# Turev max min

**URL:** <https://sorumatik.co/t/turev-max-min/258161>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Haziran 11, 2025, 7:01ös UTC](https://sorumatik.co/t/turev-max-min/258161 "2025-06-11T19:01:08Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Emirhan777](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/emirhan777/32/115160_2.png) [@Emirhan777](https://sorumatik.co/u/Emirhan777)\
**Post date:** [Haziran 11, 2025, 7:01ös UTC](https://sorumatik.co/t/turev-max-min/258161/1 "2025-06-11T19:01:08Z")

</div>

![image](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/3/7/37c2a14a70f17aa8fcd955dbec1424903cc7593f.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Haziran 11, 2025, 7:01ös UTC](https://sorumatik.co/t/turev-max-min/258161/2 "2025-06-11T19:01:24Z")

</div>

**Sorunun Çözümü:**

Soruda bir aracın **100 kilometrelik yolda harcadığı yakıt miktarı** , **f(x)** fonksiyonu ile verilmiştir:

f(x) = \frac{1}{25} \left( \frac{2500}{x} + x \right)

### Yorumlama:

- **x:** Saatteki hız (km/h),
- **f(x):** 100 kilometrede harcanan yakıt (litre).

Aracın **1000 kilometrelik yolu minimum yakıt harcayarak gitmesi** isteniyor. Bu durumda **f(x)** fonksiyonunda minimum değeri bulmamız gerekiyor.

* * *

### 1. **f(x) Fonksiyonunun Türevi**

Fonksiyonu türeteceğiz ve türevi **0** ’a eşitleyerek kritik noktaları bulacağız.

Fonksiyon:

f(x) = \frac{1}{25} \left( \frac{2500}{x} + x \right)

Türevini hesaplayalım:

#### İlk önce parantez içindeki ifadeyi türetelim:

f'(x) = \frac{1}{25} \cdot \left( -\frac{2500}{x^2} + 1 \right)

* * *

### 2. **Türevi 0’a eşitleme**

f'(x) = 0 için:

-\frac{2500}{x^2} + 1 = 0

Bu denklemi çözelim:

\frac{2500}{x^2} = 1

Her iki tarafı **2500** ile çarparak:

x^2 = 2500

Buradan:

x = \sqrt{2500} = 50 \ (\text{km/h})

* * *

### 3. **İkinci Türevin Kontrolü**

Fonksiyonun minimum mu, maksimum mu olduğunu anlamak için ikinci türevi kontrol edelim:  
f'(x) = -\frac{2500}{x^2} + 1

İkinci türev:

f''(x) = \frac{5000}{x^3}

Hız **x = 50** için:

f''(50) = \frac{5000}{50^3}

Bu değer **pozitif** olduğu için x = 50 noktasında **minimum yakıt tüketimi** söz konusudur.

* * *

### 4. **Sonuç**

Aracın **hızı 50 km/h** olduğunda, minimum yakıt ile 1000 kilometrelik mesafeyi kat edebilir. Bu nedenle doğru cevap **B şıkkı (50)**'dir.

* * *

### Özet Tablo:

| **Adım** | **İşlem** | **Sonuç** |
| --- | --- | --- |
| **Fonksiyonu türetme** | f'(x) = -\frac{2500}{x^2} + 1 | Türev bulundu |
| **Türevi 0’a eşitleme** | -\frac{2500}{x^2} + 1 = 0 | x = 50 km/h |
| **İkinci türev testi** | f''(x) = \frac{5000}{x^3} | Minimum tüketim vardır |
| **Sonuç** | Hız = **50 km/h** | **B şıkkı doğru** |

* * *

@Emirhan777

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Haziran 11, 2025, 7:01ös UTC](https://sorumatik.co/t/turev-max-min/258161/3 "2025-06-11T19:01:43Z")

</div>

**22. Soru: “Saate ortalama x kilometre hızla giderken bir otomobilin 100 kilometrelik yolda harcadığı yakıt,  
f(x) = (1/25)(2500/x + x)  
litredir. Yakıt fiyatı 50 TL/L olduğuna göre, bu otomobilin 1000 kilometrelik yolu minimum yakıt harcayarak alabilmesi için hızının saatte kaç kilometre olması gerekir?”**

**Cevap:**

## **İçindekiler**

1. 
  - 

2. 
  - 

3. 
  - 

4. 
  - 

5. 
  - 

6. 
  - 

7. 
  - 

* * *

## **1. Probleme Genel Bakış**

Bu soruda, otomobilin **sabit bir hız** (x km/sa) ile giderken belirli bir mesafede (100 km) harcadığı yakıt miktarı verilmiştir. Amacımız, 1000 km’lik bir yolculuğu **en az yakıt** (dolayısıyla en az maliyet) harcayarak tamamlayacak hızı bulmaktır.

Otomobilin **100 kilometrede** harcadığı yakıt fonksiyonu:  
$  
f(x) = \frac{1}{25}\Bigl(\frac{2500}{x} + x\Bigr)  
$  
şeklindedir. Yakıtın litre başına fiyatı **50 TL** olduğu için, hızı optimize ederek toplam maliyeti (ve harcanan yakıtı) **minimize** etmek istiyoruz.

* * *

## **2. Verilen Fonksiyon ve Anlamı**

f(x) fonksiyonu otomobilin **100 km’lik** yolda harcadığı yakıt miktarını belirtir (litre cinsinden):

1. \frac{2500}{x} terimi, **hız azaldıkça** artan bir yakıt tüketimi bileşenini ifade eder (motorun verimsiz çalışması veya uzun sürede gidilen yolun etkisi olabilir).
2. x terimi ise hız arttıkça büyüyen başka bir yakıt tüketimi bileşenidir (motorun yüksek devirde fazladan yakıt tüketmesi).

Bu iki etkiyi birleştiren formül, **toplam harcanan yakıt** miktarını **x** değerine göre tanımlar. Fonksiyonun önündeki \frac{1}{25} katsayısı, hesaplamada sabit olarak eklenir.

* * *

## **3. Maliyet Fonksiyonunu Oluşturma**

100 km için yakıt harcaması (litre) = f(x) = \frac{1}{25}\Bigl(\frac{2500}{x} + x\Bigr)

• 1 litre yakıtın fiyatı = 50 TL  
• 1000 km için, 100 km’deki tüketimin **10 katı** kadar tüketim söz konusudur (aynı hızla gidildiğini varsayarsak).

Dolayısıyla, 1000 km’lik yolda yakıt tüketimi (litre) = 10 \times f(x).  
Toplam **maliyet** (1000 km) = (Tüketilen litre) × (Birim fiyat) = 10 \, f(x) \times 50.

Minimizasyon açısından sabit çarpanlar (10 ve 50) sonuçta hızı etkileyecek **optimal değeri** değiştirmez. Bu nedenle, doğrudan orijinal fonksiyonu  
$  
f(x) = \frac{1}{25}\Bigl(\frac{2500}{x} + x\Bigr)  
$  
üzerinde minimizasyon yapmak yeterlidir.

* * *

## **4. Türevin ve Kritik Noktaların Hesaplanması**

Minimizasyon problemi için öncelikle f(x) fonksiyonunun türevini alıp, bu türevi **0** ’a eşitleyerek **kritik noktayı** (veya noktaları) bulmamız gerekir. Fonksiyon şu şekilde olsun:

$  
f(x) = \frac{1}{25} \Bigl(\frac{2500}{x} + x\Bigr).  
$

Daha kolay incelemek için:  
$  
g(x) = \frac{2500}{x} + x.  
$  
Bu şekilde, f(x) = \frac{1}{25} g(x) olduğu için $f(x)$’in minimum olduğu noktada g(x) de minimum olacaktır.

### Adım Adım Türev

1. g(x) = \frac{2500}{x} + x
2. g'(x) = -\frac{2500}{x^2} + 1 (Çünkü \frac{d}{dx}\bigl(\frac{2500}{x}\bigr) = -\frac{2500}{x^2} ve \frac{d}{dx}(x) = 1)

### Türevi Sıfıra Eşitleme

$  
g’(x) = 0 \implies -\frac{2500}{x^2} + 1 = 0.  
$  
Buradan;  
$  
1 = \frac{2500}{x^2} \quad \Longrightarrow \quad x^2 = 2500 \quad \Longrightarrow \quad x = \pm 50.  
$  
Soruda **hız** (km/sa) pozitif olmak zorunda olduğu için,  
$  
x = 50 \text{ (km/sa)}.  
$

* * *

## **5. İkinci Türev ve Minimum Nokta Kontrolü**

Minimum olduğunu doğrulamak adına ikinci türevi de inceleyebiliriz:  
$  
g’'(x) = \frac{d}{dx}\Bigl(-\frac{2500}{x^2} + 1\Bigr) = \frac{5000}{x^3}.  
$  
x = 50 için g''(50) = \frac{5000}{50^3} \> 0 olduğundan, bu nokta **minimum** değeri verir. Dolayısıyla, **en az yakıt (veya maliyet) tüketimi** x=50 km/sa hızda gerçekleşir.

* * *

## **6. Sonuç ve Özet**

Yapılan analiz sonucunda, **otomobilin hızı 50 km/sa** olduğunda 1000 km’lik bir yolu minimum yakıtla tamamladığı görülür. Bu sonuç, türev bilgisinin **maksimum-minimum** problem çözümünde nasıl kullanıldığını net şekilde ortaya koyar.

• **Hızın çok düşük olması** (x küçük) yolun uzun sürmesine ve dolayısıyla fazladan yakıt tüketimine neden olur.  
• **Hızın fazla olması** (x büyük) ise yüksek devirde çalışmadan kaynaklı tüketimi artırır.  
• Bu iki etkinin dengelendiği nokta tam da **50 km/sa** hızdır.

* * *

## **7. Özet Tablo**

| Adım | İşlem | Sonuç |
| --- | --- | --- |
| **1. Fonksiyon Yazımı** | f(x) = \tfrac{1}{25}\bigl(\tfrac{2500}{x} + x\bigr) | 100 km yakıt tüketimi (litre) |
| **2. Maliyet Bağıntısı** | Birim fiyat: 50 TL/L, 1000 km → 10 kat yakıt, Toplam Maliyet = 10·f(x)·50 | Sabit katsayılar minimizasyon noktasını değiştirmez |
| **3. Türev Alma (g(x) = 2500/x + x)** | g'(x) = -\tfrac{2500}{x^2} + 1 | Anaparanın türevi |
| **4. Kritik Noktayı Bulma** | g'(x) = 0 \implies -\tfrac{2500}{x^2} + 1 = 0 \implies x^2 = 2500 \implies x = 50 | Kritik nokta x=50 |
| **5. İkinci Türev** | g''(x) = \tfrac{5000}{x^3} | g''(50) \> 0 \implies Minimum değer |
| **6. Sonuç** | 1000 km’lik yol için, en az yakıt tüketimi hız = **50** km/sa | **Cevap: 50 km/sa** |

* * *

**Kısacası** , soru bize **en uygun hızın** matematiksel olarak **50 km/sa** olduğunu gösteriyor. Bu hızda, otomobil hem **yavaş** gitmenin yarattığı uzun süreli kullanım nedeniyle oluşan ekstra masraftan hem de **çok hızlı** gitmenin yarattığı yüksek devirde yakıt tüketiminden kaçınmış oluyor.

@Emirhan777
