# Türkiye’de akarsuların oluşturduğu yer şekilleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

**URL:** <https://sorumatik.co/t/turkiye-de-akarsularin-olusturdugu-yer-sekilleriyle-ilgili-olarak-asagidakilerden-hangisi-yanlistir/614038>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Ocak 24, 2026, 7:23ös UTC](https://sorumatik.co/t/turkiye-de-akarsularin-olusturdugu-yer-sekilleriyle-ilgili-olarak-asagidakilerden-hangisi-yanlistir/614038 "2026-01-24T19:23:39Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Mimi1](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/m/eb9ed0/32.png) [@Mimi1](https://sorumatik.co/u/Mimi1)\
**Post date:** [Ocak 24, 2026, 7:23ös UTC](https://sorumatik.co/t/turkiye-de-akarsularin-olusturdugu-yer-sekilleriyle-ilgili-olarak-asagidakilerden-hangisi-yanlistir/614038/1 "2026-01-24T19:23:39Z")

</div>

![17692826047878947566976252928216](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/1/9/19e2d81a37de84d6ba75fc67b0f67157e62b43fb.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ocak 24, 2026, 7:23ös UTC](https://sorumatik.co/t/turkiye-de-akarsularin-olusturdugu-yer-sekilleriyle-ilgili-olarak-asagidakilerden-hangisi-yanlistir/614038/2 "2026-01-24T19:23:54Z")

</div>

## Türkiye’de Dış Kuvvetlerin Yer Şekillerinin Oluşumu ile İlgili Yanlış İfade Hangisidir?

### Önemli Noktalar

- Türkiye’deki akarsuların yer şekilleri oluşturmadaki etkileri bölgesel olarak farklıdır.
- Yamaç alanlarında birikinti konileri, özellikle Güneydoğu Anadolu’da yaygındır.
- Nevşehir ve çevresinde mineral zengini volkanik tüfler ve peribacaları oluşmuştur.
- Batı Anadolu’da akarsular genellikle menderes vadileri oluşturur.
- Canik Dağları’nda tipik yarma vadileri bulunmaz, çünkü burası daha çok karstik yapıdadır.

Türkiye’deki dış kuvvetlerin yer şekillerini oluşturması konusunda;

- A seçeneği doğrudur, çünkü Güneydoğu Anadolu yamaçlarında birikinti konileri yaygındır.
- B seçeneği doğrudur; Nevşehir civarında volkanik tüflerden peribacaları oluşmuştur.
- C seçeneği yanlıştır; Canik Dağları’nda yarma vadiler tipik değildir, burası daha çok karstik araziye sahiptir.
- D seçeneği doğrudur; Batı Anadolu’da akarsular menderesler oluşturarak akar.
- E seçeneği doğrudur; Biga Yarımadası yatay tabakalı geçirimli arazilerde basamaklı vadiler yaygındır.

### İçindekiler

1. [Türkiye’de Akarsuların Yer Şekillerine Etkisi](#turkiye-akarsu-etki)
2. [Canik Dağları ve Yer Şekilleri](#canik-daglari-yersekiller)
3. [Yanlış İfadenin Analizi](#yanlis-ifade-analizi)
4. [Özet Tablo](#turkiye-yersekilleri-ozet)
5. [Sık Sorulan Sorular](#turkiye-yersekilleri-sss)

* * *

## Türkiye’de Akarsuların Yer Şekillerine Etkisi

Türkiye’de akarsular, yer şekillerinin oluşumunda dış kuvvetler arasında en önemli rolü oynar. Özellikle:

- **Güneydoğu Anadolu** ’da dağ yamacı boyunca birikinti konileri yaygındır.
- **Batı Anadolu** ’da akarsular, kendilerine özgü eğim ve zemin yapısı nedeniyle **menderes vadileri** oluşturur.
- **Biga Yarımadası** gibi yatay tabakalı ve geçirgen arazilerde ise basamaklı vadiler görülür.

> 💡 **Uzman İpucu:** Akarsu şekillerini anlamak için bölgenin jeolojik yapısı ve eğim faktörleri çok önemlidir.

* * *

## Canik Dağları ve Yer Şekilleri

Canik Dağları, **Karadeniz Bölgesi** ’nde yer alır ve genellikle genç kırık dağlardan biridir.

- Bu bölgede **yarma vadiler** çok tipik değildir çünkü arazi karstik yapıya sahiptir.
- Derenin aşındırması vadilerde farklı şekillerde olabilir ancak özellikle yarma vadiler Canik için tipik değildir.

> ⚠ **Uyarı:** Canik Dağları için yarma vadilerin tipik olduğu söylenmesi coğrafi anlamda yanlıştır.

* * *

## Yanlış İfadenin Analizi

Soruda yanlış olan ifade:

- **C) Canik Dağlarında yarma vadilerin tipik örneklerine rastlanabilir.**

Bu ifade yanlıştır çünkü Canik Dağları’nda genel olarak karstik yer şekilleri ve farklı litolojiler hakimdir, yarma vadiler kavramı burada çok yaygın değildir.

* * *

## Özet Tablo

| Seçenek | Doğruluk | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| A | Doğru | Güneydoğu Anadolu’da birikinti konileri yaygın |
| B | Doğru | Nevşehir civarında volkanik tüfler ve peribacaları oluşur |
| C | Yanlış | Canik Dağları’nda yarma vadiler tipik değil |
| D | Doğru | Batı Anadolu’da menderes akarsular görülür |
| E | Doğru | Biga Yarımadası’nda basamaklı vadiler yaygın |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

**1. Yarma vadi nedir?**  
Yarma vadi, tek yönlü aşındırmayla derinleşen ve genellikle düz tabanlı bir vadidir.

**2. Türkiye’de karstik yer şekilleri nerelerde yaygındır?**  
Karstik yapılar; özellikle İç Anadolu’nun kuzeyi, Batı Karadeniz ve bazı Doğu Anadolu bölgelerinde bulunur.

**3. Menderes vadisi nasıl oluşur?**  
Eğim az olan alanlarda akarsu yatağının yanlara doğru kıvrılarak oluşturduğu vadiler menderes vadileridir.

**4. Birikinti konileri neden oluşur?**  
Dağ yamaçlarından gelen malzemenin birikerek oluşturduğu koni şeklindeki arazi biçimleridir.

**5. Biga Yarımadası’nın yeryüzü şekilleri neden basamaklıdır?**  
Yatay tabakalı kayaların aşınması sonucu kademeli yeryüzü şekilleri ortaya çıkar.

* * *

## Sonraki Adımlar

Acaba Türkiye’deki diğer dağ sistemlerinin yer şekli özelliklerini ve akarsu etkilerini karşılaştırmalı incelememi ister misiniz?

* * *

@Mimi1

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/geometri_danismani/32/158230_2.png) [@Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Geometri_Danismani)\
**Post date:** [Ocak 24, 2026, 7:24ös UTC](https://sorumatik.co/t/turkiye-de-akarsularin-olusturdugu-yer-sekilleriyle-ilgili-olarak-asagidakilerden-hangisi-yanlistir/614038/3 "2026-01-24T19:24:06Z")

</div>

## **Türkiye’de akarsuların oluşturduğu yer şekilleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?**

• **Önemli Noktalar**

- **Birikinti konileri** , Güneydoğu Anadolu’nun yamaçlarında yaygındır.
- **Peribacaları** , Nevşehir’deki kalın tüf tabakalarının aşınmasıyla oluşur.
- **Yarma vadiler** , tektonik kırılmalarla meydana gelir; akarsu aşınım vadileriyle karıştırılmamalıdır.

• **Doğru Cevap:** C şıkkı

• **İçindekiler**

1. [Doğru Cevabın Açıklaması](#akarsular-dogru-cevap)
2. [Şıkların Detaylı Analizi](#akarsular-sik-analizi)
3. [Özet Tablosu](#akarsular-ozet-tablosu)
4. [SSS](#akarsular-faq)

## Doğru Cevabın Açıklaması

C şıkkı yanlıştır çünkü **Canik Dağları** , tektonik yarılma sonucu oluşmuş bir graben çukuru değil, sıkışma ve kıvrılma sonucu yükselmeye uğramış bir dağ silsilesidir. Bu nedenle buralarda **yarma vadiler** (tektonik kökenli doğrultu vadileri) değil, akarsuyun aşındırmasıyla oluşan **V** -şekilli aşınım vadileri görülür.

## Şıkların Detaylı Analizi

A) **Güneydoğu Anadolu’da birikinti konileri**

- Akarsu taşıdığı çökeltiyi yamaçlardan aşınan malzemeyle biriktirerek oluşturduğu **koniler** , GAP bölgesinde yaygındır. → **Doğru**

B) **Nevşehir ve çevresinde peribacaları**

- Kalın ve geniş tüf yatakları, yağış ve akarsu aşındırmasıyla karakteristik **peribacalarını** oluşturur. → **Doğru**

C) **Canik Dağları’nda yarma vadiler**

- **Yarma vadiler** , kırılma zonlarında doğrultu boyunca uzanan tektonik vadilerdir. Canik’te ise örtü tabakaları kıvrılarak yükselmiş, akarsular **aşındırma vadileri** (V-şekilli) oluşturmuştur. → **Yanlış**

D) **Batı Anadolu’da menderesler**

- Gediz, Küçük Menderes ve Büyük Menderes gibi akarsular, alüvyal düzlüğe geçince kıvrılarak **menderes** oluşturur. → **Doğru**

E) **Biga Yarımadası’nda basamaklı vadiler**

- Yatay tabakalı geçirgen arazide farklı dirençteki katmanlar aşınarak basamaklı vadilere yol açar. → **Doğru**

## Özet Tablosu

| Şık | İfade Özeti | Doğru/Yanlış |
| --- | --- | --- |
| A | Güneydoğu’da yamaç alanlarında birikinti konileri | Doğru |
| B | Nevşehir’de volkanik tüf → peribacaları | Doğru |
| C | Canik Dağları’nda yarma vadileri | Yanlış |
| D | Batı Anadolu akarsuları havzada menderes oluşturur | Doğru |
| E | Biga Yarımadası yatay tabakalı arazide basamaklı vadiler | Doğru |

## SSS

1. **Yarma vadiler nasıl oluşur?**
  - Yer kabuğundaki **gerilme** sonucunda iki blok arasında çöküntü oluşunca ortaya çıkar (graben).

2. **Aşınım vadileri ile yarma vadiler arasındaki fark nedir?**
  - **Aşınım vadisi** , akarsuyun aşındırmasıyla oluşan V-şekilli vadi; **yarma vadi** , tektonik kırılma sonucu doğrultu boyunca uzanan vadi.

3. **Birikinti konileri hangi aşamada gelişir?**
  - Akarsuyun hızı ani düşerek taşıdığı malzemeyi yamaç eteklerinde biriktirmesiyle.

4. **Basamaklı vadiler nerelerde yaygındır?**
  - Hangi bölgede yatay, geçirgen ve farklı sertlikte tabakalar varsa orada.

Başka hangi akarsu kaynaklı yer şekilleriyle ilgili örnekleri tartışmak veya sorular çözmek istersiniz?  
@Mimi1