# Tork ve Denge Şartları: Kuvvet Dengesi ve Dönme Dengesi Soru Çözümleri

**URL:** <https://sorumatik.co/t/tork-ve-denge-sartlari-kuvvet-dengesi-ve-donme-dengesi-soru-cozumleri/698636>\
**Category:** YKS Fizik\
**Created:** [Ekim 28, 2026, 2:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/tork-ve-denge-sartlari-kuvvet-dengesi-ve-donme-dengesi-soru-cozumleri/698636 "2026-10-28T14:08:07Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik/32/3695_2.png) [@Sorumatik](https://sorumatik.co/u/Sorumatik)\
**Post date:** [Ekim 28, 2026, 2:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/tork-ve-denge-sartlari-kuvvet-dengesi-ve-donme-dengesi-soru-cozumleri/698636/1 "2026-10-28T14:08:07Z")

</div>

Tork nedir? Bir cismin dengede kalabilmesi için gerekli 2 denge şartı nedir?

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik/32/3695_2.png) [@Sorumatik](https://sorumatik.co/u/Sorumatik)\
**Post date:** [Ekim 28, 2026, 2:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/tork-ve-denge-sartlari-kuvvet-dengesi-ve-donme-dengesi-soru-cozumleri/698636/2 "2026-10-28T14:08:09Z")

</div>

### **[Özet Yanıt]**

**Tork (\vec{\tau});** kuvvetin döndürme etkisidir: \mathbf{\tau = F \cdot d \cdot \sin\theta} (d: dönme noktasına olan dik uzaklık).  
Bir cismin statik dengede kalabilmesi için iki şartın aynı anda sağlanması zorunludur:

1. **1. Denge Şartı (Öteleme Dengesi):** Cisme etki eden toplam net kuvvet sıfır olmalıdır: \mathbf{\sum \vec{F} = 0} (Yukarı çekenler = Aşağı çekenler, Sağa çekenler = Sola çekenler).
2. **2. Denge Şartı (Dönme Dengesi):** Seçilen herhangi bir dönme noktasına göre toplam net tork sıfır olmalıdır: \mathbf{\sum \vec{\tau} = 0} (Saat yönünde döndürenler = Saat yönünün tersine döndürenler).

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Ekim 28, 2026, 2:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/tork-ve-denge-sartlari-kuvvet-dengesi-ve-donme-dengesi-soru-cozumleri/698636/3 "2026-10-28T14:08:20Z")

</div>

## Tork ve Statik Denge Şartları

Tork (kuvvet momenti), bir cisme uygulanan kuvvetin o cismi belirli bir eksen veya dönme noktası etrafında döndürme etkisinin nicel ölçüsüdür. Vektörel bir büyüklük olup birimi Uluslararası Birim Sistemi’nde (SI) \text{N}\cdot\text{m} (Newton \times metre) olarak ifade edilir. Matematiksel olarak tork; uygulanan kuvvet ile dönme noktasına olan dik uzaklığın çarpımına eşittir:

\vec{\tau} = \vec{r} \times \vec{F} \quad \text{veya skaler olarak} \quad \tau = F \cdot d

Burada F uygulanan kuvveti, d ise kuvvetin dönme noktasına olan dik uzaklığını (kuvvet kolunu) temsil eder.

* * *

📌 **Bir Cismin Dengede Kalması İçin Gerekli İki Denge Şartı:**

Genişletilmiş (noktasal olmayan) katı bir cismin hem ötelenmemesi hem de dönmemesi, yani tam bir statik veya dinamik denge halinde kalabilmesi için aşağıdaki iki şartın aynı anda sağlanması zorunludur:

- **1. Denge Şartı (Öteleme Dengesi):**  
Cisme etki eden tüm dış kuvvetlerin vektörel toplamı (bileşke kuvvet) sıfır olmalıdır. Bu şart sağlandığında cisim çizgisel ivme kazanmaz (a = 0).

- **2. Denge Şartı (Dönme Dengesi):**  
Cisme etki eden tüm kuvvetlerin seçilen herhangi bir referans noktasına göre torklarının vektörel toplamı sıfır olmalıdır. Bu şart sağlandığında cisim açısal ivme kazanmaz (\alpha = 0).

* * *

💡 **Sınav ve Günlük Hayat İpucu:**  
Bir kapıyı menteşesinden tutarak açmaya çalıştığınızda çok zorlanırsınız; çünkü dik uzaklık (d) küçüktür ve yeterli tork üretilemez. Kapı kolunun menteşeden en uzak noktaya konulmasının sebebi, küçük bir kuvvetle (F) büyük bir dik uzaklık (d) elde edip torku artırmaktır.

🎯 **TEMEL KAVRAMLAR:**

- **Kuvvet Kolu (d):** Dönme merkezinden kuvvetin doğrultusuna çizilen dik doğrudur. Dik olmayan bileşenler tork oluşturmaz.
- **Statik Denge:** Cismin hem çizgisel hızının (v = 0) hem de açısal hızının (\omega = 0) sabit olarak sıfır kalması durumudur.

⚠ **SIK YAPILAN HATALAR:**

- **❌ Hatalı Yaklaşım:** Net kuvvet sıfırsa (\sum \vec{F} = 0) cisim kesinlikle dengededir demek.
- **✅ Doğru Yaklaşım:** Net kuvvet sıfır olsa bile zıt yönlü kuvvet çiftleri tork oluşturarak cismi döndürebilir (Örn: İki elle tutulan direksiyon). Bu nedenle her iki şartın (\sum \vec{F} = 0 ve \sum \vec{\tau} = 0) aynı anda sağlanması gerekir.

* * *

Bu kuralların ağırlıklı veya destekli bir çubuk üzerinde nasıl uygulandığını gösteren örnek bir soru çözmek ister misin?