamanda (Tersiyer ve Kuaterner)** şekillenmiş dağlık ve engebeli jeomorfolojik yapılardır.

* * *

**1. Dağlar (Orojenez ve Volkanizma ile Oluşanlar):**

- **Kıvrım Dağları:** Tetis Denizi tabanındaki tortulların levhalar arasında sıkışmasıyla yükselmiştir. Kuzeyde **Kuzey Anadolu Dağları** (Kaçkarlar, Ilgaz, Küre) ve güneyde **Toros Dağları** (Batı, Orta ve Güneydoğu Toroslar) bu kuşağa aittir.
- **Kırık Dağları (Horst-Graben):** Sert kütlelerin yan basınçlarla kırılması sonucu oluşur. Ege Bölgesi’ndeki **Kaz, Madra, Yunt, Bozdağlar, Aydın Dağları** ve Akdeniz’deki **Amanos (Nur) Dağları** birer horsttur.
- **Volkanik Dağlar:** Magmanın çatlaklardan yeryüzüne çıkmasıyla oluşmuştur. Doğu Anadolu’da **Ağrı, Süphan, Tendürek, Nemrut** ; İç Anadolu’da **Erciyes, Hasan Dağı, Melendiz, Karadağ, Karacadağ** başlıca örneklerdir.

**2. Platolar (Akarsularla Derin Yarılmış Düzlükler):**

- **Yatay Duruşlu (Tabaka Düzlüğü) Platolar:** İç ve Güneydoğu Anadolu’da yaygındır (Haymana, Cihanbeyli, Bozok, Obruk, Gaziantep, Şanlıurfa).
- **Lav (Volkanik) Platoları:** Erzurum-Kars ve Ardahan platoları volkanik lav örtüsü üzerinde gelişmiş, çayır ve mera varlığı zengin yüksek düzlüklerdir.
- **Karstik Platolar:** Kireç taşının erimesiyle oluşan Akdeniz’deki **Teke** ve **Taşeli** platolarıdır.
- **Aşınım (Peneplen) Platoları:** Marmara Bölgesi’ndeki **Çatalca-Kocaeli Platosu** , yükseltisi en az ve sanayileşmesi en fazla olan platodur.

**3. Ovalar:**

- **Delta Ovaları:** Akarsuların taşıdığı alüvyonları sığ deniz kıyılarında biriktirmesiyle oluşur (Çukurova, Bafra, Çarşamba, Silifke, Menemen, Balat).
- **Tektonik Ovalar:** Fay hatları üzerindeki çöküntü alanlarında yer alır. Kuzey Anadolu Fay Hattı (Erzincan, Erzurum, Niksar, Tosya, Düzce) ve graben ovaları (Gediz, Büyük Menderes, Küçük Menderes, Bakırçay) temel örneklerdir.
- **Karstik Ovalar (Polye):** Akdeniz kuşağında çözünmeyle oluşmuş “Göller Yöresi” ovalarıdır (Tefenni, Acıpayam, Korkuteli, Kestel, Elmalı - _TAKKE_ formülü).

**4. Kıyı ve Karstik Aşınım-Birikim Şekilleri:**

- **Kıyı Şekilleri:** Falezler (yalıyar - Karadeniz ve Akdeniz), tombolo (Kapıdağ ve Sinop yarımadaları) ve lagünler (Büyükçekmece, Küçükçekmece, Akyayan) yaygındır.
- **Karstik Şekiller:** Lapya, dolin, uvala, polye ve travertenler (Pamukkale) kalkerli arazilerde yoğunlaşır.

* * *

💡 **SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:** Türkiye arazisi genç oluşumlu (epirojenik toptan yükselmeye uğramış) olduğu için akarsuların yatak eğimleri ve akış hızları fazladır; bu nedenle Türkiye akarsuları **denge profiline ulaşmamıştır** ve hidroelektrik potansiyelleri oldukça yüksektir.